Văn hóa là hồn cốt của dân tộc, nói lên bản sắc của dân tộc. Văn hóa còn thì dân tộc còn... Bởi vậy, các thế lực thù địch, phản động, phần tử cơ hội chính trị có nhiều âm mưu, thủ đoạn để tấn công vào lĩnh vực văn hóa. Do đó, đấu tranh bảo vệ nền văn hóa dân tộc là nhiệm vụ quan trọng trong tình hình hiện nay.
'Tất cả những gì chúng ta có được ngày hôm nay, bên cạnh sự phát triển mạnh mẽ về mọi mặt của đời sống xã hội, đồng hành với sự phát triển của mỗi dân tộc là văn hóa. Văn hóa luôn là dòng chảy liên tục, không ngừng nghỉ qua những thăng trầm lịch sử của mỗi dân tộc, mỗi quốc gia và của cả nhân loại. Vì văn hóa là sức mạnh nội sinh, là nền tảng tinh thần của xã hội; lại vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, nên trong tư tưởng Hồ Chí Minh, văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi…'
TS. Nhị Lê - Nguyên Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản LTS: Ngày 17.5.2023, tại Hà Nội, tổng kết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng giữa nhiệm kỳ Khóa XIII, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng có bài phát biểu quan trọng với tiêu đề: 'Phát huy những kết quả và bài học kinh nghiệm đã có; tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa công cuộc đổi mới, tranh thủ mọi thời cơ, thuận lợi; vượt qua mọi khó khăn, thách thức; quyết tâm thực hiện thắng lợi toàn diện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng'. Trong đó, chỉ rõ: '… Khẩn trương, nghiêm túc tiến hành tổng kết những vấn đề lý luận và thực tiễn qua 40 năm đổi mới, tập trung vào 10 năm gần đây', và 'cần tiếp tục đẩy mạnh và làm tốt hơn nữa công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị thực sự trong sạch, vững mạnh…'.
Phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế diễn ra mạnh mẽ mở ra nhiều cơ hội, điều kiện thuận lợi, tuy nhiên cũng phải đối diện với không ít khó khăn, thách thức, nhất là trước sự xuất hiện của không ít luồng tư tưởng ngoại lai và những trào lưu xấu độc. Nhận diện những vấn đề đang đặt ra, từ đó có giải pháp hữu hiệu để tiếp tục xây dựng, giữ gìn, chấn hưng và phát triển nền văn hóa dân tộc là việc làm cần thiết, cấp bách trong bối cảnh hiện nay.
80 năm trước trong những trang cuối của Nhật ký trong tù, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh viết về ý nghĩa của văn hóa: 'Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa. Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn'.
Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện cần nhấn mạnh đến vấn đề xây dựng các hệ giá trị cốt lõi làm mục tiêu cho quá trình này. Mục tiêu cuối cùng là người dân hạnh phúc và đất nước hùng cường. Ở đó, chú trọng nhiều hơn giáo dục đạo đức, nhân cách, năng lực sáng tạo; giáo dục tinh thần yêu nước, tự hào và tự tôn về truyền thống và lịch sử dân tộc; ý thức trách nhiệm xã hội cho các tầng lớp nhân dân, nhất là thế hệ trẻ; gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của Việt Nam…
Tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh đến nhiệm vụ xây dựng con người Việt Nam toàn diện: Đảng ta khẳng định, con người là chủ thể, giữ vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển; đồng thời, phát triển văn hóa, xây dựng con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự nghiệp đổi mới...
Lịch sử đất nước, dân tộc Việt Nam đã chứng minh, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nền văn hóa đã có đóng góp to lớn vào sự nghiệp cứu quốc và kiến quốc. Do đó, phát triển văn hóa là một trong những vấn đề luôn được các Văn kiện Đại hội Đảng qua các thời kỳ quan tâm.
Phát biểu tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nêu rõ: 'Đứng trước những thời cơ và thách thức mới, yêu cầu khách quan của sự nghiệp cách mạng của nước ta là phải tiếp tục xây dựng, giữ gìn và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thực sự là 'nền tảng tinh thần', 'động lực phát triển' và 'soi đường cho quốc dân đi'; phát huy giá trị văn hóa và sức mạnh con người Việt Nam, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, thịnh vượng, tạo ra sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc để tận dụng thời cơ, vượt qua thách thức, thực hiện thành công mục tiêu đưa nước ta trở thành quốc gia phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa vào giữa thế kỷ XXI'. Thực tế lịch sử dựng nước, giữ nước và xây dựng đất nước đã chứng minh văn hóa dân tộc với biểu hiện lòng yêu nước, đoàn kết, tự lực và tự cường đã giúp Việt Nam vượt qua bao thiên tai, địch họa. Trong giai đoạn mới, văn hóa sẽ tiếp sức cho công cuộc xây dựng đất nước phồn vinh, Nhân dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc.