Thanh Hóa là một tỉnh có vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên đa dạng, phong phú, dân số đông, nằm trên trục giao thông Bắc - Nam và Đông - Tây của đất nước. Do có vị trí chiến lược địa - quân sự, lại là 'kho người, kho của' của chiến khu cách mạng, Thanh Hóa đã góp phần quan trọng vào thắng lợi trong kháng chiến chống thực dân Pháp nói chung, chiến dịch Điện Biên Phủ nói riêng.
Cuốn sách 'Thanh Hóa tươi đẹp' (Thanh Hoa Pittoresque) do học giả người Pháp Le Breton viết, xuất bản năm 1922, hiện bản gốc đang được lưu giữ tại Thư viện Thanh Hóa. Cuốn sách như một cuốn cẩm nang du lịch khắc họa chân thực nét đẹp đất và người xứ Thanh.
Trong lịch sử dân tộc, Lê Hoàn là hình tượng tiêu biểu của một bậc anh hùng hội tụ cả tài thao lược của vị tướng và tầm vóc của một vị vua. Từ bước ngoặt đầy biến động cuối thế kỷ X, ông đã chèo lái vận mệnh đất nước vượt qua hiểm họa ngoại xâm, đặt nền móng cho một giai đoạn phát triển hưng thịnh của quốc gia Đại Cồ Việt.
Xứ Thanh - 'Thanh kỳ khả ái'! Nơi đây, tạo hóa đã khéo léo sắp đặt những dãy núi kỳ vĩ kiêu hãnh vươn mình, soi bóng bên những bờ cát trắng mịn màng, tạo nên một bản hòa ca của thiên nhiên tươi đẹp, của văn hóa - lịch sử đan cài.
1778 năm đã trôi qua, biết bao sự kiện lịch sử đã diễn ra, nhưng ý nghĩa và giá trị của cuộc khởi nghĩa Bà Triệu và hình ảnh người con gái diễm lệ, kiên trung bất khuất, ngồi trên đầu voi đánh đuổi kẻ thù xâm lược vẫn còn in đậm mãi trong tâm khảm mỗi người dân.
Không chỉ có câu ca dao 'Thanh Hóa thắng địa là nơi/ Rồng vờn hạt ngọc, hạc bơi ven thành' miêu tả vẻ đẹp của núi Hàm Rồng mà biết bao thi nhân mặc khách mỗi lần đặt chân đến đây đều không khỏi thốt lên ngợi ca một vùng non nước hữu tình với những ngọn núi soi bóng xuống dòng Mã giang.
Tỉnh chỉ đạo, Sở, ngành Thanh Hóa vào cuộc, nhưng đến nay hai tấm bia cổ chứa đựng một trữ lượng lớn giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật vẫn đang phải chịu cảnh 'trùm mền' đầy xót xa. Chưa từng thấy cách đối xử với di sản văn hóa tiền nhân như thế.
Năm 2026 Bính Ngọ được xem là thời điểm nhiều biến động, khiến không ít gia đình băn khoăn khi làm nhà, hay tuổi Quý Hợi xây nhà năm nay có phù hợp không?
Sau khi đoạn clip thuyết minh tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh liên quan đến triều Tây Sơn lan truyền trở lại trên mạng xã hội, gây tranh cãi trong dư luận, hướng dẫn viên trong clip đã có bản giải trình, thừa nhận sai sót trong diễn đạt và gửi lời xin lỗi chính thức tới các cơ quan quản lý cùng cộng đồng.
Vùng đất Biện Thượng không chỉ được biết đến là nơi phong cảnh hữu tình, bề dày lịch sử - văn hóa mà còn nổi danh là vùng đất quý hương, khởi phát của dòng dõi 12 đời chúa Trịnh. Trong đó, phủ Trịnh là công trình kiến trúc, di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu, minh chứng sinh động về sự tồn tại của nhà Trịnh trong giai đoạn đầy biến động của lịch sử phong kiến Việt Nam mà người đời thường gọi 'vua Lê - chúa Trịnh'.
