Mỹ đang xúc tiến thành lập một liên minh hàng hải nhằm khôi phục lưu thông qua Eo biển Hormuz, trong khi Iran phát đi thông điệp mạnh mẽ phản đối sự hiện diện của Mỹ tại khu vực. Diễn biến mới cho thấy cạnh tranh chiến lược giữa hai bên tiếp tục gia tăng, làm phức tạp triển vọng ổn định khu vực và thị trường năng lượng toàn cầu.
Ông Donald Trump vừa gây tranh cãi khi chia sẻ bài đăng trên mạng xã hội, trong đó eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược của thế giới, được gọi là 'eo biển Trump'. Động thái nhanh chóng thu hút sự chú ý quốc tế, nhưng không mang giá trị pháp lý.
Lệnh phong tỏa trên biển của Mỹ đang tạo ra áp lực ngày càng lớn lên Iran, khi nước này nhanh chóng cạn kiệt năng lực lưu trữ dầu thô và chỉ còn khoảng 22 ngày trước khi buộc phải cắt giảm sản xuất nghiêm trọng.
Truyền thông nhà nước Iran đưa tin, tàu chở dầu thô cỡ lớn có liên quan đến Nhật Bản đã đi qua eo biển Hormuz sau khi được phía Iran cấp phép.
Căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang mạnh trong những ngày cuối tháng 4 khi Washington tuyên bố thực thi các biện pháp phong tỏa trên biển và bắt giữ tàu chở dầu mang cờ Iran tại khu vực Ấn Độ Dương, làm gia tăng lo ngại về an ninh hàng hải và nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Ngày 28/4, phía Iran tuyên bố Mỹ không còn ở vị thế có thể 'áp đặt' chính sách đối với các quốc gia khác, trong bối cảnh Washington đang cân nhắc đề xuất mới từ Tehran nhằm chấm dứt xung đột tại Trung Đông.
Nhiều tàu chở dầu của Iran đang tập trung tại khu vực ngoài khơi cảng Chabahar, nằm bên ngoài vịnh Ba Tư nhưng gần ranh giới phong tỏa do Mỹ thiết lập.
Iran cáo buộc mọi gián đoạn tại eo biển Hormuz và khu vực lân cận đều bắt nguồn từ hành động quân sự của Mỹ và các đồng minh, đồng thời cảnh báo nguy cơ leo thang căng thẳng đe dọa an ninh hàng hải toàn cầu.
Chính phủ Philippines đã yêu cầu các công ty môi giới nhân lực trong nước tạm ngừng đưa công dân nước này đi làm việc trên các tàu phải đi qua khu vực vịnh Ba Tư và những vùng xung đột khác.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết nếu Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, nước này sẽ 'thổi tung chúng ta' và hủy diệt Israel 'trong vài phút', đồng thời tuyên bố việc ngăn Tehran có được vũ khí hạt nhân chính là lý do khiến chính quyền của ông tiến hành chiến tranh.
Việc Mỹ áp đặt phong tỏa đối với các tàu liên quan đến Iran đã khiến tình hình tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới rơi vào trạng thái tê liệt chưa từng có, làm gia tăng rủi ro kinh tế toàn cầu.
Chuẩn tướng Reza Talaei-Nik khẳng định mạng lưới sản xuất quân sự phi tập trung giúp Iran duy trì 70% kho tên lửa và sẵn sàng tác chiến trong mọi kịch bản xung đột.
Theo hãng thông tấn Tasnim ngày 25/4, Iran tiếp tục thể hiện quan điểm cứng rắn khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya (còn gọi là Bộ Tư lệnh Quân sự khẩn cấp) của nước này cho biết sẽ có phản ứng nếu Mỹ tiếp tục các biện pháp kiểm soát hàng hải trong khu vực.
Tàu hàng Touska bị lực lượng Mỹ chặn bắt trên vịnh Oman được cho là đang vận chuyển hàng hóa có thể sử dụng cho cả lĩnh vực dân sự và quân sự, làm gia tăng nghi vấn về mục đích thực sự của chuyến đi.
Bộ Quốc phòng Iran hôm thứ Bảy (25/4) cho biết phần lớn kho tên lửa của nước này vẫn chưa được triển khai, đồng thời nhấn mạnh rằng hơn 1.000 loại hệ thống vũ khí đang được sản xuất trong nước.
