Làng chạm bạc Đồng Xâm - một trong những cái nôi của nghề kim hoàn Việt Nam, với hành trình hơn 600 năm bền bỉ giữ nghề.
Tại bản Giao Chản, xã Khổng Lào, tỉnh Lai Châu, trang phục cô dâu người Dao Tuyển (còn gọi là Dao Xanh) mang vẻ đẹp kín đáo mà tinh tế, thể hiện đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ. Sắc chàm trầm cùng màu khăn đỏ rực và ánh bạc lấp lánh phản ánh chiều sâu văn hóa cũng như nếp sống cộng đồng được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Giữa những nếp nhà sàn ở thôn Phú Thịnh, xã Quảng Phú, tỉnh Lâm Đồng, sắc chàm của trang phục người Sán Chỉ qua năm tháng vẫn hiện diện như một dấu ấn văn hóa không thể phai mờ.
Dưới dải Tây Côn Lĩnh mây phủ quanh năm, xã Cao Bồ tỉnh Tuyên Quang vẫn giữ được một nghề truyền thống lặng lẽ mà bền bỉ như chính nhịp sống của người Dao áo dài nơi đây: Nghề chạm khắc bạc.
Miền di sản văn hóa Mường Lò - vùng đất tổ của người Thái Tây Bắc, nay thuộc các phường Nghĩa Lộ, Trung Tâm, Cầu Thia luôn mang trong mình nét duyên riêng của núi rừng. Nơi đây nổi tiếng bởi vẻ đẹp thiên nhiên thơ mộng và tình người chân thành, mộc mạc. Đặc biệt, những điệu xòe ngày xuân rộn ràng, say đắm lòng người đã trở thành dấu ấn văn hóa đặc trưng, để bất kỳ ai từng đến Mường Lò đều nhớ mãi.
Hội thi tại Trường THPT Mường Nhé tái hiện sinh động không gian văn hóa các dân tộc nơi cực Tây Tổ quốc.
Không cầu kỳ trong đạo cụ, không phô trương trong trang phục, nhưng múa bát của đồng bào Tày tại Thái Nguyên lại mang sức hút mãnh liệt bởi nhịp điệu rộn ràng của những thanh âm 'lách cách' và ý nghĩa nhân văn sâu sắc.
Những ngày cuối năm, chúng tôi có dịp về bản Mường Lựm, xã Chiềng Hặc để tham gia Phiên chợ xuân. Ngay từ sáng sớm, bà con các bản vùng cao đã gọi nhau xuống chợ, người gùi nông sản, người mang theo vài món hàng thủ công... tạo nên không khí giao thương nhộn nhịp.
Nhảy sạp không chỉ là một điệu múa, mà còn là tiếng nói văn hóa mộc mạc, sâu lắng của người Thái bao đời nay. Qua những điệu múa sạp, đồng bào càng thêm đoàn kết hơn, gắn bó hơn, cùng xây dựng bản làng, quê hương ngày một giàu đẹp.
Đám cưới là nghi lễ thiêng liêng trong đời người. Với đồng bào Tày, đây không chỉ là sự gắn kết của hai cá nhân, hai gia đình mà còn là sự tiếp nối những giá trị văn hóa, phong tục truyền thống. Giữa nhịp sống hiện đại, người Tày ở xã Lâm Thượng, tỉnh Lào Cai vẫn gìn giữ trọn vẹn nét đẹp ấy, góp phần làm giàu bản sắc văn hóa dân tộc.
Trong đời sống của đồng bào Mường, trang phục truyền thống không chỉ là tư liệu văn hóa mà còn là minh chứng rõ nét cho sự khéo léo và thế giới quan độc đáo của người phụ nữ. Những chiếc khăn trắng, áo pắn, áo chùng hay cạp váy tinh xảo được tạo nên từ đôi tay thầm lặng của bao thế hệ, góp phần định hình diện mạo văn hóa của một cộng đồng cư dân đông thứ tư cả nước.
