Dịp kỷ niệm ngày thống nhất đất nước 30-4, thương binh liệt sĩ 27-7…, là dịp văn nghệ sĩ, nhà báo, độc giả 'trở lại chiến trường xưa' để viếng hương, tri ân đồng đội, đồng nghiệp, các anh hùng liệt sĩ trên đất Quảng thời chống Mỹ. Nhiều người trong số đó thầm lặng hy sinh dọc dài sông Mẹ Thu Bồn khi bút lực và tài năng đang độ chín.
Năm 1964, nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu - một người con Đà Nẵng - được giao nhiệm vụ vượt Trường Sơn vào căn cứ Khu 5 ở tuổi 'tứ thập bất hoặc', và khi quân Mỹ đổ bộ cửa biển Đà Nẵng cuối xuân 1965, Phan Huỳnh Điểu đã thét lên một hành khúc 'Ra tiền tuyến' với bút danh Huy Quang, kêu gọi thanh niên Khu 5 trong đó có Đà Nẵng đứng lên chống xâm lược: 'Ngày từng ngày qua, súng quân xâm lược Mỹ - Bắn giết đồng bào với bao nhiêu đồng chí chúng ta - Anh em ta ơi! Quyết không chịu ngồi yên, đi lên lên thanh niên…'.Ngay sau khi giải phóng Đà Nẵng, Phan Huỳnh Điểu đã có bài hát 'Đà Nẵng ơi chúng con đã về'. Cái độc đáo của bài hát này là tác giả đã sử dụng chủ đề 'Đoàn vệ quốc quân' vào chủ đề bài hát: 'Đà Nẵng mến yêu hôm nào ta ra đi - Đã ba chục năm kháng chiến trường kỳ - Ngày nay đoàn quân xưa đã tiến lên đường - Trở về cùng nhân dân - Ta quyết giải phóng quê hương…'. Có lẽ phải đến 'Sông Hàn vang tiếng hát' của Huy Du, thơ Bùi Minh Quốc thì Đà Nẵng mới có một bài hát ngang tầm vóc 'Mùa xuân trên Thành phố Hồ Chí Minh' của Xuân Hồng. Theo cách nhìn của riêng người viết bài này thì 'Sông Hàn vang tiếng hát' còn có hàm lượng âm nhạc hàn lâm hơn 'Mùa xuân trên Thành phố Hồ Chí Minh'. Mặc dù cả hai bài hát này đều đưa tác giả của nó lên đỉnh cao Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật.
Đó là nhạc sĩ Vĩnh Cát với tác phẩm giao hưởng đầu tiên là tổ khúc giao hưởng và thanh nhạc cho kịch múa 'Hái hoa dâng Bác' được sáng tác năm 1960 để kỷ niệm lần thứ 70 sinh nhật Bác Hồ.
Nhạc sĩ Văn Cận đã sống cuộc đời sôi nổi của một nghệ sĩ cách mạng và hy sinh tại thôn Tam Điện, xã Điện Quang (thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam). Ông là thành viên sáng lập Hội Văn nghệ giải phóng Trung Trung Bộ (Hội Văn nghệ giải phóng Khu 5), đến nay tròn 55 năm thành lập (9-10-1967 9-10-2022).
Với sứ mệnh của một người lính chiến đấu cho hòa bình, chiến sĩ Chu Cẩm Phong đã để lại cho chúng ta tấm gương cao đẹp về lòng yêu nước và đức hy sinh của người cộng sản. Và với sứ mệnh của một nhà văn, ông đã để lại cho chúng ta khát vọng hòa bình bất diệt và chủ nghĩa nhân văn cao cả trong từng trang viết.
Hai nữ sinh viên là tình nguyện viên chống dịch tại Đà Nẵng bị nhóm thiếu niên đột nhập phòng trọ, lấy trộm 2 xe máy.
Tôi còn nhớ rõ sau hòa bình lập lại (1954) khoảng vài năm gì đó, ở tuổi lên 10, vẫn được nghe một bài hát khá nổi tiếng có những câu mở đầu: 'Này trông kìa một cô xinh xinh. Mắt trong sáng đang nhìn chúng mình. Miệng cô cười tươi như đóa hoa. Chan chứa tình trong lòng chúng ta...'.