Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, đời sống vật chất của người dân khu vực nông thôn, miền núi trên địa bàn tỉnh từng bước được nâng lên, song các không gian sinh hoạt văn hóa, thể thao dành cho thanh, thiếu niên (TTN) vẫn còn nhiều khoảng trống. Việc hình thành các 'sân chơi' phù hợp vì thế trở thành yêu cầu cấp thiết trong cuộc sống hiện đại.
Hòa chung với không khí bầu cử trên cả nước, hôm nay 729 nghìn cử tri tại 78 xã vùng cao của Thanh Hóa đã nô nức đi bầu... Ngày hội toàn dân đã diễn ra trong không khí vui tươi, phấn khởi và an toàn.
Trước thềm bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, không khí chuẩn bị ở các xã miền núi, vùng biên giới Thanh Hóa trở nên khẩn trương và đặc biệt hơn.
Đối với các xã miền núi, đặc biệt là các xã vùng biên giới của tỉnh, công tác chuẩn bị cho ngày bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là địa bàn rộng, dân cư phân tán, giao thông còn nhiều khó khăn, vì vậy việc chuẩn bị chu đáo, chủ động ngay từ cơ sở được xem là yếu tố quyết định để cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật và an toàn.
Suốt hơn 30 năm gắn bó với các điểm trường vùng biên Mường Lát (cũ), Thanh Hóa, nhà giáo Ngô Thị Lan bền bỉ vượt núi, băng đèo để giữ lớp, giữ trò.
Dọc thượng nguồn sông Mã từ địa phận xã Mường Lát xuôi về Mường Lý, đến nay vẫn tồn tại nhiều bến đò không phép. Những con đò nhỏ, chòng chành vẫn hằng ngày gồng mình chở người và nông sản qua sông, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn...
Với ngành giáo dục, đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai là một bước chuyển dài. Nhưng với các thầy, cô giáo vùng cao, nơi học trò còn chật vật với tiếng Việt thì đó thực sự là một cuộc leo núi gian nan nhưng không thể dừng bước.
Từ những bản làng xa xôi ven sông Mã đến vùng biên giới heo hút, phong trào hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ nghèo, hộ gia đình chính sách và hộ còn khó khăn về nhà ở giai đoạn 2024-2025 ở Thanh Hóa đã lan tỏa mạnh mẽ, trở thành phong trào nghĩa tình sâu rộng, thấm đượm tinh thần sẻ chia và trách nhiệm cộng đồng.
Mô hình trường nội trú liên cấp vùng biên lần đầu được áp dụng, mang ý nghĩa chiến lược trong phát triển giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Bão số 5 vừa qua, bão số 6 lại tới, các xã vùng cao, biên giới trên địa bàn tỉnh mưa xối xả. Nhưng thầy, cô giáo Trường Tiểu học Trung Lý 2, xã biên giới Trung Lý vẫn đến từng bản, từng lán trên nương để vận động học sinh đến lớp.
Xã vùng biên Trung Lý là địa phương đặc biệt khó khăn, địa hình bị chia cắt, cơ sở hạ tầng thiếu thốn, tạo ra nhiều rào cản trong việc tiếp cận giáo dục, đặc biệt là ở bậc mầm non.
Giữa miền núi cao heo hút, khi con đường chỉ là dải đất mòn quanh co ôm lấy sườn đá, có những bước chân vẫn bền bỉ ngược dốc, gùi trên vai từng bao xi măng, bó thép, viên gạch… Những người lính ấy không chỉ giữ đất, giữ trời, mà còn dựng nên mái ấm cho đồng bào nghèo nơi 'phên dậu' Tổ quốc.
Thời gian qua, cán bộ, chiến sĩ Ban Chỉ huy Bộ đội biên phòng (BĐBP), thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã có nhiều giải pháp hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ nghèo, hộ gia đình chính sách, hộ còn khó khăn về nhà ở tuyến biên giới. Nghĩa cử cao đẹp đó đã tiếp thêm động lực để bà con ổn định cuộc sống, vươn lên phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo.
Hàng chục năm qua, gần 10 nghìn người dân thuộc 8 thôn, bản của các xã Trung Lý, Mường Lý (tỉnh Thanh Hóa) phải di chuyển trên các chuyến đò ngang vượt dòng sông Mã. Người dân nơi đây đang mong mỏi có được một cây cầu cứng để yên tâm sinh sống và phát triển kinh tế.
