Ở vùng đất Cà Mau nói riêng và đồng bằng sông Cửu Long nói chung, nông cụ truyền thống không chỉ là công cụ lao động mà còn là hiện thân của tri thức bản địa, minh chứng cho ý chí khẩn hoang và sức sáng tạo bền bỉ của nông dân.
Cá rô đồng là loài cá quen thuộc của vùng sông nước miền Tây. Dù nhiều xương, cá rô đồng vẫn được ưa chuộng nhờ thịt béo, thơm, dai và có giá trị thương phẩm cao.
Mùa nước nổi mang về nhiều sản vật miền Tây, trong đó loại rau dại này lại trở thành đặc sản được người dân lẫn du khách săn đón mỗi năm.
Kèo nèo từng chỉ là loại rau dân dã mọc ven bờ ruộng, kênh rạch, nay lại trở thành đặc sản 'có tiếng', được nhiều người săn tìm, nhất là vào mùa nước nổi.
Mùa nước nổi về, sản vật nhiều, người dân vùng sông nước sử dụng nhiều loại cá đồng để làm mắm, làm khô, nấu nước mắm theo cách truyền thống.
Nhắc đến Cà Mau, nhiều người sẽ nhớ ngay đến rừng đước, rừng tràm, những vuông tôm bạt ngàn, cua biển… Trong số những sản vật phong phú của vùng đất cực Nam Tổ quốc, cá nâu là một đặc sản tiêu biểu, không chỉ được ưa chuộng bởi người dân địa phương mà còn hấp dẫn nhiều du khách.
Cá bông lau là đặc sản 'trứ danh' mà người dân miền sông nước tôn vinh là 'thủy sâm', có thể chế biến nhiều món ngon như kho tộ, canh chua, kho mắm…
Nồi canh chua cá kèo bắt đầu bằng hương vị nồng nàn của sả và gừng. Đợi nước sôi bùng lên, nhẹ nhàng thả từng lát sả và miếng gừng đập dập vào để chúng bung tỏa hương vị đậm đà.
Mùa nước nổi được mong chờ nhất trong năm. Người ta luôn sẵn sàng chờ đón và sống cùng với con nước suốt 2 - 3 tháng liền. Tỉnh đầu nguồn như An Giang là nơi đón con nước về sớm và nhiều nhất. Từ dưới lòng sâu, muôn mầm sống mới sinh sôi. Sản vật miền quê theo đó hình thành, lớn lên, trở thành đặc sản phong phú, hấp dẫn biết bao thực khách.
Cứ khoảng tháng 7 đến tháng 10 âm lịch, con nước từ thượng nguồn sông Mê Kông đổ về tỉnh An Giang tạo thành biển nước mênh mông, với nét đặc trưng mùa nước nổi.
Tôi thực sự ngỡ ngàng, xúc động và cảm phục khi lần đầu tiên đến Khu Du lịch sinh thái Làng rừng Cà Mau (ECO), ấp Vồ Dơi, xã Trần Hợi, huyện Trần Văn Thời. Làng rừng là sự kiện độc đáo của Ðảng bộ, quân và dân tỉnh Cà Mau trước ngày Ðồng khởi 1960, thế kỷ XX. Làng rừng thể hiện tinh thần quật khởi, là thái độ bất khuất trước quân thù tàn bạo với ý chí 'Thà hy sinh tất cả, quyết không chịu mất nước, không chịu làm nô lệ!'. Nơi đây đã được công nhận Di tích Lịch sử cấp quốc gia.
Nằm giữa trung tâm thành phố Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang, chợ 'chồm hổm' là nơi được nhiều du khách tìm đến trong thời gian gần đây. Khu vực buôn bán của người dân tại chợ 'chồm hổm' được bày trí ngay ngắn, tạo nên bố cục đẹp mắt, đầy sắc màu khi nhìn từ trên cao.
Ẩm thực Long An mang nét đặc trưng của ẩm thực miền Tây, nhưng vẫn có sự khác biệt về hương vị nhờ bí quyết riêng.
Nhiều món ngon có giá bình dân được đông đảo du khách và người dân TP.HCM đặc biệt yêu thích như cơm tấm, bún bò, hủ tiếu, bún mắm...
Dù đi đâu và xa cách bao nhiêu, dù được ăn bao món sơn hào hải vị, nhưng với tôi, cái mùi ngai ngái, đăng đắng, bùi bùi của rau má ở quê (xứ Thanh) như đã ngấm vào máu thịt, tâm hồn khó có thể quên.
Trong 'Gia Định Thành thông chí' của Trịnh Hoài Đức có nhắc đến 'cây bần', gọi là thủy liễu, trong đó, Đồng bằng sông Cửu Long là vùng có rất nhiều loại cây này.
Dù mới trồng được khoảng hơn 3 năm nay, nhưng cây kèo nèo đã góp phần cải thiện thêm thu nhập, giúp nhiều nông dân thoát nghèo.
Về xã Lang Minh, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai những ngày này, chúng tôi có dịp ghé thăm cánh đồng kèo nèo đang vào vụ thu hoạch. Phấn khởi là cảm xúc chung của người trồng kèo nèo vì loại cây này đang được thương lái thu mua giá cao.
Có lần cùng người thân đãi khách, chúng tôi chọn quán Lẩu cá kèo (số 36/12 Quyết Tiến, TP. Pleiku, tỉnh Gia Lai). Đến một lần là nhớ, bởi các thức món nơi đây đậm đà hương vị Nam Bộ.
Mỗi dân tộc, mỗi vùng miền đều có những món ẩm thực đặc trưng. Nếu người Việt ở Nam bộ có món canh chua, cá kho tộ; người Hoa có món xá bấu (củ cải muối) hay dùng thường ngày, thì người Khmer ở Nam bộ có món mắm bò hóc.
Nồi lẩu mắm lớn nhất Việt Nam có đường kính khoảng 1,2m và có thể phục vụ cho khoảng 300 thực khách.