Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, đường Trường Sơn đã trở thành huyền thoại bởi ý chí của những con người quả cảm, gan dạ, anh hùng. Cựu chiến binh Trần Huy Hùng, thuộc Đại đội 8, Tiểu đoàn 57, Trung đoàn 512, Sư đoàn 571 là một trong những người lính như thế. Nhập ngũ năm 1971, ông đã trực tiếp cầm lái qua những cung đường khốc liệt nhất, góp phần viết nên bản hùng ca về sự hy sinh và khát vọng thống nhất đất nước.
Di tích quốc gia đặc biệt Km số 0, nằm tại xã Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An, là nơi khởi nguồn của tuyến đường cơ giới chiến lược phía Đông dãy Trường Sơn – con đường Đường Hồ Chí Minh huyền thoại.
Cách đây 75 năm, ngày 28-3-1951, Bác Hồ đến thăm cán bộ, chiến sĩ 2 đại đội xe ô tô vận tải đầu tiên của Quân đội (Đại đội 200 và Đại đội 203). Bác ân cần căn dặn: 'Xe, xăng là mồ hôi, nước mắt, xương máu của nhân dân. Các chú phải chăm sóc xe, yêu xe như con, quý xăng như máu'. Ngày 28-3 hằng năm được lấy làm Ngày truyền thống của ngành xe máy-vận tải (XM-VT) quân sự và Cục XM-VT. Suốt chặng đường 75 năm qua, lời Bác dặn luôn là phương châm hành động, là ngọn đèn soi sáng bước phát triển, trưởng thành của bộ đội XM-VT.
Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng ký ức về những ngày 'xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước' vẫn còn vẹn nguyên trong tâm khảm của những người lính bộ đội Cụ Hồ. Họ là nhân chứng của lịch sử, những người đã trực tiếp chiến đấu trên chiến trường ác liệt nhất, góp phần làm nên Đại thắng mùa Xuân năm 1975, thống nhất đất nước. Giờ đây tuy tuổi đã cao nhưng những câu chuyện về Trường Sơn vẫn còn vẹn nguyên trong miền ký ức thiêng liêng.
Những người lính Trường Sơn năm xưa nay đã trở về cuộc sống đời thường, nhưng ý chí kiên cường và tinh thần đồng đội vẫn chưa bao giờ tắt. Họ tiếp tục phát huy phẩm chất 'Bộ đội Cụ Hồ', đem tinh thần Trường Sơn tỏa sáng giữa thời bình, góp phần xây dựng quê hương ngày càng phát triển.
Là địa điểm hứng chịu quả bom đầu tiên Quân đội Mỹ thả trong chiến dịch leo thang bắn phá miền Bắc giai đoạn 1965-1972, bến phà Long Đại từng được mệnh danh như 'tọa độ máu' tuyến đầu của đường Trường Sơn huyền thoại.
16 thanh niên xung phong ngã xuống, có những người mới bước qua tuổi 17. Các anh, các chị đã mãi mãi ở lại Bến phà II Long Đại.
Đúng 53 năm trôi qua, nhưng câu chuyện đầy bi tráng về sự hy sinh anh dũng của 16 thanh niên xung phong thuộc Đại đội 130, quê ở tỉnh Thái Bình, trong trận ném bom ác liệt của giặc vào ngày 19/9/1972 ở Bến phà II Long Đại khiến nhiều người không khỏi nghẹn ngào xúc động khi nhớ về.
Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ nhưng đối với nhiều người Hà Tĩnh chịu ảnh hưởng bởi chất độc hóa học do đế quốc Mỹ rải xuống, nỗi đau vẫn còn nhức nhối, nhất là di chứng còn hiện hữu ở thế hệ thứ hai, thứ ba…
Trời Thanh Hóa hôm ấy lặng gió, nắng vàng vọt, trong gian phòng khách đơn sơ tại phường Tĩnh Gia, một người lính già cẩn thận mở hộp đựng những chiếc huy hiệu, kỷ niệm chương và vài mảnh giấy đã sờn cũ. Những đường gân hằn trên đôi tay run run vẫn còn in dấu hành trình của một thời hoa lửa khốc liệt. Mắt ông dần nhòe đi khi trỏ tay về từng tấm huy hiệu và kỷ niệm chương với những câu chuyện phía sau đó. Người lính ấy là cựu chiến binh, Trung úy Dương Công Đáo, sinh năm 1952, nguyên lái xe của Sư đoàn Ô tô - Vận tải 571, Đoàn 559 trên đường Trường Sơn huyền thoại.
Những ngày này, ông Dương Quang Lựa, người chiến sĩ lái xe Trường Sơn năm nào luôn thấy bồi hồi, xúc động bởi những kỷ niệm ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam ùa về. Ông là người đã lái chiếc xe vận tải đầu tiên tiến vào Dinh Độc Lập trong thời khắc lịch sử ngày 30/4/1975.