Từ những bản làng heo hút nơi biên viễn Trung Lý - Mường Lý, giữa bạt ngàn núi rừng và dòng sông Mã cuộn chảy, tiếng mái chèo khua nước không chỉ là âm thanh quen thuộc của đời sống miền sơn cước, đó còn là nhịp thở của biết bao phận người, là gánh lo canh cánh của những gia đình hằng ngày đưa con đi học, mẹ đi chợ, cha vượt sông tìm kế sinh nhai...
Nhiều năm qua, người dân và giáo viên đến các bản Tà Cóm, Cá Giáng, Cánh Cộng, Lìn, Pa Búa (xã biên giới Trung Lý, Thanh Hóa) vẫn chấp nhận hiểm nguy trên những chuyến đò qua sông Mã để tiết kiệm thời gian di chuyển.
Triển khai Chỉ thị số 22-CT/TU ngày 30/3/2024 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa về cuộc vận động hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ nghèo, hộ gia đình chính sách và hộ còn khó khăn về nhà ở trong 2 năm 2024-2025 (gọi tắt là Chỉ thị số 22-CT/TU), nhiều địa phương trong tỉnh, đặc biệt là các huyện miền núi đã chủ động, linh hoạt trong phương thức thực hiện. Nhiều mô hình tiêu biểu đã ra đời, lan tỏa tinh thần sẻ chia và thể hiện trách nhiệm cộng đồng cũng như trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị trong công cuộc xóa đói, giảm nghèo bền vững.
Giữa núi rừng Mường Lát quanh năm mây phủ, những mái nhà mới dần mọc lên, hòa vào sắc xanh đại ngàn vùng biên. Đó là kết quả từ sự chung tay giữa bộ đội biên phòng và người dân thực hiện Chỉ thị 22-CT/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy.
Ở huyện biên giới Mường Lát có những thầy, cô giáo lặng lẽ 'cắm bản', miệt mài mang con chữ đến với các em học sinh nghèo. Điều đặc biệt, các thầy, cô giáo đều sinh ra ở những bản giáp biên, từng 'nuôi chữ' bằng cả tuổi thơ gian khó, để trở về 'gieo chữ' cho chính con em trên mảnh đất quê hương.
Bám sát địa bàn, gần gũi người dân bản địa, Thiếu tá Hơ Văn Di, cán bộ Đội vận động quần chúng Đồn Biên phòng Hiền Kiệt (Quan Hóa) đã có gần 25 năm đồng hành với các lớp học xóa mù chữ cho đồng bào Mông nơi biên cương của Tổ quốc.
Chỉ thị 22-CT/TU, ngày 30/3/2024 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa là một chủ trương nhân văn, nhằm vận động hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ nghèo, hộ gia đình chính sách và hộ khó khăn trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2024-2025. Tuy nhiên, việc triển khai tại huyện biên giới Mường Lát đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức mang tính đặc thù.
Pa Búa, xã Trung Lý (Mường Lát) - bản nghèo nằm cheo leo giữa núi rừng hiểm trở nên giao thông đi lại vô cùng khó khăn, chúng tôi vất vả mới có thể hẹn gặp được anh Sùng A Vư, sinh năm 1992 và vợ là Thào Thị Pâu, sinh năm 1996. Sùng A Vư khoe: 'Tết này hai vợ chồng được chủ xưởng ngoài Nam Định cho nghỉ sớm một tuần. Trước khi nghỉ, còn thưởng cho mỗi người thêm một tháng lương'.
Với tâm huyết đem tri thức đến đồng bào dân tộc Mông nơi vùng biên giới heo hút, Thiếu tá Hơ Văn Di (nhân viên vận động quần chúng Đồn Biên phòng Trung Lý, huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa) đã miệt mài 'cõng chữ lên non' suốt nhiều năm qua. Đêm xuống, khi ánh đèn bừng sáng tại lớp học xóa mù chữ ở bản Pa Búa, cũng là lúc 'người thầy quân hàm xanh' bắt đầu hành trình giúp bà con nơi đây thoát khỏi bóng tối mù chữ, mở ra cánh cửa tri thức và một tương lai tươi sáng.
Tà Cóm (xã Trung Lý) được người ta ví là bản 'tận cùng' của huyện vùng biên Mường Lát (Thanh Hóa).
Khi những tia nắng cuối ngày khép lại cũng là lúc lớp học 'đặc biệt' tại các xã giáp biên giới của huyện Mường Lát bắt đầu sáng ánh điện. Gọi là lớp học 'đặc biệt' bởi chỉ dành cho đồng bào người Mông, người Thái không biết chữ. Học viên đa phần có mối quan hệ mẹ con, vợ chồng, chị em. Họ đến lớp học với mong ước đơn giản là biết đọc, biết viết để hiểu đúng, làm đúng quy định của pháp luật.
