Bên cạnh những cơ hội mở ra, quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực di sản cũng đặt ra không ít thách thức. Công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng một chiến lược phát triển bài bản, đội ngũ nhân lực có chuyên môn và đặc biệt là tư duy đổi mới trong cách xây dựng nội dung.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, các bảo tàng không chỉ là nơi lưu giữ và trưng bày hiện vật theo cách truyền thống, mà đang từng bước trở thành không gian trải nghiệm sáng tạo, nơi công nghệ góp phần 'thổi hồn' cho di sản.
Tháng Ba, Hà Nội bước vào mùa hoa gạo với sắc đỏ rực rỡ trải khắp nhiều tuyến phố và không gian di tích. Những chùm hoa nở bừng trên nền trời cuối xuân, tạo nên điểm nhấn thị giác ấn tượng giữa lòng Thủ đô.
Trống đồng, tượng Phật nghìn năm, sắc phong cổ không thể mãi nằm sau tủ kính. Trong chuyển đổi số quốc gia, hàng trăm nghìn hiện vật, gồm nhiều bảo vật quốc gia, cần được số hóa, lưu trữ an toàn và khai thác hiệu quả.
Kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, tại Hà Nội, nhiều hoạt động văn hóa ý nghĩa đã được tổ chức, giúp công chúng thêm hiểu và tự hào về Đảng quang vinh, thêm niềm tin son sắt với Đảng, khí thế tự hào, khí thế hành động và khát vọng về một tương lai rạng rỡ Việt Nam.
Trước thềm Xuân mới và Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, trưng bày 'Mùa Xuân - Khởi nguồn thắng lợi' tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia thu hút công chúng với những câu chuyện lịch sử qua tư liệu, hình ảnh, hiện vật quý.
Không gian bảo tàng đang thay đổi mạnh mẽ nhờ sự hỗ trợ của công nghệ số. Từ những phòng trưng bày tĩnh, nay bảo tàng đã trở thành không gian tương tác sống động, đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là giới trẻ.
Phong trào Bình dân học vụ 1945 – góp phần xóa mù chữ cho hơn 90% dân số – nay được kế thừa bằng 'Bình dân học vụ số', nơi tri thức phổ cập qua nền tảng công nghệ hiện đại.
Nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2.9, sáng ngày 22.8, tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia đã tổ chức Khai mạc trưng bày chuyên đề: 'Bình dân học vụ – thắp sáng tương lai'. Gần 160 tài liệu, hình ảnh, hiện vật tại Trưng bày đa số là những tài liệu lần đầu công bố.
Mỗi hiện vật tại phòng trưng bày của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia là một câu chuyện, một lát cắt chân thực về lịch sử, nhắc nhở chúng ta về những hy sinh của các thế hệ cha ông để giành độc lập, tự do cho Tổ quốc.
Bảo tàng Lịch sử quốc gia tổ chức khai mạc trưng bày 'Vũ khúc Thiền môn - Nghệ thuật Phật giáo thời Lý: Di sản và Công nghệ'. Tại triển lãm nhiều hiện vật bị hư hại được tái hiện nguyên vẹn bằng công nghệ 3D Mapping.
Hướng tới kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2025), nhiều di tích cách mạng, kháng chiến trên địa bàn Hà Nội tổ chức hoạt động trưng bày hấp dẫn, giúp người dân ôn lại những trang sử hào hùng của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Nhân kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930-3/2/2025), hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Bảo tàng Lịch sử quốc gia phối hợp Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng tổ chức trưng bày 'Đảng Cộng sản Việt Nam - Những mốc son lịch sử'.
Năm 2019, Hà Nội được UNESCO công nhận tham gia Mạng lưới các Thành phố sáng tạo trên thế giới. Từ đó đến nay, Hà Nội đã và đang từng bước chuyển động theo hướng 'Lấy sự sáng tạo và coi nền kinh tế sáng tạo làm cốt lõi trong tiến trình phát triển thành phố năng động, toàn diện và bền vững'.
Với việc ứng dụng công nghệ trong trưng bày, triển lãm, không gian bảo tàng đã không còn bị bó hẹp mà ngày càng sinh động, hấp dẫn hơn. Có thể nói, những ứng dụng của công nghệ số đã tạo sự thay đổi lớn cho ngành bảo tàng, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của công chúng và du khách quốc tế.
Vào dịp nghỉ lễ Quốc khánh năm nay, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia sẽ là một điểm đến ý nghĩa với du khách khi có thể tìm hiểu văn hóa Chăm-pa qua những hiện vật đặc sắc.
Hà Nội là một trong những địa phương có số lượng bảo tàng nhiều nhất cả nước.
Tối ngày 18/5 (nhằm ngày 11/04 năm Giáp Thìn), đông đảo người dân đã trở về chùa Quan Âm (xã Xuân Canh, huyện Đông Anh, TP Hà Nội) để tham dự Lễ Phật đản PL.2568 - DL.2024.
Với gần 150 tài liệu, hiện vật…, triển lãm 'Điện Biên Phủ - Tinh thần bất diệt' do Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam thực hiện cho thấy sức mạnh của tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng, đã làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ 'lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu'.
Với việc đổi mới và sử dụng công nghệ số, các bảo tàng đang mở ra một tương lai tươi sáng, nơi di sản văn hóa nghệ thuật được đánh thức và sống lại mạnh mẽ.
