Đồng bào dân tộc Mông tỉnh Thanh Hóa sinh sống tập trung chủ yếu ở 44 bản, trong đó có 12 bản tiếp giáp với các huyện Sốp Bâu, Viêng Xay, Sầm Tớ tỉnh Hủa Phăn, nước bạn Lào thuộc 10 xã trên địa bàn 3 huyện Mường Lát, Quan Hóa, Quan Sơn. Toàn vùng có khoảng 3.800 hộ với hơn 20.000 nhân khẩu. Những năm qua được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, của tỉnh, các huyện vùng cao, biên giới và sự nỗ lực của đồng bào, đời sống đồng bào Mông dần nâng lên, kết cấu hạ tầng ở các bản từng bước được đầu tư, xây dựng.
Mặt trời nhô qua mỏm núi, nắng vàng tô điểm những cánh rừng trên núi Đát Hóp, núi Tổng Nhất như những cánh cung ôm lấy bản người Mông nơi đầu nguồn Khe Nhồi, xã Trung Sơn, huyện Yên Lập. Hai bên đường, những cành hoa mận, hoa đào đang đâm chồi, nẩy lộc, thấp thoáng tà váy xếp ly rung rinh như những cánh bướm muôn màu theo nhịp bước chân người phụ nữ Mông xuống chợ chuẩn bị thực phẩm cho những ngày Tết...