Từng được mệnh danh là 'hố đen' đại dương vì khả năng hoạt động cực kỳ êm ái và khó bị phát hiện, các tàu ngầm lớp Kilo của Iran nay được cho là đã bị xóa sổ hoàn toàn.
Ngày 24-4, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Tổng thống Donald Trump vẫn giữ các phương án quân sự liên quan đến chiến dịch nhằm vào Iran, song kỳ vọng các nỗ lực ngoại giao có thể đạt được những 'lằn ranh đỏ' mà Washington đặt ra.
Ngày 25-4, truyền thông quốc tế cho biết, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã bắt giữ tàu container Epaminondas tại khu vực gần vùng biển Iran, với cáo buộc con tàu này vi phạm các quy định hàng hải và có liên quan đến hoạt động của quân đội Mỹ.
Các quan chức quân đội Mỹ đang xây dựng những kế hoạch mới nhằm vào năng lực của Iran tại eo biển Hormuz trong trường hợp lệnh ngừng bắn hiện tại sụp đổ, theo nhiều nguồn tin am hiểu vấn đề.
Ngày 24-4, Mỹ thông báo gia hạn thêm 90 ngày cơ chế miễn trừ vận tải biển nhằm đảm bảo nguồn cung năng lượng và hàng hóa thiết yếu.
Ngày 24-4, Israel tiếp tục không kích lực lượng Hezbollah ở Lebanon, chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo thỏa thuận ngừng bắn Israel - Lebanon được gia hạn thêm 3 tuần.
Theo Nhà Trắng, cơ chế miễn trừ vận tải biển cho phép tàu mang cờ nước ngoài tạm thời vận chuyển hàng hóa giữa các cảng nội địa Mỹ - điều vốn bị hạn chế theo Đạo luật Jones năm 1920.
Theo nhiều nguồn tin, các quan chức quân đội Mỹ đang xây dựng kế hoạch mới nhằm tấn công hệ thống phòng thủ của Iran tại eo biển Hormuz trong trường hợp lệnh ngừng bắn hiện nay với Iran đổ vỡ.
Đài CNN dẫn các nguồn thạo tin cho biết Mỹ đang lên kịch bản tấn công lực lượng Iran ở eo biển Hormuz nếu thỏa thuận ngừng bắn giữa 2 bên đổ vỡ.
Giữa lúc Mỹ siết chặt phong tỏa hàng hải, Iran được cho là đã tìm ra cách duy trì xuất khẩu dầu bằng việc chuyển hướng hoạt động sang các khu vực ngoài tầm kiểm soát trực tiếp của Washington, làm gia tăng căng thẳng tại khu vực Trung Đông.
Hải quân Vệ binh Cách mạng Iran cho biết họ bắt giữ các tàu vì các vi phạm hàng hải, và đưa chúng về lãnh hải Iran.
Một tàu chở hàng rời Iran đã bị bắn tại khu vực cách Iran gần 15km về phía Tây và phải dừng lại trên biển trong bối cảnh Mỹ tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran.
Theo phân tích mới, Iran đang lách lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ tại eo biển Hormuz bằng cách xuất khẩu dầu từ một cảng ở phía Đông nước này.
Những diễn biến dồn dập tại eo biển Hormuz không chỉ dừng lại ở các cuộc đụng độ vũ trang, mà còn mở ra một cuộc chiến pháp lý gay gắt giữa Mỹ và Iran về quyền tự do hàng hải.
Vụ tấn công USS Cole năm 2000 đã buộc Hải quân Mỹ thay đổi cách bảo vệ tàu chiến. Hơn hai thập kỷ sau, những cải tiến đó đang được thử thách trước các mối đe dọa mới trên biển.
Ngày 21-4, Bộ Ngoại giao Iran ra tuyên bố lên án việc Mỹ nổ súng và bắt giữ tàu chở hàng Touska tại vịnh Oman, yêu cầu thả ngay thủy thủ đoàn và cảnh báo nguy cơ leo thang căng thẳng trong khu vực. Những động thái này diễn ra khi lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần sẽ hết hạn vào tối 22-4 (giờ Mỹ).
Theo các chuyên gia, tình hình hiện nay tại eo biển Hormuz không còn chủ yếu được điều chỉnh bởi các quy tắc hàng hải thời bình, mà bởi luật chiến tranh hải quân.
