Beta
Con rắn trong ngôn ngữ dân gian

Trong số 12 con Giáp, Tị (rắn) đứng ngay sau con vật huyền thoại Thìn (rồng). Bởi sinh ra từ hư cấu nên rồng mang đặc điểm của 9 con vật khác nhau, sừng hươu, đầu lạc đà, mắt thỏ, cổ rắn, bụng giao long, vảy cá chép, móng chim ưng, tay hổ, tai trâu, trong khi con rắn của đời sống hiện thực trông lại đơn giản như một sợi dây thừng, nên thành ngữ Long đầu xà vĩ (Đầu rồng đuôi rắn), ám chỉ việc gì mở đầu thì to lớn, kết thúc không ra gì, tương tự câu Đầu voi đuôi chuột. Cũng bởi rắn khác rồng là không có chân, nên Vẽ rắn thêm chân hàm ý chê kẻ hay thêm thắt, làm những việc thừa, không chỉ tốn công, rắc rối, vô ích mà còn hỏng việc.

Đầu Xuân Ất Tỵ tản mạn chuyện con rắn

Vậy là năm con rồng đã qua đi để bước vào năm con rắn, một trong những loài vật linh thiêng trong 12 con giáp. Năm mới Ất Tỵ, giữa ngày xuân thênh thang, cùng nhau ngồi nhâm nhi chén trà, ngắm hoa đào, hoa mai nở, tản mạn chuyện con rắn cũng có nhiều điều thú vị.

Hình tượng con rắn trong văn hóa Việt

Với người Việt, con rắn hiện diện trong kho tàng văn hóa dân gian lại được sáng tạo một cách đa dạng, sinh động với những biến thể khác nhau, từ hệ thống tên gọi - giống như cách gọi chung theo đặc tính sinh tồn và dáng vóc của con rắn như hổ mang, hổ châu, rắn ráo, rắn lục, rắn chuông..., còn là những cái tên mang tập tục hay phương ngữ địa phương như chằn tinh, giao long, thuồng luồng, mãng xà, ông giải, thậm chí là con rồng,... cho đến các cách thức thờ phụng, sùng bái thông qua các hình thức thực hành tín ngưỡng tại các không gian thiêng ở các địa phương khác nhau. Đó cũng chính là các yếu tố dữ liệu cung cấp cơ sở để trở thành các hình ảnh tạo đà cho cảm hứng sáng tạo nghệ thuật ngôn từ (cổ tích, ca dao tục ngữ, thành ngữ) và mỹ thuật tạo hình dân gian qua các thế hệ.

Chuyện rắn qua thành ngữ, tục ngữ

Nếu con rồng trong truyền thuyết mang đặc điểm của 9 con vật khác nhau: sừng hươu, đầu lạc đà, mắt thỏ, cổ rắn, bụng giao long, vảy cá chép, móng chim ưng, tay hổ, tai trâu, thì con rắn của đời sống hiện thực trông lại đơn giản như một sợi dây thừng.