Văn hóa Việt Nam hạt nhân cơ bản là văn hóa làng xã. Làng được gắn kết với nhau bằng huyết thống dòng họ, những hương ước, tín ngưỡng riêng biệt bền vững. Trong chiều dài phát triển của dân tộc, rất nhiều lần làng bị sáp nhập theo sự điều chỉnh hành chính. Sáp nhập là để tinh gọn, song phía sau ấy chính là những xáo trộn thầm lặng trong tâm thức người dân.
Với người Việt, trong đó có cộng đồng dân tộc trên mảnh đất xứ Tuyên, tên thôn, tên làng là văn hóa, là ký ức ngàn đời hóa thạch vào ngôn ngữ. Trước ngưỡng cửa sáp nhập thôn, bản vào tháng 5-2026, một câu hỏi lớn được đặt ra: Làm sao tinh gọn đơn vị hành chính mà không làm mất đi gốc rễ? Để những đơn vị mới dù lớn về quy mô vẫn vẹn nguyên bản sắc. Báo Tuyên Quang xin giới thiệu loạt bài: 'Tên đất, tên làng trong dòng chảy tinh gọn' nhằm đi sâu phân tích thực trạng tại các địa phương, lắng nghe tâm tư của người dân và tìm kiếm lời giải cho bài toán: Sáp nhập là để mạnh hơn, nhưng cũng là để tôn vinh những giá trị văn hóa.