Trong hoạt động của HĐND, chất vấn luôn được xem là thước đo rõ nét nhất về bản lĩnh, trách nhiệm và năng lực của đại biểu dân cử; đây không chỉ là quyền của đại biểu HĐND mà còn là phương thức cử tri giám sát hoạt động của bộ máy chính quyền thông qua người đại diện của mình; trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay, yêu cầu nâng cao chất lượng chất vấn của đại biểu HĐND cấp xã càng trở nên cấp thiết, nhằm bảo đảm quyền lực nhà nước được kiểm soát chặt chẽ, công khai và thực chất.
Thực tế cho thấy, điều cử tri mong muốn không chỉ là được phát biểu ý kiến, mà quan trọng hơn là ý kiến đó có được tiếp thu, xử lý và giải quyết đến nơi đến chốn hay không. Đối với đại biểu HĐND cấp xã - nơi gần dân nhất, sát dân nhất - kỹ năng 'theo' đến cùng việc giải quyết kiến nghị của cử tri chính là thước đo trách nhiệm, bản lĩnh và hiệu quả hoạt động của người đại biểu dân cử; hiệu quả giám sát phụ thuộc rất lớn vào kỹ năng theo dõi, đôn đốc, kiểm chứng và phản hồi của từng đại biểu.
Đối với 4 Ban HĐND tỉnh Lai Châu nhiệm kỳ 2026 - 2031, việc bố trí Trưởng ban và 1 Ủy viên chuyên trách có chuyên môn phù hợp với lĩnh vực hoạt động đã nâng cao tính chuyên sâu, độc lập, liên tục trong hoạt động của các ban. Đối với HĐND cấp xã, việc bố trí 1 Phó Trưởng ban chuyên trách, 2 công chức Văn phòng tham mưu, phục vụ hoạt động của HĐND đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh nhiệm vụ ngày càng tăng.
Một cuộc tiếp xúc cử tri (TXCT) thành công bắt đầu từ rất nhiều công việc âm thầm phía sau: nắm bắt dư luận, lựa chọn đúng địa điểm, thông báo để dân biết, chuẩn bị tài liệu, bố trí hội trường, mời đúng đối tượng, theo dõi kiến nghị sau tiếp xúc… Nếu chỉ xem TXCT là việc riêng của đại biểu HĐND thì rất dễ dẫn đến hình thức. Thực tiễn đang cho thấy, muốn đại biểu HĐND thật sự gần dân, hiểu dân thì cả hệ thống chính trị phải cùng vào cuộc, cùng chia sẻ trách nhiệm để tạo nên những cuộc TXCT thực chất và hiệu quả.
Nếu kỹ năng đối thoại quyết định chất lượng tại hội nghị thì theo dõi, đôn đốc giải quyết kiến nghị lại quyết định niềm tin của cử tri. Theo nhiều cử tri, điều khiến người dân mất niềm tin nhất không phải là kiến nghị chưa được tiếp thu mà là tình trạng 'nói rồi để đó', tiếp xúc nhiều lần nhưng vấn đề vẫn chưa được giải quyết. Bởi vậy, sau mỗi cuộc tiếp xúc, đại biểu phải biết phân loại vấn đề, xác định đúng thẩm quyền, gửi trúng địa chỉ và đeo bám đến cùng việc giải quyết.
Kỹ năng tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND cấp xã Bài 2: 'Đọc' cảm xúc - chìa khóa 'hạ nhiệt' bức xúc
Tại các buổi TXCT, kỹ năng gợi mở của đại biểu để người dân dễ trao đổi hơn trở nên đặc biệt quan trọng; cùng với đó, việc 'đọc' được cảm xúc và mức độ bức xúc của cử tri cũng giúp đại biểu lựa chọn cách phản hồi phù hợp ngay tại hội nghị; và đây cũng là chìa khóa để 'hạ nhiệt' các ý kiến bức xúc, căng thẳng.
Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay, khi địa bàn cấp xã rộng hơn, dân số đông hơn, số lượng đại biểu ít hơn và khối lượng công việc ở cơ sở ngày càng lớn, chất lượng TXCT phụ thuộc rất nhiều vào kỹ năng của người đại biểu. Trong đó, kỹ năng chuẩn bị trước TXCT là khâu quan trọng hàng đầu, quyết định đại biểu có thực sự nắm chắc tình hình địa bàn, hiểu đúng tâm tư của người dân và chủ động xử lý các vấn đề phát sinh tại hội nghị hay không.