Trở lại cuộc đấu giá mang tên 'Giấy cũ phồn hoa - Lịch sử văn hiến và bằng sắc trăm năm' của Công ty 'Thượng Hải Dương Minh phách mại hữu hạn' (Trung Quốc), câu chuyện này đã khiến các cơ quan quản lý văn hóa thực sự 'giật mình' và vội vàng 'chữa cháy' bằng cách rà soát lại hiện trạng sắc phong trong di tích đã mất đến đâu và còn những gì...
Tiếp theo kỳ trước của loạt bài viết này, về câu chuyện của nhà sưu tầm Bùi Văn Quang (Nam Định) trao tặng hai đạo sắc phong thời Nguyễn cho di tích Quán Vật (thôn Đồng Nanh, xã Tiên Phương, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội); về câu hỏi của chúng tôi với ông Quang 'với nỗi niềm khi làm được một việc ý nghĩa' khi tìm mua, thuê người dịch, tìm đến địa danh trên sắc, liên hệ với địa phương, trao tặng và nhận lại cái lắc đầu khẳng định: 'Tôi thấy thật nặng nề và mệt mỏi' của ông! Tại sao vậy (?!)...
Trong quá trình đi thực tế để thu thập tài liệu thực hiện loạt bài viết này, nhóm tác giả đã được nhiều cụ từ đình, từ đền ở những di tích đã từng bị mất, bị hỏng sắc phong gửi lời rằng, nếu biết ở đâu có sắc phong của làng, biết nơi nào phục dựng lại được sắc phong thì nhắn cho các cụ đến chuộc về hoặc tu sửa! Chứ bây giờ mất cả, hỏng hết sắc thế này, mấy nữa 'trăm tuổi', xuống 'dưới kia' gặp lại tổ tiên, dòng họ, người làng… thì biết ăn nói thế nào! Chúng tôi cũng 'vâng, dạ' để các cụ tạm an lòng chứ trong đầu cũng ngổn ngang suy nghĩ, nhìn ngược ngó xuôi câu chuyện sắc phong lúc này khác gì một khối lập phương rubik, tiếp cận mặt nào thì vẫn còn 'vướng' những 'mặt khác'.
Không chỉ là một hiện vật có tuổi đời lên tới hàng trăm năm, mỗi đạo sắc phong ngoài giá trị về triều chính, thể chế thì nó còn là một loại hình di vật hàm chứa đầy đủ văn hiến học, văn hóa học cũng như lịch sử học. Dẫu biết giá trị là thế, nhưng cho đến nay, sắc phong hoàn toàn chưa được nhìn nhận và bảo tồn theo cách đúng đắn nhất có thể. Mỗi nơi một kiểu, mỗi phương một cách, mạnh di tích nào di tích ấy bảo quản, thậm chí là cất giấu theo nhiều biện pháp vô cùng… bất ổn.
Tháng 4-2023, nhà nghiên cứu 'tay ngang' Trần Ngọc Đông (Thị trấn Hương Canh, tỉnh Vĩnh Phúc) đưa ra những thông tin rất cụ thể về phiên đấu giá 'Giấy cũ phồn hoa - Lịch sử văn hiến và bằng sắc trăm năm' của Công ty đấu giá 'Thượng Hải Dương Minh phách mại hữu hạn'. Rà lại lịch sử giao dịch được website của nhà đấu giá Trung Quốc đăng tải có cả thảy 102 đạo sắc có nguồn gốc từ Việt Nam đã, đang và sẽ đấu giá tại thời điểm đó. Địa phương có số lượng sắc lớn nhất có tên trên sàn đấu giá là Hà Nội với 31 đạo sắc thuộc các huyện: Thạch Thất, Quốc Oai, Thường Tín, Phú Xuyên, Đan Phượng, Chương Mỹ, Ứng Hòa, Mỹ Đức và Gia Lâm (địa danh trước thuộc thôn Tế Xuyên, huyện Đông Ngàn, tỉnh Bắc Ninh).