Vùng đất ven biển Khang Cù xưa nay thuộc xã Vạn Lộc có sông Lèn - cửa Lạch Sung được coi là cái nôi của cách mạng Thanh Hóa. Vùng đất của nắng gió và những con người 'Sống trong cát, chết vùi trong cát' vẫn luôn nỗ lực vươn lên nghịch cảnh để xây dựng cuộc sống, phát triển quê hương.
Khu di tích Lăng, miếu Triệu Tường được xây dựng năm 1803 dưới thời vua Gia Long, để tưởng nhớ đến tiền nhân, tiên tổ - nơi phát tích của 9 chúa, 13 vua triều Nguyễn. Buổi đầu hình thành, công trình này được ví như một 'Kinh thành Huế' thu nhỏ giữa lòng xứ Thanh.
Ngày 11/3 (tức 23 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại Di tích lịch sử - kiến trúc - nghệ thuật quốc gia Đền Cao, phường Lê Đại Hành, thành phố Hải Phòng đã diễn ra Lễ khai hội truyền thống Đền Cao năm 2026.
Đình Phú Khê (hay còn gọi nghè Thượng, làng Phú Khê, xã Hoằng Phú) là nơi thờ Chu Minh và Chu Tuấn - hai vị thần đã có công phù trợ vua Lý dẹp giặc.
Một trong những ngôi đình cổ bậc nhất xứ Thanh - Bảng Môn Đình, xã Hoằng Lộc không chỉ mang trong mình những giá trị về lịch sử, văn hóa, kiến trúc... Nơi đây còn được ví như một 'Quốc Tử Giám' thu nhỏ giữa lòng xứ Thanh.
Căn nhà nhỏ của lão thành cách mạng Đỗ Hùng Lâm ở thôn Tâm Quy (hoặc Tam Quy), xã Tống Sơn yên bình với vườn cây, ao cá và ấm áp tiếng chuyện trò. Cụ Lâm năm nay đã 98 tuổi - cái tuổi mà thời gian đã bào mòn sức khỏe và trí nhớ. Thế nhưng phong thái của một người đảng viên năm nay đã gần 80 năm tuổi Đảng vẫn không mất đi, từ việc vận quần áo gọn gàng, thái độ niềm nở, thân tình khi tiếp khách đến ngôn từ dõng dạc, mực thước.
Theo sách 'Đồng Khánh địa dư chí' thì thôn Đồng Bồng, xã Hà Tiến, huyện Hà Trung, xưa thuộc xã Động Bồng, tổng Nam Bạn, huyện Tống Sơn, phủ Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa. Hang chùa được hình thành tự nhiên, gần với vị trí chùa Đồng Bồng (gọi theo tên làng) được xây dựng trên sườn núi Tượng Sơn vào khoảng thế kỷ XVI - Di tích Phật giáo thờ Đức Phật Thích ca Mâu Ni, dưới chân núi là đền Hạ.
Theo sách 'Đồng Khánh địa dư chí' thì thôn Đồng Bồng, xã Hà Tiến, huyện Hà Trung, xưa thuộc xã Động Bồng, tổng Nam Bạn, huyện Tống Sơn, phủ Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa.
Thời gian qua, nhiều địa phương trong tỉnh đã huy động được nguồn kinh phí để trùng tu, tôn tạo, bảo tồn và phát huy các giá trị di tích lịch sử - văn hóa.
Làng Mỹ Quan, xã Hà Vinh, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa có từ lâu đời, địa hình tự nhiên bán sơn địa - đồng chiêm trũng, cư dân sinh sống bằng nghề trồng cây lúa nước đã bao đời.
Việc các quan chức kiêm nhiệm đã có từ lâu. Thời phong kiến, việc kiêm nhiệm giúp những vị quan có tài có thể phát huy được sở trường của mình, đồng thời giúp triều đình giảm bớt số lượng quan chức.
Yên Thôn (làng Yên), xã Hà Hải là một trong những làng cổ ở huyện Hà Trung. Tại đây, còn có một không gian văn hóa làng với những di tích lịch sử văn hóa được giữ gìn qua thời gian.
Sáng 4/4 (tức 26/2 âm lịch), tại đền Sòng Sơn thuộc phường Bắc Sơn, UBND thị xã Bỉm Sơn đã long trọng tổ chức Lễ hội Sòng Sơn - Ba Dội năm 2024.
Thị xã Bỉm Sơn là vùng đất có cảnh quan thiên nhiên kỳ thú, gắn liền với nhiều di tích lịch sử, văn hóa đặc sắc. Trong đó, nổi bật hơn cả là di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia đền Sòng Sơn và Lễ hội Sòng Sơn - Ba Dội với nhiều nét văn hóa truyền thống đặc sắc của dân tộc đang được giữ gìn và phát huy.
Gia Miêu Ngoại trang là một ngôi làng cổ, nay thuộc xã Hà Long, huyện Hà Trung (Thanh Hóa). Nơi đây là vùng đất phát tích của triều Nguyễn với các di tích như lăng Trường Nguyên, miếu Triệu Tường và đình làng Gia Miêu.
Đền thờ Lại Thế Khanh tọa lạc tại thôn Quan Chiêm, xã Hà Giang (Hà Trung) được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh năm 2011. Đây là công trình mang đậm giá trị lịch sử, văn hóa, đã và đang được người dân địa phương gìn giữ và phát huy.
Lăng miếu Triệu Tường được xây dựng năm 1803 dưới thời vua Gia Long để tưởng nhớ đến tiền nhân, tiên tổ nơi phát tích 9 chúa, 13 vua triều Nguyễn. Công trình này được ví như một 'kinh thành Huế' thu nhỏ giữa lòng xứ Thanh
Đền Thánh Cả khi xưa có cấu trúc hình chữ 'Đinh', xây dựng với chất liệu đất nung (gạch, ngói); đá xanh; gỗ, xây kiểu tường gạch, cuốn vòm... Tuy nhiên, vì nhiều nguyên do, khoảng những năm 60 của thế kỷ 20, đền Thánh Cả đã bị phá hủy, chỉ còn lại nền móng cũ với những chân tảng đá, cột, bia đá...
Trên địa bàn huyện Hà Trung có nhiều di tích lịch sử - văn hóa, di sản văn hóa vật thể, phi vật thể và danh thắng nổi tiếng, thuận lợi để phát triển đa dạng các loại hình du lịch. Trong đó, hệ thống đình làng có số lượng nhiều nhất, với tổng số 51 ngôi đình, trong đó có 27 ngôi đình đã được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa, kiến trúc nghệ thuật các cấp (3 di tích quốc gia, 24 di tích cấp tỉnh).
Nằm ở phía Tây huyện Hà Trung, làng quê Tâm Quy (Tam Quy) xã Hà Tân có rừng sến Tam Quy nổi tiếng. Đây cũng là ngôi làng cổ xưa ở xứ Thanh có lịch sử hình thành và phát triển từ rất sớm.
Theo gia phả họ Lê Hữu ở thôn Đồng Lạc, xã Hoằng Trạch (Hoằng Hóa) và các tư liệu gia phả ở các chi thì từ đường họ Lê Hữu là nơi thờ tự hai vị quan lớn đó là Lang trung tước Đô úy hầu Lê Phúc Diễn và Gián nghị đại phu, tước Đĩnh ngọc hầu Lê Phúc Thực.
Về thôn Nghĩa Môn, phường Lam Sơn (thị xã Bỉm Sơn), chúng tôi đến thăm lăng mộ tướng quân Nguyễn Thiện - một vị tướng dưới thời Lê sơ, là thành hoàng có công lập làng từ thế kỷ XV. Thôn Nghĩa Môn xưa kia có tên là trang Cửa Đồi, sau đổi thành Cửa Làng, tên gọi Nghĩa Môn xuất hiện từ thế kỷ XVIII và tồn tại cho đến ngày nay.
Vùng đất Nga Sơn vốn được coi là miền quê cổ tích, vùng cẩm tú với những câu chuyện tiên cảnh khiến bao tao nhân mặc khách tìm đến. Trong số đó, Nga Thiện có mật độ di tích dày đặc hơn cả.
Theo thần tích về tiểu sử, sự nghiệp của ba ông tướng họ Lý cho biết: Ở thôn Bồ Điền, huyện Thuần Lộc, phủ Hà Trung có gia đình lớn họ Lý (chồng tên Phục, vợ tên Đào Thị Vĩ) là cặp vợ chồng có hiểu biết, hiếu đễ giữ nếp nhà nhưng mãi đến 40 tuổi mà hai vợ chồng vẫn chưa có con nối dõi. Một hôm, hai vợ chồng nhặt được một bé trai mang về nuôi, đặt tên Công Thành. Hai vợ chồng càng chăm làm điều thiện, tu nhân tích đức, sau một thời gian mang thai, đến ngày 17 tháng 8 năm Bính Ngọ, người vợ sinh đôi đều là con trai, tướng mạo khác thường. Ông bà đặt tên người anh là Công Mỹ, người em là Công Hoằng.