Dưới chân núi Ky Quan San hùng vĩ bốn mùa sương giăng mây phủ, những nghệ nhân dân gian với bàn tay vàng ở bản Séo Pờ Hồ vẫn bền bỉ, lặng lẽ gìn giữ và phát triển nghề kéo bạc độc đáo, nổi tiếng vùng Tây Bắc.
Bạc là kim loại quý hiếm, với cộng đồng người Dao Đỏ ở Việt Nam thì kim loại màu trắng này được chế tác thủ công trở thành trang sức có hồn, bắt mắt và đính trên trang phục giúp người mặc tràn đầy năng lượng. Theo quan niệm của người Dao Đỏ, trang phục đẹp hay cao sang thì phải gắn bạc, nhà giàu không phải có nhiều vàng, trâu, bò, ruộng đất mà có nhiều bạc cất giữ trong nhà.
Trong xu thế hội nhập, việc gìn giữ trang phục dân tộc là nhiệm vụ quan trọng không chỉ giữ lại vẻ đẹp bên ngoài, mà còn bảo vệ một phần hồn cốt văn hóa của xứ Thanh.
Trong đời sống văn hóa của người Dao Đỏ, bạc trắng giữ vai trò quan trọng, không chỉ đơn thuần thể hiện tính thẩm mỹ mà còn mang nhiều ý niệm về tín ngưỡng gắn liền với phong tục, lễ nghi và bản sắc cộng đồng.
Gần 600 năm tồn tại, làng nghề chạm bạc Đồng Xâm (xã Trà Giang, tỉnh Hưng Yên) đã trải qua nhiều thăng trầm. Dù vậy, những nghệ nhân nơi đây vẫn bền bỉ gìn giữ tinh hoa nghề, để thương hiệu chạm bạc Đồng Xâm tiếp tục được lưu truyền.
Người Tày di cư từ núi rừng phía Bắc vào Lâm Đồng những năm 1990, sinh sống tập trung ở các xã Đạ Tẻh, Cát Tiên, Bảo Lâm, Lâm Hà. Không chỉ mang theo phong tục tập quán, lễ hội Lồng tồng, các làn điệu hát Then, đàn tính cùng trò chơi ném còn, lày cỏ… người Tày còn mang theo cả điệu múa Chầu đặc sắc.
Vừa truyền dạy trên giảng đường, vừa trình diễn trên sân khấu, thầy giáo trẻ Xuân Bách dành trọn tâm huyết cho nghệ thuật then.
Giữa những thửa ruộng bậc thang hùng vĩ ở Hoàng Su Phì, tỉnh Tuyên Quang (trước đây là tỉnh Hà Giang), nghề chạm bạc truyền thống của đồng bào Nùng tại xã Pờ Ly Ngài vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Không chỉ là sinh kế, nghề còn là biểu tượng văn hóa, gắn liền với tín ngưỡng, tổ tiên và niềm tự hào về cội nguồn.
Huyện Đại Từ có gần 6.000 đồng bào dân tộc Dao, tập trung chủ yếu ở thị trấn Quân Chu và các xã: Hoàng Nông, Yên Lãng, Phú Xuyên... Trong đó, đồng bào Dao quần chẹt chiếm đa số với truyền thống văn hóa lâu đời, giàu bản sắc vẫn được gìn giữ và trao truyền cho thế hệ sau.
Với 'thâm niên' 20 năm làm công tác phụ nữ, chị Bùi Thị Ngọc, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Tiến Xuân (huyện Thạch Thất) đã tâm huyết, sáng tạo cùng với đội ngũ cán bộ hội vận động hội viên thực hiện phong trào Hội và nhiệm vụ chính trị của địa phương.
Sinh năm 1991, vài năm gần đây, Phùng Thị Hương Ly nổi lên như một hiện tượng trong làng thơ. Trước khi được trao giải Tác giả trẻ của Hội Nhà văn Việt Nam năm 2024, Hương Ly đoạt giải Nhì (không có giải Nhất) cuộc thi thơ trên Tạp chí Văn nghệ Quân đội 2021-2022. Cách đây 10 năm, tập thơ đầu tay của chị được Hội Văn học Nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam trao giải Khuyến khích.
