Tôi muốn dành một số kỳ 'rì rầm' tập trung đặc tả một số cây đèn Đông Sơn độc đáo nhất. Như đã đề cập ở những bài trước, tôi không tin rằng những cây đèn đồng rất đa dạng thời Đông Sơn là sản phẩm 'hàng chợ', sản xuất ra hàng loạt để bán. Mỗi chiếc đèn Đông Sơn đều mang dấu ấn cá nhân, của thợ cả tạo riêng cho chủ nhân cây đèn.
Đèn đồng Đông Sơn thuộc vào loại hình hiện vật đa dạng và được đầu tư nghệ thuật vào loại nhất trong bảng hiện vật Đông Sơn. Điều đó phản ánh giá trị quan trọng của hiện vật tạo sáng trong đời sống xã hội Đông Sơn và hé mở bức tranh tư duy khá phức tạp trong cư dân Đông Sơn. Bức tranh đó cho ta thấy tính đa tộc, đa tầng và đa văn hóa đương thời.
Hai bài trước tôi đã đề cập đến ánh sáng ban ngày và ban đêm thời Đông Sơn do 'đèn Trời' mang lại. Từ bài này sẽ nói nhiều hơn đến 'đèn Người'.
Trước khi loài người có thể tạo ra và duy trì lửa, ánh sáng ban ngày chỉ đến từ Mặt trời và đêm tối nhờ ánh trăng biến động trong chu kỳ 'lưỡi liềm' đến tròn rằm hàng tháng. Nếu Mặt trời là hiện tượng như đương nhiên, bất diệt với con người thì Mặt trăng mang nhiều yếu tố sống động, gần gụi hơn.
Như đã hứa hẹn từ tuần trước, từ tuần này tôi sẽ 'rì rầm' cùng các bạn xoay quanh chủ đề về 'tạo sáng' (lighting) thời Đông Sơn.