Thay vì chờ xảy ra vụ việc, người có uy tín thường chủ động nắm bắt tình hình từ sớm. Những dấu hiệu bất thường như thanh niên tụ tập, biểu hiện vi phạm pháp luật hay mâu thuẫn trong cộng đồng đều được họ kịp thời phát hiện, báo cho chính quyền và lực lượng công an. Nhờ đó, nhiều vụ việc được giải quyết ngay từ khi mới manh nha, không để phát sinh phức tạp. Đây chính là yếu tố quan trọng giúp nhiều địa bàn vùng dân tộc thiểu số giữ vững ổn định, không xảy ra vụ việc nghiêm trọng liên quan đến an ninh trật tự (ANTT ).
Giữa những bản làng yên bình nơi Đất Tổ, có những người không mang quân hàm, không hưởng phụ cấp nhưng luôn âm thầm góp sức giữ gìn bình yên từ cơ sở. Họ là những người có uy tín trong cộng đồng - 'tai mắt', là cầu nối bền chặt giữa cấp ủy, chính quyền với Nhân dân. Bằng tiếng nói, uy tín và sự tận tâm, họ đang góp phần biến 'lòng dân' thành thành trì vững chắc trong bảo đảm an ninh trật tự (ANTT).
Với gần 9.000 thành viên đang hoạt động tại 124 đơn vị hành chính cấp xã, lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự (ANTT) ở cơ sở tại Lâm Đồng ngày càng khẳng định vai trò quan trọng.
Trong đời sống thường nhật, những mâu thuẫn nhỏ như tranh chấp đất đai, lối đi hay va chạm sinh hoạt nếu không được giải quyết kịp thời có thể dẫn đến hệ lụy phức tạp, thậm chí vi phạm pháp luật. Thực tế tại Thanh Hóa cho thấy, lực lượng công an cơ sở đang phát huy vai trò nòng cốt trong công tác hòa giải mâu thuẫn ở cơ sở ngay từ gốc, góp phần giữ gìn an ninh trật tự (ANTT) trên địa bàn, thắt chặt tình đoàn kết trong mỗi cộng đồng dân cư.