Lúa đông xuân được mùa, giá bán thấp

Các cánh đồng trên địa bàn thành phố đang bước vào mùa thu hoạch lúa đông xuân 2025 - 2026. Ảnh: VĨNH LỘC

Giá bán thấp

Ông Đặng Thành Đoàn (thôn Lệ Sơn Bắc, xã Hòa Tiến) đứng trên bờ theo dõi chiếc máy gặt thu hoạch đám ruộng của gia đình. Chỉ thoáng chốc, lúa được gặt xong và đổ vào bao. “Năm nay lúa rất được mùa, ước tính mỗi sào trên dưới 400 ký lúa khô”, ông Đoàn phấn khởi nói.

Dù vậy, niềm vui không trọn vẹn khi giá lúa quá thấp. Theo ông Đoàn, thời điểm năm ngoái, mỗi ký lúa xiệt thương lái mua 8.500 đồng, nhưng hiện chỉ còn khoảng 7.000 đồng. Những giống lúa khác giá bán còn thấp hơn, chỉ 6.200 - 6.500 đồng; trong khi phân, thuốc, giá vận chuyển, máy gặt đập… đều tăng.

“Mấy vụ trước bình quân mỗi sào chi phí khoảng 850 nghìn đồng, nhưng vụ này tăng lên 1 triệu đồng. Nếu lúa đạt năng suất 400 ký/sào, trừ chi phí, số tiền lời mỗi sào 1,5 - 1,7 triệu đồng (hơn 4 tháng), không đáng kể so với công sức bỏ ra”, ông Đoàn nói. Vụ này ông làm 6 sào lúa xiệt, trừ tất cả chi phí ước tính lãi khoảng 9 triệu đồng.

Lúa đông xuân được mùa nhưng giá bán không cao. Ảnh: VĨNH LỘC

Những ngày này, phần lớn cánh đồng trên địa bàn thành phố bước vào thu hoạch rộ. Dù đạt sản lượng cao nhưng nhiều nông dân không vui khi giá lúa liên tục giảm, thậm chí tại một vài nơi thương lái từ chối thu mua.

Ông Lê Đức Mắn (thôn Đông Hòa, phường Hòa Xuân) cho rằng, Nhà nước cần có cơ chế hỗ trợ để nông dân không bỏ ruộng đồng, bởi với tình trạng như hiện nay sẽ không còn ai làm ruộng. “Trừ hết chi phí, mỗi sào ruộng làm ròng rã 3 - 4 tháng lời khoảng 1,5 triệu đồng thì nông dân khó thể yên tâm bám ruộng đồng”, ông Mắn bộc bạch.

Câu chuyện “được mùa, mất giá” không phải mới mẻ, nhưng năm nay trở nên rõ nét khi chi phí sản xuất đồng loạt tăng, từ giá phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nhân công đến vận chuyển; đặc biệt dịch vụ máy gặt đập liên hợp tăng 10 - 25% so với năm trước.

Trong khi đó, đầu ra sản phẩm chủ yếu phụ thuộc vào thương lái. Việc thiếu các hợp đồng liên kết sản xuất - tiêu thụ với doanh nghiệp khiến nông dân bị động về giá, kể cả bị thương lái ép xuống mức thấp khi nguồn cung tăng mạnh trong thời điểm thu hoạch rộ.

Cạnh đó, hạn chế về hệ thống kho chứa và chế biến sau thu hoạch khiến nông dân không có nhiều lựa chọn, bởi lúa sau khi thu hoạch nếu không bán ngay sẽ khó bảo quản lâu dài nên buộc phải bán với giá thấp, giảm khả năng thương lượng.

Tìm cách hỗ trợ nông dân

Theo thống kê, vụ đông xuân 2025 - 2026, toàn thành phố gieo cấy khoảng 45 nghìn ha lúa, hầu hết được mùa. Một số địa phương có diện tích gieo trồng lớn như: xã Điện Bàn Tây (1.687ha), xã Duy Xuyên (922ha), phường An Thắng (800ha)… và đều đạt năng suất cao, bình quân ước đạt 7 - 8 tấn/ha.

Lý giải lúa được mùa, nhiều nông dân cho rằng yếu tố thời tiết đóng vai trò quan trọng. Đợt lũ cuối năm 2025 mang theo lượng phù sa dồi dào, giúp cải tạo đất, tạo điều kiện thuận lợi cho cây lúa sinh trưởng.

Nhà nước cần có cơ chế hỗ trợ và giải pháp lâu dài nhằm giúp nông dân yên tâm bám ruộng đồng. Ảnh: VĨNH LỘC

Trước những khó khăn của nông dân về giá lúa, một số địa phương chủ động triển khai các biện pháp hỗ trợ. Tại phường An Thắng, chính quyền đã làm việc với các chủ máy gặt đập liên hợp, vận động giảm giá dịch vụ còn khoảng 200 nghìn đồng/sào, tương đương hoặc chỉ tăng nhẹ so với năm trước.

Theo ông Huỳnh Đức Nghĩa, Phó Chủ tịch UBND phường An Thắng, việc kiểm soát giá dịch vụ là cần thiết nhằm giảm áp lực chi phí cho nông dân. “Nếu để giá dịch vụ tăng cao bất hợp lý, người dân sẽ càng khó khăn hơn, thậm chí bỏ ruộng”, ông Nghĩa nhấn mạnh.

Tương tự, tại xã Duy Xuyên, chính quyền địa phương tăng cường quản lý hoạt động của các chủ máy gặt; đồng thời kiến nghị cấp trên xem xét hỗ trợ từ nguồn quỹ đất lúa giúp giảm chi phí sản xuất cho người dân.

Rõ ràng, để giải quyết câu chuyện “được mùa, mất giá” cần có chiến lược đồng bộ, lâu dài nhằm ổn định đầu ra cho sản phẩm lúa gạo. Theo ông Đặng Hữu Phúc, Chủ tịch UBND xã Duy Xuyên, trước hết cần thúc đẩy mô hình liên kết giữa nông dân - hợp tác xã - doanh nghiệp, xây dựng chuỗi giá trị bền vững.

Khi có hợp đồng bao tiêu sản phẩm, nông dân sẽ yên tâm sản xuất, không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái. Vụ đông xuân 2025 - 2026, các hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn xã Duy Xuyên liên kết sản xuất 27,5ha đối với cây lúa giống.

Cạnh đó, cần đầu tư hệ thống kho chứa, chế biến và bảo quản sau thu hoạch, giúp nông dân có thể chủ động lựa chọn thời điểm bán phù hợp, tránh tình trạng bán tháo khi giá thấp. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất, giảm chi phí đầu vào; triển khai các chính sách hỗ trợ về tín dụng, vật tư nông nghiệp hay bảo hiểm nông nghiệp để giảm rủi ro cho người trồng lúa.