Trong một chương trình truyền hình, NSND Như Quỳnh và NSƯT Vũ Tự Lẫm ôn lại kỷ niệm thời đóng phim 'Đến hẹn lại lên'. 'Từ lúc làm phim đến nay chúng tôi chưa có cơ hội gặp lại nhau. Rất hạnh phúc được gặp lại người yêu trong phim ngày nào', NSƯT Vũ Tự Lẫm nói.
Ngày 11/1 vừa qua, cuốn sách 'Du khảo - Rực rỡ sắc màu trang phục phụ nữ các dân tộc Việt Nam' của nhà báo - đạo diễn Nguyễn Bông Mai (NXB Chính trị Quốc gia Sự thật xuất bản) đã được ra mắt công chúng. Không chỉ mang đến nguồn tư liệu quý về sự đa dạng, độc đáo và giàu bản sắc của văn hóa các dân tộc qua trang phục, cuốn sách còn là câu chuyện về tình yêu dành cho văn hóa truyền thống và khát vọng dám sống một cuộc đời rực rỡ...
Xã Mường Mô (huyện Nậm Nhùn) có trên 70% đồng bào dân tộc Thái sinh sống, miền đất này còn lưu truyền những nét văn hóa đặc trưng, thể hiện trong lối sống, văn hóa, xã hội. Thời gian qua, cấp ủy, chính quyền xã luôn nỗ lực trong bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Thái.
Dân tộc Tày là một trong những nhóm dân tộc thiểu số lớn nhất tại Việt Nam, đồng bào dân tộc Tày đã tạo cho mình một bản sắc riêng, trong đó, trang phục truyền thống dịp Tết từ lâu đã trở thành biểu tượng văn hóa cũng như nét đẹp bình dị và độc đáo của dân tộc Tày.
Mùa xuân, như có một sự màu nhiệm đến kỳ lạ khiến vạn vật hồi sinh, bắt đầu một chu kỳ sinh sôi mới. Với người Mường ở vùng rừng núi phía Bắc, tập trung ở Hòa Bình, Phú Thọ, Thanh Hóa… những cư dân của nền văn minh lúa nước, mùa màng luôn gắn kết với sự giao hòa của thiên nhiên, thuận mưa nắng, hợp quy luật tự nhiên. Bởi thế, dẫu cuộc sống đã được hiện đại hóa rất nhiều những nét sinh hoạt truyền thống vẫn được lưu giữ như một đặc trưng riêng có, kết tinh văn hóa từ ngàn đời nay…
Thời khắc đất trời bắt đầu vòng quay mới, sắc xuân rực rỡ, vui tươi rộn rã khắp bản làng, hơi ấm rạo rực, len lỏi từng căn bếp nhỏ, sưởi ấm lòng người, cũng là lúc bản vùng cao đón Tết.
Cuốn sách giới thiệu về cách thức, kỹ thuật dệt, thêu, nhuộm, in, đính cườm; ý nghĩa hoa văn, nguồn gốc của 55 bộ trang phục của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
Chợ phiên là nét chấm phá độc đáo riêng có ở vùng cao. Vào dịp cuối năm, các phiên chợ càng trở nên thu hút hơn, bởi không khí và sản phẩm bà con mang xuống chợ.
Xã Lê Lợi (huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu) có trên 98% đồng bào Thái sinh sống ở 5 bản. Địa bàn cư trú nơi ngã ba sông gồm: sông Đà, sông Nậm Na và suối Nậm Lay, cuộc sống của người dân gắn liền với sông nước khiến nhiều nét văn hóa dần hình thành và mang đặc trưng riêng. Trong đó phải kể đến nếp nhà sàn truyền thống; trang phục áo cóm; điệu múa quạt, múa xòe; làn điệu dân ca, dân vũ và ẩm thực độc đáo... được truyền qua nhiều thế hệ. Với sự phát triển và giao thoa văn hóa vùng miền, nhiều nét văn hóa đặc trưng của đồng bào đang có nguy cơ mai một, khiến cấp ủy, chính quyền xã, những người nặng lòng với văn hóa dân tộc trăn trở.
