Nếu bảng vàng ghi danh người đỗ đạt. Thì sử sách, người đời lại nhìn vào cống hiến của các nhà khoa bảng cho vương triều và sự phát triển của quê hương, đất nước để nhắc nhớ, tri ân.
Trên miền quê văn hiến, cách mạng xứ Kinh Bắc, Tam Sơn mảnh đất địa linh nhân kiệt là địa phương duy nhất có đủ Tam khôi (Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa) trong lịch sử khoa cử Việt Nam. Nơi đây còn là quê hương của đồng chí Ngô Gia Tự, người chiến sĩ Cộng sản kiên cường, một trong những người sáng lập Đảng ta. Cũng từ mảnh đất này, phong trào 'Nghìn việc tốt' vang xa khắp mọi miền, gieo mầm lối sống đẹp, sống có ích, trở thành niềm tự hào của quê hương.
Phường Tam Sơn có 4 trường mầm non, 3 trường tiểu học và 2 trường trung học cơ sở với tổng số hơn 6,2 nghìn trẻ mầm non và học sinh. Trong đó nhiều trường là nơi tạo nguồn tài năng trẻ cho thành phố Từ Sơn trước đây và tỉnh Bắc Ninh trong các kỳ thi cấp tỉnh và quốc gia.
Nguyễn Hiền (1234-1255) đã đi vào lịch sử khoa bảng Việt Nam khi đỗ Trạng nguyên dưới triều vua Trần Thái Tông lúc mới 13 tuổi, nổi danh với tài năng và trí tuệ hơn người.
Bùi Thị Khánh Linh (sinh năm 2005, Hà Tĩnh), sinh viên chuyên ngành Hướng dẫn du lịch quốc tế, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, là gương mặt tiêu biểu của tuổi trẻ Khoa Du lịch. Với GPA 3.38, nhiều kỳ đạt học bổng, cùng loạt giấy khen Đoàn viên ưu tú và xuất sắc, Khánh Linh còn ghi dấu ấn ở vai trò Phó Bí thư Liên chi Đoàn, Chủ nhiệm CLB Tourist Media, thành viên cốt cán trong công tác Đoàn – Hội.
Làng Tam Sơn (nay là tổ dân phố Tam Sơn, thuộc phường Tam Sơn, tỉnh Bắc Ninh) là 'cái nôi' nuôi dưỡng nhiều thế hệ hiền tài, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trải qua thăng trầm của lịch sử, người dân Tam Sơn luôn giữ vững tinh thần đoàn kết, cần cù, hiếu học và nghĩa tình, tạo nên bản sắc riêng biệt của một miền quê anh hùng.
Sáng 18/4, tại đền thờ Lê Văn Hưu (xã Thiệu Trung), UBND huyện Thiệu Hóa đã khai mạc Lễ hội Đền thờ Lê Văn Hưu năm 2025 nhân 703 năm ngày mất nhà sử học Lê Văn Hưu (23/3 năm Nhâm Tuất 1322 - 23/3 năm Ất Tỵ 2025).
Hoàn thành tấm bằng cử nhân chỉ trong 3,5 năm cùng loạt thành tích đáng tự hào, Lê Việt Anh - Phó Chủ tịch Hội Sinh viên Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, vẫn hăng say với công tác Đoàn - Hội.
Không chỉ là vị trạng nguyên trẻ tuổi nhất lịch sử khoa bảng Việt Nam, ông còn được đích thân vua phong là 'Khai quốc trạng nguyên'. Tên của ông được đặt cho 1 con đường ở trung tâm thủ đô Hà Nội ngày nay.
Hà Nội không chỉ có Văn Miếu- Quốc Tử Giám, mà còn có văn miếu nằm ở trung tâm của xứ Đoài, thị xã Sơn Tây. Du xuân đầu năm mới tại Văn Miếu Sơn Tây để hiểu thêm về truyền thống văn hiến, đạo học xứ Đoài.
Một trong bảy định hướng chiến lược đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc được đồng chí Tô Lâm, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng đề xướng, có định hướng thứ sáu là 'cán bộ', với mục tiêu phải 'xây dựng đội ngũ cán bộ đủ năng lực đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới'. Nhưng bàng bạc của cả bảy định hướng đều là câu chuyện về con người, nhất là việc tạo 'cơ chế đột phá thu hút nhân tài trong và ngoài nước', việc sử dụng người tài cho sự nghiệp lớn lao của dân tộc.
Từ một thiếu niên không được đi học, không biết chữ nhưng chỉ 12 năm đèn sách đã đỗ Tiến sĩ, trở thành nhà khoa bảng đầu tiên của xứ Đàng Trong.
Không chỉ là vị trạng nguyên trẻ tuổi nhất lịch sử khoa bảng Việt Nam, ông còn được đích thân vua phong là 'Khai quốc trạng nguyên'. Tên của ông được đặt cho 1 con đường ở trung tâm thủ đô Hà Nội ngày nay.
Trong lịch sử khoa bảng của Việt Nam, ông là trạng nguyên cuối cùng vì các khoa thi sau không ai đỗ trạng nguyên.
Các khoa thi vào các năm 1075, 1247, 1919 là bước ngoặt trong lịch sử khoa bảng nước ta thời phong kiến.
Nhằm làm sáng tỏ thêm nhiều vấn đề lịch sử liên quan đến các nhà khoa bảng và Di tích Văn Miếu Sơn Tây, Viện khoa học Xã hội và Đổi mới sáng tạo phối hợp với Thị xã Sơn Tây tổ chức Hội thảo khoa học 'Các nhà khoa bảng Sơn Tây và Văn Miếu Sơn Tây' với sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà khoa học, nhà sử học.
