Trong thời gian vừa qua, cùng với xu hướng định vị thương hiệu cho các đô thị trên thế giới cũng như ở Việt Nam, TPHCM đã có những nỗ lực rất lớn trong việc xây dựng thương hiệu thành phố sáng tạo trong Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO. Tuy nhiên, xây dựng thương hiệu nào trong 7 lĩnh vực (gồm thủ công và nghệ thuật dân gian, thiết kế, điện ảnh, ẩm thực, văn học, nghệ thuật truyền thông và âm nhạc) là bài toán khó giải.
Tại thời điểm thành lập Hội Di sản Văn hóa TPHCM năm 2011, ở lĩnh vực này, hầu hết các hoạt động đều giới hạn trong khối các đơn vị công lập với nguồn ngân sách nhà nước.
Dòng chảy nghệ thuật không ngừng phát triển, cùng với thẩm mỹ cộng đồng và thị hiếu thưởng thức của khán giả ngày càng cao, cụm từ 'nghệ thuật đương đại' ngày càng được quan tâm, nhất là với lớp khán giả gen Z.
Trong danh sách Apollo 40 Under 40 Asia Pacific của tạp chí nghệ thuật quốc tế Apollo năm nay, thật bất ngờ khi có hai nữ đại diện từ Việt Nam là nghệ sĩ Phan Thảo Nguyên (sinh 1987) và giám tuyển Lê Thiên Bảo (sinh 1991).
Các tác phẩm nghệ thuật đương đại tốt nhất của nước ta đã đến với các không gian đương đại trong khu vực và quốc tế. Tuy nhiên, ở trong nước, nghệ thuật đương đại vẫn là một điều lạ lẫm hoặc chưa được biết đến một cách đầy đủ.
Cuối tuần qua, giải thưởng Nghệ sĩ xuất sắc của The Factory đã công bố người đoạt giải là Nguyễn Thị Thanh Mai (1983, Huế). Nghệ sĩ xuất sắc được trao 160.000.000 đồng và một triển lãm cá nhân, được thực hiện 2 lần, lần 1 diễn ra tại The Factory (TP.HCM) trong năm 2022, lần 2 tại APD (Hà Nội) trong năm 2023.
Thành công của một triển lãm không chỉ dừng lại ở tài năng của nghệ sĩ, triển lãm bài bản cần sự góp mặt của giám tuyển, làm cầu nối giữa tác giả, tác phẩm, ý đồ nghệ thuật và công chúng. Trong dòng chảy nghệ thuật đương đại, sự xuất hiện của giám tuyển càng quan trọng để tương tác nhiều hơn với người xem.
Thị trường nghệ thuật Việt Nam được ví như đang trong giai đoạn dậy thì. Sự phức tạp trong giai đoạn này cần được định hướng bởi những 'người mẹ' thấu hiểu và cởi mở.
Trong triển lãm 'Khuất Dạng' đang diễn ra tại The Factory, nghệ sĩ Hương Ngô lấy cảm hứng sáng tác từ cuộc đời của người anh hùng dân tộc Việt Nam – Nguyễn Thị Minh Khai.
Không gian sáng tạo có tác dụng tiếp sức hoạt động của nghệ sĩ, đồng thời giúp công chúng thêm cơ hội tiếp cận nghệ thuật, trải nghiệm văn hóa. Từ góc độ kinh tế, không gian sáng tạo cũng góp phần thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển, và tạo thêm việc làm cho nhiều người. Tuy nhiên đến nay, việc phát triển không gian sáng tạo ở Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, chưa tương xứng với tiềm năng cũng như quy mô trong đời sống thực tế. Nhiều không gian sáng tạo trong nước đang đứng trước nguy cơ 'sớm nở, tối tàn' vì thiếu vốn, hành lang pháp lý chưa bảo đảm...
Không gian phá cách (alternative space) là khái niệm để chỉ những nơi có hình thức hoạt động khác với các không gian mang tính truyền thống của các tổ chức công lập, các bảo tàng, các định chế văn hóa công cộng, các không gian thương mại, giải trí chuyên nghiệp. Nương theo khái niệm này, dù chưa hoàn toàn tương thích, TP.HCM hiện nay có gần 50 không gian văn hóa - sáng tạo 'phá cách', hoạt động thường xuyên, trong đó nổi trội lên chừng 9-10 không gian, tuy còn hơi ít, nhưng cũng đáng để kể.
Trung tâm Nghệ thuật đương đại The Factory tổ chức khai mạc triển lãm Xướng ca cho ai? của nhóm nghệ sĩ Phan Anh, Trần Minh Đức và Ngọc Nâu, mở cửa từ ngày 8 đến 19-11.
Các không gian sáng tạo không chỉ góp phần tạo ra việc làm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới, mà còn là 'cánh cửa' dẫn tới sáng tạo, kiến thức và kĩ năng một cách thân thiện, hỗ trợ, truyền cảm hứng và linh hoạt, và thường ở quy mô nhỏ.
Từ cuối tháng 9 vừa qua, Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang (TP.HCM) bắt đầu một cuộc chơi đặc biệt: mở miễn phí 2 suất diễn mỗi tháng với hi vọng tạo cho khán giả thói quen đến rạp, cũng như duy trì để Nhà hát sáng đèn.