Xã Lê Lợi (huyện Nậm Nhùn) có trên 98% đồng bào Thái sinh sống ở 5 bản. Địa bàn cư trú nơi ngã ba sông gồm: sông Đà, sông Nậm Na và suối Nậm Lay, cuộc sống của người dân gắn liền với sông nước khiến nhiều nét văn hóa dần hình thành và mang đặc trưng riêng. Trong đó phải kể đến nếp nhà sàn truyền thống; trang phục áo cóm; điệu múa quạt, múa xòe; làn điệu dân ca, dân vũ và ẩm thực độc đáo… được truyền qua nhiều thế hệ. Với sự phát triển và giao thoa văn hóa vùng miền, nhiều nét văn hóa đặc trưng của đồng bào đang có nguy cơ mai một, khiến cấp ủy, chính quyền xã, những người nặng lòng với văn hóa dân tộc trăn trở.
Gửi đến độc giả những kiến thức bổ ích, trong số này, GS Nguyễn Lân Dũng tiếp tục giải đáp những thắc mắc về đời sống và sức khỏe con người. Đây cũng là bài cuối cùng trong loạt bài Thắc mắc quanh ta mà GS Nguyễn Lân Dũng dành cho độc giả THV.
Gần 80 tuổi, biết thêu thùa, khâu trang phục dân tộc từ năm lên 10 tuổi và đến nay là người duy nhất trong xã Thiện Kế (Sơn Dương) làm thành thục trang phục dân tộc Sán Dìu là điều chúng tôi ấn tượng về bà Lý Thị Vòng.
Trong các dịp lễ, Tết, chị em dân tộc Dao thanh y thôn 16, xã Tân Long (Yên Sơn) lại rực rỡ trong bộ trang phục truyền thống tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ. Các bà, các chị trong thôn vẫn giữ nghề thêu truyền thống, làm trang phục cho con, cháu gái khi về nhà chồng… Đó là những cách thiết thực mà đồng bào nơi đây đang giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc ở địa phương.
Màu sắc rực rỡ, những họa tiết thêu tay tinh xảo, phối màu bắt mắt, chất liệu phong phú..., đó là những điểm nổi bật trong trang phục của đồng bào các dân tộc thiểu số (DTTS) ở Đồng Nai.
Mũ áo, xiêm y hay còn gọi là khăn chầu, áo ngự mà các thanh đồng sử dụng khi thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu rất đa dạng, phong phú. Bởi lẽ nếu hiểu một cách thông thường, hầu 36 giá đồng thì cần phải có 36 bộ trang phục, kèm theo đó là các phụ kiện như trâm, lược, vòng tay, kiềng cổ, xà tích, đai, nét, mạng, chấn tâm, cờ, đao, kiếm, cung tiễn....
Lạng Sơn là vùng đất sinh sống của nhiều dân tộc với những phong tục tập quán đặc sắc. Khác với dân tộc Tày, Nùng, dân tộc Dao xứ Lạng mang nhiều nét văn hóa độc đáo, riêng có, thể hiện qua trang phục, tín ngưỡng dân gian, phong tục tập quán, dân ca, dân vũ... Đây là nguồn 'tài nguyên' quý giá góp phần phát triển du lịch ở xứ Lạng.
Đồng bào dân tộc Khơ Mú, xã Nong Lay, huyện Thuận Châu hiện có 170 hộ, sinh sống tại 5 bản, tập trung chủ yếu tại bản Phiêng Nong và Bó Mạ. Những phong tục, tập quán, nét văn hóa đặc trưng, tiêu biểu vẫn được lưu giữ và phát huy.