Trong văn hóa truyền thống của người Việt Nam, rồng tượng trưng cho sự thiêng liêng, ẩn chứa hàm ý văn hóa vô cùng rộng lớn và sâu sắc. Đặc biệt, rồng còn được chọn là biểu tượng của vương quyền, 'chân mệnh thiên tử' của nhiều triều đại. Trải qua lịch sử hàng nghìn năm, những hiện vật quý giá đó đã trở thành những bảo vật quốc gia.
Ngày 22/11, nhằm chào mừng ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11 và hướng tới kỷ niệm 100 năm phát hiện, nghiên cứu văn hóa Đông Sơn, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia đã tổ chức trưng bày chuyên đề 'Âm vang Đông Sơn'.
Trống Sao Vàng, hiện vật có giá trị, ý nghĩa độc đáo trong sưu tập trống đồng Đông Sơn của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, đang được đề nghị công nhận là Bảo vật quốc gia.
Trong những năm qua, việc tổ chức các triển lãm trực tuyến, bảo tàng ảo đang trở thành 'cánh tay nối dài' trong việc lan tỏa tác phẩm văn hóa, nghệ thuật, di vật, cổ vật đến gần hơn với công chúng trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, tại Việt Nam đây vẫn là lĩnh vực còn mới mẻ, cần có sự thích ứng và thay đổi mạnh mẽ trong việc chuyển giao các công nghệ hiện đại.
Theo Cục Di sản Văn hóa, cả nước hiện có 8 di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, 15 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO công nhận, 9 di sản tư liệu quốc tế thuộc khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, 128 di tích quốc gia đặc biệt, 265 hiện vật và nhóm hiện vật được công nhận là bảo vật quốc gia.
Sáng 28-7, tại chùa Diệc (TP. Vinh), Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Nghệ An phối hợp với Trung tâm UNESCO Nghiên cứu bảo tồn văn hóa tôn giáo và tín ngưỡng Việt Nam tổ chức khóa bồi dưỡng kiến thức về bảo tồn, phát huy di sản văn hóa Phật giáo với sự tham dự của hơn 200 Tăng Ni, Phật tử trên địa bàn tỉnh.
Tham quan Trưng bày 'Thi đua ái quốc-Ươm những mầm xanh' tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, tôi ấn tượng với hiện vật là chiếc máy vi tính của Nhà giáo Nhân dân, Anh hùng Lao động Nguyễn Đức Thìn. Từ chiếc máy vi tính này, ông đã viết 22 đầu sách, giới thiệu nhiều tấm gương thi đua tiêu biểu trong những năm qua.
Bảo tàng Lịch sử quốc gia là bảo tàng đầu tiên ở Việt Nam ứng dụng công nghệ trong giới thiệu trưng bày bảo tàng. Hiện bảo tàng vẫn đang tiếp tục thay đổi, ứng dụng công nghệ để tăng khả năng kết nối, tương tác. Đó là chia sẻ của bà Nguyễn Thị Thu Hoan - Phó Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
Tối 14/3, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia phối hợp với Công ty Du lịch bền vững Việt Nam (S.T.I.D) tổ chức chương trình tour mang chủ đề 'Hồn quê làng Việt'.
Tối ngày 14/3, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia phối hợp với Công ty Du lịch Bền vững Việt Nam (S.T.I.D) tổ chức chương trình Bác Cổ - Mùa hoa gạo 2023 với chủ đề 'Hồn quê làng Việt' và khai trương tour đêm 'Thanh âm Đồng Cổ'.
Sáng 11/2, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) Việt Nam phối hợp cùng Chùa Minh Đạo - TP HCM tổ chức khai giảng khóa bồi dưỡng kiến thức bảo tồn các giá trị di sản văn hóa Phật giáo cho chư tôn đức Tăng Ni, chức sắc, chức việc và trụ trì các cơ sở tôn giáo Phật giáo trên địa bàn TP HCM.
Sáng 11/2, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) Việt Nam phối hợp cùng Chùa Minh Đạo, Quận 3, TP Hồ Chí Minh tổ chức khai giảng khóa bồi dưỡng kiến thức bảo tồn các giá trị di sản văn hóa Phật giáo cho chư tôn đức Tăng Ni, chức sắc, chức việc và trụ trì các cơ sở tôn giáo Phật giáo tại Thành phố Hồ Chí Minh, nhằm xây dựng ý thức thống nhất trong công tác quản lý, phương thức bảo vệ, tôn tạo, bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa Phật giáo Việt Nam trong thời đại mới.
Sáng 18.11, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia đã tiếp nhận 10 hiện vật từ các thời kỳ khác nhau do Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam trao trả Việt Nam. Theo các chuyên gia, đây là thành công ban đầu, mở ra hướng để Việt Nam có thể hồi hương cổ vật đang ở nước ngoài.
Ngày 18/7, Văn phòng Trung ương và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) tổ chức họp báo và Triển lãm tài liệu, ảnh, hiện vật và sách về 'Quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt Việt Nam-Lào, Lào-Việt Nam'.
Một tháng kể từ khi Hà Nội cho phép các di tích, danh thắng mở cửa trở lại, đặc biệt kể từ dấu mốc 15.3, khi cánh cửa dành cho du lịch đã hoàn toàn rộng mở, con số du khách đến các Bảo tàng, di tích, danh thắng bắt đầu được cập nhật theo từng ngày.