Nghè Nguyệt Viên xưa thuộc làng Nguyệt Viên, xã Từ Minh, tổng Từ Quang, huyện Hoằng Hóa, phủ Hà Trung, nay là làng Nguyệt Viên, xã Hoằng Quang, thành phố Thanh Hóa. Trải qua hơn 400 năm, Nghè vẫn còn lưu giữ nét kiến trúc cổ kính, độc đáo.
Trải qua hơn 400 năm, Nghè Nguyệt Viên nơi thờ Thành hoàng làng và các vị Tiến sĩ của làng khoa bảng Nguyệt Viên, xã Hoằng Quang, TP Thanh Hóa vẫn còn lưu giữ nét kiến trúc cổ kính, độc đáo.
Gia Miêu Ngoại trang là một ngôi làng cổ, nay thuộc xã Hà Long, huyện Hà Trung. Nơi đây vẫn còn các di tích về đất phát tích của triều Nguyễn như lăng Trường Nguyên, miếu Triệu Tường và đình làng Gia Miêu.
Cụ Đỗ Hùng Lâm là một đảng viên lão thành cách mạng tiêu biểu của huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa. Dù ở cái tuổi 'xưa nay hiếm' với 95 tuổi đời và 75 năm tuổi Đảng, song cụ vẫn còn minh mẫn và nhớ như in từng chặng đường gian khổ nhưng rất đỗi tự hào mà mình đã trải qua.
Những vương triều phong kiến Việt Nam đã khép lại sau tấm màn thời gian nhưng dấu tích để lại cho thế hệ sau hiểu biết hơn về lịch sử, quá khứ hào hùng của quê hương, đất nước. Trên mảnh đất xứ Thanh - nơi phát tích của 4 triều đại, những dấu tích vương triều không chỉ là niềm vinh dự, tự hào mà còn là bài học quý giá, răn dạy các thế hệ cháu con biết sống và cống hiến xứng đáng với nỗ lực, đóng góp của cha ông.
TTH - Với danh xưng phủ Thừa Thiên ra đời từ năm Nhâm Ngọ (1822) dười thời vua Minh Mạng, trải qua 200 năm thay đổi và phát triển quan trọng, giờ đây vùng đất ấy đã được đổi danh xưng thành Thừa Thiên Huế.
Đình Quan Chiêm, được xây dựng vào đời vua Gia Long thứ 6. Đây là một ngôi Đình lớn thuộc Thôn Quan Chiêm, xã Hà Giang huyện Hà Trung (thời Nguyễn thuộc tổng Trung Bạn, huyện Tống Sơn, phủ Hà Trung). Trải qua hơn 200 tồn tại, đến nay đình đã xuống cấp nghiêm trọng.
Tại làng Miễu Nhị, xã Liên Lộc, huyện Hậu Lộc có ngôi đền cổ thờ Hoàng Thái hậu – Nguyên phi Ỷ Lan, người vợ tào khang của Vua Lý Thái Tông. Năm 1998, ngôi đình được công nhận Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh.
Đình Quan Chiêm được xây dựng dưới thời vua Gia Long thứ 6, trải qua hơn 200 năm tồn tại, hiện ngôi đình cổ ở Thanh Hóa đã xuống cấp nghiêm trọng, có thể đổ sập bất cứ lúc nào nếu không sớm được tu bổ, tôn tạo.
Nằm ở phía đông của dòng sông Trà Giang, đình Miễu Nhị (làng Miễu Nhị, xã Liên Lộc, huyện Hậu Lộc, Thanh Hóa) là một ngôi đình cổ, bề thế, độc đáo ở xứ Thanh.
Thanh Hóa là địa phương đã phát tích 4 triều đại với 44 vị vua khác nhau. Không vùng đất nào ở nước ta có nhiều đế vương như thế.
Sáng 8 - 10, Huyện ủy Hà Trung đã long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 90 năm Ngày thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên, ngày truyền thống của Đảng bộ huyện (10 - 10 - 1930 - 10 - 10 - 2020).
Trong suốt quá trình phát triển, xứ Thanh đã sản sinh và đóng góp cho dân tộc biết bao nhân tài, góp phần làm vượng cho 'nguyên khí quốc gia', làm nên một xứ Thanh trăm năm đất học, nổi tiếng sánh ngang với nhiều vùng đất cổ văn hiến trong cả nước.
Theo sách 'Chín đời chúa mười ba đời vua triều Nguyễn', ông là người sống thọ nhất trong số các chúa của lịch sử phong kiến Việt Nam.