Với vai trò là thiết chế tự quản của cộng đồng, từ lâu, hương ước, quy ước đã trở thành những quy chuẩn văn hóa, đạo đức trong cộng đồng, là 'cánh tay nối dài' của pháp luật, giúp duy trì lối ứng xử chuẩn mực, đồng thời hạn chế, đẩy lùi tập tục lạc hậu, gìn giữ và phát huy các giá trị tốt đẹp, xây dựng nếp sống văn minh.
Đã có khá nhiều bàn luận, khảo cứu về hương ước nhưng có một điểm tương đối thống nhất rằng, đây là một bộ phận quan trọng của văn hóa làng.
Không trái pháp luật và đạo đức xã hội, hương ước, quy ước là các quy định về quy tắc ứng xử do cộng đồng dân cư cùng thỏa thuận đặt ra để điều chỉnh các quan hệ xã hội mang tính tự quản trong cộng đồng dân cư, nhằm gìn giữ và phát huy những phong tục tập quán, truyền thống văn hóa tốt đẹp của cộng đồng. Vì thế, hương ước chính là sự sáng tạo, là nét văn hóa truyền thống trong xây dựng cuộc sống văn minh, tiến bộ…