Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày đất nước thống nhất, chiến tranh dần lùi vào ký ức, nhưng trong lòng hàng vạn gia đình Việt Nam, những khoảng trống vẫn chưa thể lấp đầy. Có những người lính đã trở về trong vòng tay Tổ quốc, nhưng cũng có những người mãi nằm lại nơi chiến trường xưa, chưa xác định được danh tính, chưa tìm thấy hài cốt.
Sự kiện hợp tác này mang ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai 'Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ' của Ban Chỉ đạo Quốc gia 515; hướng tới mục tiêu xác định được danh tính hài cốt liệt sĩ ngày càng nhiều trong thời gian tới. Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị – xã hội, mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, là đạo lý 'uống nước nhớ nguồn' của dân tộc Việt Nam.
Lộc Ninh là trọng tâm nghiên cứu của Dự án 'Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' của Đại học Công nghệ Texas (TTU-VWAI) trong năm 2026. Hiện chúng tôi đang lưu giữ hơn 250 hồ sơ CDEC thu thập tại huyện Lộc Ninh (Đồng Nai) cũng như xã Lộc Ninh (Tây Ninh) - một địa danh cùng tên nằm cách đó không xa. Hưởng ứng 'Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ' của Ban chỉ đạo Quốc gia 515, chúng tôi vừa có chuyến đi về Lộc Ninh cùng với Mission POW-MIA.
Trong dòng chảy ký ức về chiến tranh Việt Nam, có những tài liệu không chỉ đơn thuần là chứng cứ lịch sử mà còn là những mảnh hồn sống động của một thế hệ đã đi qua khói lửa. Đó là những cuốn sổ tay, những trang nhật ký giản dị của người lính – nơi họ gửi gắm tâm tư sâu kín nhất. Từ những 'Hồ sơ chứng tích chiến tranh' (CDEC) đang lưu giữ tại Trung tâm Việt Nam & Lưu trữ Sam Johnson (VNCA) và Viện Hòa bình & Xung đột (IPAC) thuộc Đại học Công nghệ Texas (Texas Tech University – TTU), đến bộ sách đồ sộ 'Nhật ký thời chiến Việt Nam', một hành trình đặc biệt đã được mở ra: hành trình đánh thức ký ức, trả lại tiếng nói cho những người đã nằm lại...