Lốc xoáy là hiện tượng nguy hiểm, khó dự báo, thường xảy ra trong các cơn bão. Nhận diện sớm và ứng phó đúng cách là chìa khóa để bảo vệ bản thân trước 'cơn cuồng phong' bất ngờ.
Theo Phó giáo sư, Tiến sĩ, Giám đốc Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia Mai Văn Khiêm, dông lốc, lốc xoáy là hiện tượng xảy ra liên tục, đặc biệt vào mùa mưa bão, đặc biệt biến đổi khí hậu làm tăng năng lượng và hơi nước trong khí quyển, kích hoạt các cơn dông mạnh hơn và dễ hình thành lốc xoáy hơn. Tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan như dông lốc đang có xu hướng gia tăng, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản.
Trước xu thế thời tiết cực đoan do biến đổi khí hậu, bài học lớn rút ra là nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo, ứng phó từ sớm, từ xa, đồng thời xây dựng kịch bản đa thiên tai với từng địa phương.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia Mai Văn Khiêm, dông lốc, lốc xoáy là hiện tượng xảy ra liên tục, đặc biệt vào mùa mưa bão, đặc biệt biến đổi khí hậu làm tăng năng lượng và hơi nước trong khí quyển, kích hoạt các cơn dông mạnh hơn và dễ hình thành lốc xoáy hơn.
Lốc xoáy được hình thành từ sự kết hợp của nhiều yếu tố khí tượng phức tạp, chủ yếu xuất hiện trong những cơn giông hoặc cơn bão mạnh.
Trận lốc xoáy vừa quét qua nhiều xã ở Ninh Bình gây hậu quả nghiêm trọng, khiến 9 người thiệt mạng và 24 người bị thương. Trên thế giới có nhiều quốc gia cũng thường xuyên phải hứng chịu lốc xoáy thảm khốc, có trận lốc xoáy khiến cả trăm người thiệt mạng, hàng nghìn người bị thương.
Bão số 10 (tên quốc tế Bualoi) là cơn bão được các chuyên gia khí tượng nhận định rất nghiêm trọng và khốc liệt với nhiều đặc điểm dị thường hiếm thấy.
Cơ quan khí tượng khuyến cáo người dân khi thấy các dấu hiệu của cơn dông lốc như mây đen mịt mù, không khí lạnh và gió mạnh nên tìm nơi trú ẩn vào các vị trí an toàn; ở trong nhà không nên ra ngoài.
Xuất hiện bất ngờ không thể dự báo trước, sức tàn phá không kém vùng tâm bão, lốc xoáy là 'kẻ hủy diệt nguy hiểm' nhất trong bão, cùng với lũ quét và sạt lở đất, gây ra thiệt hại đặc biệt lớn về người và vật chất.
Các cơn lốc xoáy dù quy mô nhỏ nhưng tốc độ gió lại rất lớn, tương đương với gió trong bão và gió giật mạnh trong các cơn dông. Do vậy, người dân cần lưu ý các khuyến cáo dưới đây.
Các trận lốc xoáy này có quy mô rất nhỏ (vài chục tới vài trăm mét), thời gian xảy ra ngắn (vài phút tới vài chục phút) và thường chỉ được ghi nhận ở những vùng không gian rộng như cánh đồng, dọc các đường cao tốc và ít khi ghi nhận được trong thành phố do không gian chật hẹp.
Về bản chất, hiện tượng 'vòi rồng' cũng tương tự như một cơn bão mạnh nhưng cực nhỏ cả về kích thước lẫn thời gian tồn tại để radar hoặc vệ tinh có thể phát hiện được.
Nhiều trận lốc xoáy đã xuất hiện ở Ninh Bình, Hưng Yên và Thanh Hóa xảy ra vào ngày 29/9, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản.
Những cơn lốc xoáy dù quy mô nhỏ nhưng tốc độ gió lại rất lớn, tương đương với gió trong các cơn bão và gió giật mạnh trong các cơn dông. Trong khi tâm bão 10 đổ bộ đất liền Nghệ An - Hà Tĩnh, các tỉnh Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng... bất ngờ xuất hiện lốc xoáy, gây thiệt hại nặng nề về người, tài sản.