Sáng 24-7, UBND thị xã Sơn Tây phối hợp với Viện Khoa học xã hội và Đổi mới sáng tạo tổ chức Hội thảo các nhà khoa bảng Sơn Tây và Văn Miếu Sơn Tây.
Không phải là Trạng nguyên nhưng vì đỗ đầu nên 'chẳng hàng Tam khôi cũng xứng Trạng'.
Lịch sử nước ta đã chứng kiến nhiều trò giỏi nhờ may mắn có được thầy hay kèm cặp dạy dỗ mà phụng sự Giang Sơn Xã Tắc, trong đó trường hợp những cặp 'thầy hay trò giỏi' nối liền mấy đời dưới đây quả là đặc biệt.
Thám hoa Trần Đình Thám cho rằng, thời vua tôi không thật bụng với nhau, thì sự ngờ nghệch đui điếc chính là chiếc áo giáp che chắn những con mắt cú vọ.
Trạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa là 3 danh hiệu cao quý nhất mà sĩ tử xưa có thể đạt được thông qua con đường khoa cử do triều đại phong kiến tổ chức.
Trong 46 vị Trạng nguyên nước ta, có tới 11 vị đỗ đạt vào năm Thìn.
Trạng nguyên là học vị cao quý nhất phong cho người đỗ đầu trong Tam khôi bậc Nhất giáp. Có hai học vị Trạng nguyên: Để khuyến khích việc học ở những vùng xa kinh đô, nơi có nhiều khó khăn, trong khoa thi năm Bính Thìn (1256), vua Trần Thái Tông cho lấy Kinh Trạng nguyên và Trại Trạng nguyên.
* Hôm rồi nhân nói chuyện thi cử xưa, anh bạn nói có tới 3 vị Trạng nguyên già nhất đỗ khi đã 50 tuổi vào các đời vua Lê Thánh Tông, Lê Tương Dực và Lê Thần Tông. Nhưng khi hỏi ai là Trạng nguyên nhỏ tuổi nhất thì anh này... bí! Xin quý báo giải thích giùm. (Trần Văn Tương, quận Hải Châu, Đà Nẵng).
Nhân dịp tết Trung thu 2023, trường THCS Tốt Động (Chương Mỹ, Hà Nội) vừa tổ chức chương trình làm cỗ tết Trung thu và trao quà cho các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn, nỗ lực vươn lên đạt kết quả tốt trong học tập. Chương trình có sự đồng hành của BTC Miss Peace Vietnam, Hoa hậu Miss Peace Vietnam 2022 Trần Thị Ban Mai.
Ngày 19/9, Sở Văn hóa TT&DL Bắc Ninh tổ chức Hội thảo khoa học 'Truyền thống khoa bảng dòng họ Trần Danh và danh nhân Trần Danh Án'.
Khi làm Tuần phủ Thái Nguyên - Đình nguyên Nguyễn Đình Tuân đem giống chè Phú Thọ về Tân Cương khiến người dân no ấm.
Trạng nguyên là người đỗ cao nhất trong các khoa đình thời phong kiến. Việc xác định ai là Trạng nguyên đầu tiên ở nước ta là một vấn đề gây tranh cãi và tốn nhiều giấy mực.
Quản lý thị trường tỉnh Quảng Bình đã ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với hộ kinh doanh tạp hóa Tam Khôi về hành vi kinh doanh hàng hóa nhập lậu và giả mạo nhãn hiệu.
Trân trọng giới thiệu tiếp 'Quốc hiệu Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử' của PGS TS Cao Văn Liên do Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia ấn hành.
Sáng 12-5 (tức ngày 23-3 âm lịch), tại Di tích lịch sử quốc gia đền thờ Lê Văn Hưu (xã Thiệu Trung), huyện Thiệu Hóa long trọng tổ chức Lễ dâng hương tưởng niệm 701 ngày mất của Nhà sử học Lê Văn Hưu.
Triều đại này có tất cả 39 khoa thi. Tuy nhiên, sau hơn 13 đời vua Nguyễn, nước Việt vẫn chưa có ai đỗ Trạng nguyên.
Tại sao lại gọi người đỗ đầu là Trạng nguyên, người thứ hai là Bảng nhãn còn người thứ ba là Thám hoa, đồng thời ý nghĩa của những từ này là gì, thì không phải ai cũng rõ.
Dòng họ Nguyễn Ðăng làng Bịu, xã Liên Bão (Tiên Du, Bắc Ninh) không chỉ nổi danh khoa bảng, mà còn để lại tiếng thơm muôn đời.
Nếu như nhà Nguyễn sau này không chấm được ai làm Trạng nguyên, thì thời Trần từng lấy 4 Trạng nguyên chỉ trong hai kỳ thi.
Trạng nguyên là danh hiệu thuộc học vị Tiến sĩ của người đỗ cao nhất trong các khoa đình thời phong kiến ở Việt Nam, kể từ khi có danh hiệu Tam khôi dành cho 3 vị trí đầu tiên. Người đỗ Trạng nguyên nói riêng và đỗ Tiến sĩ nói chung phải vượt qua 3 kỳ thi: thi hương, thi hội và thi đình.
Sáng 21/4, UBND tỉnh Thanh Hóa đã tổ chức Lễ kỷ niệm 700 năm ngày mất nhà sử học Lê Văn Hưu và khánh thành đền thờ tại Di tích lịch sử quốc gia đền thờ Lê Văn Hưu, xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa.