Tờ Asia Times đã bình luận về một số động thái thắt chặt hợp tác kinh tế của Nhật Bản với các nước Trung Á thời gian gần đây. Báo Thế giới và Việt Nam lược dịch.
Giữa sức ép từ Nga, tham vọng thương mại của Trung Quốc và nhu cầu tài nguyên của phương Tây, Trung Á buộc phải nhượng bộ về năng lượng, hạ tầng và chính trị để tránh bị cuốn vào đối đầu cường quốc.
Trung Quốc và các quốc gia Vùng Vịnh đang mở rộng đầu tư vào năng lượng tái tạo tại Trung Á. Thông qua một dạng 'cạnh tranh bổ trợ', các bên vừa cạnh tranh ảnh hưởng vừa đảm nhiệm những vai trò khác biệt nhưng thường mang tính hỗ trợ lẫn nhau trong các dự án năng lượng sạch. Tốc độ và hướng đi của quá trình khử carbon tại Trung Á phụ thuộc vào khả năng của các Chính phủ trong khu vực đa dạng hóa đối tác và đặt ra các điều kiện hợp tác.
Sau năm 2025 đầy biến động, Trung Á bước vào 2026 với tham vọng chuyển mình từ điểm kết nối thụ động thành hệ thống chiến lược, cân bằng cạnh tranh giữa các cường quốc Đông và Tây.
Bắc Kinh đẩy mạnh hiện diện kinh tế tại Trung Á từ tài chính, công nghệ đến năng lượng xanh, làm thay đổi cán cân ảnh hưởng khu vực trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị toàn cầu.
Hội nghị thượng đỉnh Đối thoại Nhật Bản+Trung Á (CAJAD) đã ra Tuyên bố Tokyo với một lộ trình đầy tham vọng nhằm thúc đẩy hợp tác trên nhiều lĩnh vực giữa một trong những nền kinh tế hàng đầu châu Á với khu vực giàu tiềm năng.
Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo sẽ mời Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev và Tổng thống Uzbekistan Shavkat Mirziyoyev tham dự Hội nghị G20 tại Miami vào năm tới, nhằm tăng cường hợp tác kinh tế, củng cố hòa bình và nâng tầm vai trò chiến lược của Mỹ ở Trung Á.
Hội nghị thượng đỉnh Đối thoại Nhật Bản+Trung Á (CA+JAD) lần thứ nhất đã được tổ chức ngày 20/12 tại thủ đô Tokyo của Nhật Bản, dưới sự chủ trì của Thủ tướng nước chủ nhà Sanae Takaichi và Tổng thống 5 nước Trung Á, gồm Kyrgyzstan, Kazakhstan, Uzbekistan, Turkmenistan và Tajikistan.
Ngày 20/12, Hội nghị thượng đỉnh Đối thoại Nhật Bản – Trung Á (CAJAD) lần đầu tiên được tổ chức tại thủ đô Tokyo, đánh dấu bước nâng cấp quan trọng của cơ chế hợp tác được khởi xướng từ năm 2004. Hội nghị do Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi chủ trì, với sự tham dự của Tổng thống năm quốc gia Trung Á gồm Kyrgyzstan, Kazakhstan, Uzbekistan, Turkmenistan và Tajikistan.
Nhật Bản đặt mục tiêu triển khai các dự án kinh doanh với tổng giá trị khoảng 3.000 tỷ Yen (tương đương 19 tỷ USD) tại khu vực Trung Á trong vòng 5 năm tới.
Trong hai ngày 19 và 20-12, Tokyo đăng cai Đối thoại cấp cao Nhật Bản - Trung Á (CAJAD) với sự tham dự của lãnh đạo 5 quốc gia Trung Á là Kazakhstan, Uzbekistan, Tajikistan, Kyrgyzstan và Turkmenistan.
Trung Á không còn là sân sau của Nga nữa, cả ở bên ngoài lẫn trong thực chất, cho dù vai trò an ninh của Moscow vẫn lấn át
Mặc dù Mỹ có quan hệ ngoại giao toàn diện với Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan và Uzbekistan, nhưng giới quan sát cho rằng, khu vực Trung Á lại ít được Washington quan tâm hơn so với Trung Đông và Đông Á.
Dù mở rộng hợp tác kinh tế và hạ tầng, phương Tây vẫn đối mặt rào cản lớn từ vai trò an ninh không thể thay thế của Nga, mối liên kết lịch sử và lợi ích chính trị song trùng với các chính phủ Trung Á.
Chiến lược ngoại giao đa hướng của Kazakhstan trong quan hệ với các nước lớn có điểm gì đặc biệt?
Bắc Kinh tăng tốc thương mại, hạ tầng và công nghệ tại Trung Á năm 2025, tạo ra ảnh hưởng ngày càng lớn về kinh tế – địa chính trị.