Tết Bính Ngọ 2026, bà con ở thôn Tây An Vĩnh, đặc khu Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi đến thăm gia đình anh Phan Duy Quang, ai cũng nói về tấm Huân chương dũng cảm được Chủ tịch nước Lương Cường ký vào ngày 9/12/2025, tặng anh Quang.
Đi qua các hòn đảo Lý Sơn (tỉnh Quảng Ngãi), Cồn Cỏ (tỉnh Quảng Trị), quần đảo Trường Sa (tỉnh Khánh Hòa), có một điểm chung đối với bà con nông dân và bộ đội, đó là trồng rau xanh rất khó khăn. Nhưng tại một hòn đảo nằm cách xa đất liền hơn gấp 2-3 lần các hòn đảo trên, bà con nông dân đã tạo ra được những vườn rau xanh tốt, đó là đảo Phú Quý (tỉnh Lâm Đồng).
Trong 4 tập 'Văn nghệ dân gian Quảng Nam - Đà Nẵng' của tác giả Nguyễn Văn Bổn (bút danh Tân Hoài Dạ Vũ) có nhiều bài hò, vè và nội dung chứa đựng những thông tin giống như ký sự báo chí, kể lại một sự kiện hoặc hải đồ chỉ đường bằng hò, vè có vần dễ thuộc. Rà lại những câu hò, vè và đi dọc miền Trung dễ nhận ra dấu chân của các bậc tiền nhân.
Không biết các họa sĩ như anh Trần Văn Mười, Ngọc Phú, Hoài Thu... đã cùng nhau hoàn thành bức ảnh lãnh tụ như thế nào, mà sáng 31/1/1955, tại sân lễ đã thấy chân dung Bác hiện ra uy nghi, cao lớn lạ thường. Chưa bao giờ chúng ta được nhìn bức chân dung hiền dịu tươi cười mà trang nghiêm, lẫm liệt đến như vậy.
Chiến tranh kết thúc sau 21 năm, tôi kịp về sống giữa lòng mẹ như những ngày thơ bé, kịp quấn trên đầu chiếc khăn tang khi mẹ qua đời. Tôi cũng kịp nhận ra niềm hạnh phúc của đứa con được sống bên cạnh mẹ.
Ngoài những chiến công lừng lẫy nhờ sự mưu trí, huyền thoại tình báo Tư Cang cũng từng suýt sa lưới địch - điều không nhiều người biết.
Tourane là cái tên của Đà Nẵng thời Pháp thuộc. Năm 1977, khi Đà Nẵng vẫn còn là thủ phủ nghề biển ở miền Trung, nhiều gia đình phải chạy từng bữa cơm qua ngày, ông giáo Tân Hoài Dạ Vũ đã lăn lộn từ miền núi xuống đồng bằng, miền biển để tranh thủ ghi lại những dấu xưa tích cũ, in thành 4 tập 'Văn nghệ dân gian Quảng Nam - Đà Nẵng'. Giờ đây có thể tìm lại hình ảnh xưa cũ qua những bài vè được các cụ trao gửi lại cho đời sau.
Tôi không có cơ hội được gặp Thượng tá, Anh hùng LLVT nhân dân Bông Văn Dĩa, nguyên Đoàn trưởng Đoàn 962 (nay là Lữ đoàn 962, Quân khu 9), bởi ông đã mất từ khi tôi chưa nhập ngũ, nhưng tôi may mắn nhiều lần được đến thăm quê hương, gia đình, được nghe con gái ông là Bông Thị Ưa cùng nhiều đồng đội của ông ở 'Đoàn tàu không số' và Đoàn 962 kể về thời quân ngũ của Anh hùng Bông Văn Dĩa.
Lão ngư dân Ngô Văn Chức, năm nay 82 tuổi ở huyện đảo Phú Quý, tỉnh Bình Thuận mang tấm hải đồ giấy tỷ lệ 1:500.000 trải ra mặt đất để kể về kỷ niệm tròn 30 năm ở Trường Sa. Trên tờ hải đồ đã ngả màu vàng, khu vực các đảo Len Đao, Gạc Ma có dấu hiệu sờn cả mặt giấy. Ông Chức giải thích về việc mòn cả giấy, vì cứ chỉ tay vô đó, kèm theo thước kẻ quá nhiều lần thì mờ mòn thôi.
Dân gian có câu: 'Ai về nhắn với nậu nguồn/Mít non gởi xuống, cá chuồn gởi lên'. Thời đá lạnh chưa phổ biến, con cá chuồn khi trộn muối có thể để được vài tháng nên trở thành mặt hàng vận chuyển khắp các vùng miền. Ngư dân Trần Đình Chơi (Chín Chơi, SN 1948) nói rằng, Đà Nẵng giờ đã lên phố nên ít còn ai nhớ đến câu chuyện cá chuồn và Đà Nẵng là nơi ghe nghề nhộn nhịp nhất ở miền Trung.
Nhà thơ, nhà báo Nguyễn Vỹ từng viết về chuyện hơn 100 năm trước, nông dân miền Trung ai dám dấn thân làm giàu thì đi bộ vào miền Nam, và thời đó dân nhà quê gọi là 'vô xứ Đồng Nai'. Có một con đường khác mà người ta hầu như không nhắc đến, đó là vào phương Nam làm biển, dừng ở Phan Thiết, Phan Rí Cửa, Cà Ná, Vũng Tàu, gọi chung là đi vô xứ mắm Phan Thiết.