Từ thế kỷ XIX, Cửa Hà ngày nay được nhà Nguyễn gọi là cửa quan Hà Trường (ở Phong Ý, tổng Mông Sơn, huyện Cẩm Thủy), là nơi thu thuế thuyền bè chở hàng lâm sản từ miền núi xuống miền xuôi và ngược lại qua đường thủy. Trong 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, nơi đây không chỉ là nơi giao thương trên bến dưới thuyền mà còn là địa điểm bốc dỡ hàng hóa chi viện cho các chiến trường.