Khi cánh rừng chìm vào bóng tối cũng là lúc lớp học xóa mù chữ do Đại úy Hơ Văn Di phụ trách đứng lớp tại điểm trường Tiểu học bản Pa Búa, xã Trung Lý (Mường Lát) bắt đầu sáng đèn. 45 học viên của lớp xóa mù chữ đa phần là phụ nữ, họ ở nhiều lứa tuổi khác nhau nhưng đều chung một lớp học.
Nhiều năm qua, Tà Cóm - bản người Mông thuộc xã Trung Lý, huyện vùng biên Mường Lát (Thanh Hóa) sống trong cảnh khó khăn do địa hình chia cắt, giao thông chưa được đầu tư. Làm sao để thoát nghèo vẫn là câu hỏi khó đối với chính quyền và người dân nơi đây.
Chuẩn bị năm học mới, nhiều huyện vùng khó ở tỉnh Thanh Hóa đã đầu tư hàng trăm tỷ đồng, xây dựng cơ sở vật chất trường học khang trang, hiện đại.
Là huyện vùng biên có địa hình, địa bàn chia cắt còn nhiều khó khăn, việc đầu tư hạ tầng giao thông kết nối giữa các xã, bản có vai trò hết sức quan trọng, không chỉ tạo điều kiện thuận lợi về giao thông, giao thương mà còn là tiền đề để người dân huyện Mường Lát kỳ vọng về một tương lai no ấm!
Để đến một số bản của xã Trung Lý (Mường Lát), như: Tà Cóm, Cánh Cộng, Cá Giáng, Lìn, Pa Búa... người dân thường sang sông bằng những con đò thiếu an toàn, không phép, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn giao thông.
Những khó khăn về địa hình sông núi chia cắt, giao thông chưa được đầu tư, dân trí thấp, khiến cho Tà Cóm - bản người Mông, xã Trung Lý (Mường Lát) bao năm vẫn luẩn quẩn với cái nghèo.
Chuyện thầy, cô giáo ngược biên 'bám bản' không còn nhiều như những năm về trước. Thay vào đó, những lớp thầy cô sau quãng thời gian cống hiến đang có xu hướng thuyên chuyển về xuôi. Thiếu hụt giáo viên tạo nên những 'khoảng trống' nhất định. Việc 'tạo nguồn' từ những lớp thầy, cô giáo trẻ là con em đồng bào Mông, Dao, Thái... đang được xem là giải pháp phù hợp trong lộ trình phát triển, nâng cao chất lượng giáo dục huyện Mường Lát.
Nằm biệt lập và cách trung tâm xã Trung Lý, huyện Mường Lát gần 50km. Khu Pa Búa, là một trong những điểm lẻ khó khăn bậc nhất của Trường Tiểu học Trung Lý 2. Sự học ở đây cũng không ngoại lệ, chông chênh, đứt quãng!...
Sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024, các trường vùng cao nỗ lực với nhiều giải pháp để duy trì sĩ số.
Đặc thù là huyện vùng cao, trình độ nhận thức của bà con dân tộc ở Mường Lát còn nhiều hạn chế, đời sống khó khăn, chậm phát triển, tỷ lệ hộ nghèo ở mức cao; lại thêm điều kiện sản xuất chủ yếu mang tính tự cung, tự cấp, phụ thuộc nhiều vào thiên nhiên.
11 giờ đêm, học viên rời lớp, ánh sáng leo lét của đèn theo từng con dốc trôi về bản. Thầy Di thu xếp giáo án, sách vở, tắt điện, rồi mới về đồn.
Lợi dụng sự nhẹ dạ cả tin và tâm lý muốn thoát nghèo của đồng bào Mông ở huyện vùng biên Mường Lát (Thanh Hóa), những kẻ xấu đã đến lôi kéo nhiều người nộp tiền vào đường dây tiền ảo, để chiếm đoạt tiền của họ.
Được hứa hẹn chỉ cần gửi tiền rồi tiền đẻ ra tiền, ngồi một chỗ mà hưởng thụ tiền hoa hồng cao, hàng chục hộ dân người Mông thuộc huyện vùng biên Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa đã những kẻ xấu lôi kéo đầu tư tài chính vào hệ thống tiền ảo. Để rồi giờ đây tiền đâu chẳng có mà chỉ thấy không khí gia đình thêm căng thẳng, mẫu thuẫn trong nhiều cặp vợ chồng, tình làng nghĩa xóm sứt mẻ.