Tổng thống Donald Trump tuyên bố Iran vi phạm lệnh ngừng bắn 'nhiều lần', trong khi Tehran cho biết tàu dầu đã về nước bất chấp các đe dọa từ phía Mỹ.
Bộ Chiến tranh Mỹ hôm nay (21/4) thông báo, lực lượng của họ đã lên kiểm tra 1 tàu 'không quốc tịch nằm trong diện bị trừng phạt' trong đêm qua, trên vùng biển Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Iran hiện vẫn chưa xác nhận sẽ tham gia vòng đàm phán mới với Mỹ tại Pakistan trong bối cảnh lệnh ngừng bắn tạm thời sắp kết thúc và giới chức Mỹ bày tỏ quan ngại về cách tiếp cận đàm phán của Tổng thống Donald Trump có thể làm phức tạp thêm tình hình.
Ngày 21/4, Iran đã yêu cầu Mỹ ngay lập tức thả một tàu chở hàng treo cờ Iran cùng thủy thủ đoàn sau khi con tàu bị Hải quân Mỹ bắt giữ tại khu vực Vịnh Oman, đồng thời cảnh báo nguy cơ leo thang căng thẳng trong khu vực.
Quân đội Mỹ hôm 20/4 công bố đoạn video cho thấy xạ thủ súng máy trên trực thăng cảnh báo một tàu chở hàng phải quay đầu sau khi đến gần các cảng của Iran.
Iran lên án việc Mỹ bắt giữ tàu chở hàng Touska ở Vịnh Oman là 'hành động cướp biển', yêu cầu lập tức thả tàu và thủy thủ đoàn, đồng thời cảnh báo nguy cơ leo thang căng thẳng nếu Washington không đáp ứng.
Theo các nguồn tin an ninh hàng hải, tàu container Touska mang cờ Iran - bị lực lượng Mỹ khám xét và thu giữ hôm 19/4 - có khả năng chở những mặt hàng mà Washington cho là lưỡng dụng, có thể dùng cho quân đội.
Trong một tuyên bố công bố ngày 21/4, Bộ Ngoại giao Iran đã lên án vụ lực lượng Mỹ bắt giữ tàu chở hàng Touska treo cờ Iran và kêu gọi trả tự do ngay lập tức cho con tàu, các thủy thủ, thủy thủ đoàn cùng gia đình.
Giá dầu thế giới bật tăng mạnh trong phiên giao dịch gần nhất, khi thị trường dấy lên lo ngại về nguy cơ đổ vỡ của thỏa thuận ngừng bắn vốn đang ở trạng thái mong manh giữa Mỹ và Iran. Căng thẳng gia tăng sau sự cố liên quan đến việc Mỹ bắt giữ một tàu chở hàng của Iran, trong khi hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn nghiêm trọng.
Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang: UAV Iran tập kích tàu chiến Mỹ sau vụ bắt giữ tàu hàng tại vịnh Oman
Căng thẳng giữa Mỹ và Iran bất ngờ tăng nhiệt khi Tehran tuyên bố đã tiến hành các cuộc tấn công bằng UAV nhằm vào tàu chiến Mỹ để đáp trả việc Washington nổ súng và kiểm soát tàu container Touska. Diễn biến mới không chỉ làm dấy lên nguy cơ xung đột quân sự trực tiếp mà còn phủ bóng đen lên triển vọng đàm phán giữa hai bên.
Phát súng trên Vịnh Oman trong những ngày qua không chỉ là một va chạm quân sự, mà là dấu hiệu cho thấy cấu trúc kiểm soát xung đột lâu nay đang bị xói mòn. Ở đây, 'vùng xám' vốn cho phép các bên đối đầu mà không vượt ngưỡng chiến tranh đang mất dần khả năng điều tiết khi các hành động leo thang ngày càng trực diện và có chủ đích rõ ràng hơn.
Tàu Iran Touska bị Mỹ bắt giữ tại Vịnh Oman, nghi vận chuyển hàng lưỡng dụng có thể phục vụ mục đích quân sự, làm gia tăng căng thẳng.
'Cuộc chiến với Iran đã lùi lại phía sau tầm nhìn của thị trường', một nhà quản lý danh mục nhận định...