Bối cảnh truyện ở đền Hùng - nơi thờ phụng các Vua Hùng và tôn thất nhà Vua trên ngọn núi Nghĩa Lĩnh, Việt Trì, Phú Thọ. Xuyên suốt truyện, người đọc, người nghe có cảm tưởng như tiếng trống lễ âm vang là sợi chỉ đỏ âm thanh kết nối quá khứ - hiện tại và tương lai.
Bằng cách kể chuyện vừa khách quan, coi trọng diễn biến và sự kiện, vừa như thủ thỉ tâm tình đã khiến truyện ngắn trở nên dễ tiếp nhận đối với người đọc, vừa đảm bảo được mạch truyện xuyên suốt với nhiều sự kiện, tình tiết, vừa có được yếu tố lãng mạn trữ tình cần thiết.
Truyện ngắn xoay quanh những câu chuyện bình thường giản dị của một xóm nghèo vùng sâu vùng xa. Sự thật được tác giả hé lộ dần, gây tò mò, hứng thú cho độc giả, giống như tấm rèm dần được vén lên và người ta chỉ có thể biết được bên trong khi đọc những câu chữ cuối cùng.
Có thể nói rằng, 'Vàng lửa' là một trong những tác phẩm có kết cấu kỳ lạ nhất trong kho báu văn chương Nguyễn Huy Thiệp, khi người kể chuyện hiện lên như một người đi tìm lại lịch sử giữa sự chồng chéo của các lớp diễn ngôn khác nhau, thậm chí là đối chọi nhau.
Là một ngòi bút đầy tính sáng tạo, tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp đặt góc nhìn ở vị trí mới lạ, bởi vậy mà gây nhiều tranh cãi trong các vấn đề: văn - sử, hư cấu - phi hư cấu.
'Con thầy' để lại trong lòng người đọc, người nghe thật nhiều cảm xúc, khiến mỗi người chúng ta đều phải suy ngẫm về cuộc sống cùng những giá trị mà con người đang đánh mất và đang kiếm tìm.
Qua tác phẩm, người đọc hiểu rõ hơn về quan điểm của Nguyễn Huy Thiệp, ông dành cho những người dân quê chân chất nhiều tình cảm và tự nhắc nhở bản thân cũng như tất cả chúng ta đừng bao giờ nguôi quên nguồn cội của mình: 'Mẹ tôi là nông dân, còn tôi sinh ra ở nông thôn'.
Chiến tranh đã qua, nhưng nỗi đau mà nó để lại vẫn còn in dấu trong nhiều gia đình, nhiều mảnh đời, cho đến tận ngày nay. Trong chương trình đêm nay, xin giới thiệu tới các bạn một truyện ngắn viết về nỗi đau thời hậu chiến.
'Đưa sáo sang sông' bảng lảng không khí chợ vừa nhộm nhoạm vừa liêu trai, vừa thực vừa hư, vừa đời vừa mộng. Thế giới trong truyện hiện thực đấy mà lại khác biệt, nó dường như chẳng có một tôn ti trật tự ổn định nào.
Đây là truyện ngắn không thực nổi bật trong di sản văn chương của Nguyễn Huy Thiệp, song nó vẫn ẩn chứa sức hấp dẫn riêng. Sự hấp dẫn bắt đầu từ tên truyện: Sống dễ lắm! - một câu nói tưởng như bâng quơ, nhưng lại hàm chứa triết luận sâu sắc về nhân sinh.