Từng là trung tâm chính trị trong giai đoạn đầu hình thành và phát triển của thời Lê trung hưng, trước khi chuyển về kinh thành Thăng Long, kinh đô Vạn Lại - Yên Trường có vị trí rất quan trọng trong sự nghiệp trung hưng nhà Lê cũng như trong lịch sử Đại Việt.
Đối với nhiều nhà lãnh đạo thông minh, câu trả lời nằm ở một giải pháp đơn giản và hiệu quả: nhờ người khác khen hộ.
Nhiều nhà quản lý thưởng cho những nhân viên có hiệu suất cao bằng thời gian nghỉ phép, nhưng cách tiếp cận này truyền đạt thông điệp sai. Nó nói rằng làm việc chăm chỉ là một điều xấu.
Hôm đó, đứng trước tủ quần áo của mình chọn trang phục phù hợp cho buổi tiệc tối, Sara nhìn thấy chiếc quần màu kem mà cô muốn mặc. Chỉ có một vấn đề duy nhất: chiếc quần đã bị chật và không vừa vặn với người cô nữa.
Xứ Thanh - miền đất 'địa linh nhân kiệt', nơi khởi nguồn của nhiều giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc, là cái nôi nuôi dưỡng bao thế hệ anh hùng, hào kiệt của dân tộc Việt Nam. Trong dòng chảy ngàn năm ấy, văn hóa xứ Thanh không chỉ là niềm tự hào, mà còn là nền tảng tinh thần vững chắc, góp phần hun đúc nên cốt cách con người Thanh Hóa kiên cường, sáng tạo, trọng nghĩa tình và luôn khát vọng vươn lên.
Nếu so với làng Hội Hiền hay làng Nam Thượng của xã Tây Hồ cũ, nay là xã Thọ Long, thì làng Đống Nãi dân nghèo hơn, đời sống văn hóa tinh thần cũng thiếu thốn hơn. Nhưng trong cái khó, 'ló' cái khôn, người dân luôn cần cù, chịu khó để giữ cho đất làng màu mỡ, đồng ruộng tươi tốt...
Mạng lưới sông ngòi dày đặc không chỉ góp phần tắm mát, bồi đắp phù sa cho nương xanh, bờ bãi được mùa, xóm làng trù mật mà còn là không gian lắng đọng biết bao giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc của xứ Thanh. Giữa cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp, nét trữ tình, thơ mộng đan xen nét phóng khoáng vừa là chất liệu, khơi gợi nguồn cảm hứng sáng tạo nghệ thuật cũng là môi trường diễn xướng độc đáo của nhiều loại hình âm nhạc dân gian xứ Thanh.
Từng được học và đọc đủ các loại sách chữ Hán, rồi chuyển sang học tiếng Pháp... Lê Tất Đắc (1906-2000) đã sớm giác ngộ cách mạng và ý thức được sự bất công, lẽ công bằng.
Thật ít có nhà thơ nào yêu lính biên phòng như Phong Lan. Chị đã xuất bản các tập thơ Nơi ấy biên cương (NXB Thanh Hóa, 2014); Hoa biên giới (NXB Lao Động, 2017); Cột mốc hình con sóng (NXB Lao động, 2018); Phía sau chuyên án (NXB Hội nhà văn, 2024); và nay là Trọn tình xứ Thanh (NXB Hội nhà văn, 2025). Tất cả đều chỉ có 1 đề tài về người lính biên phòng.
Để lễ cúng Rằm tháng 7 diễn ra trọn vẹn với đầy đủ ý nghĩa, có một số lưu ý quan trọng mà các gia đình không nên bỏ qua.
Cúng cô hồn là cách bày tỏ lòng từ bi qua việc bố thí đồ ăn cho những vong linh vất vưởng, mùa xá tội vong nhân năm 2025 thời điểm nào thích hợp để cúng cô hồn?
Vào ngày Rằm tháng 7, nhiều gia đình băn khoăn không biết nên chuẩn bị mâm cỗ như thế nào, cúng lúc nào để trọn ý nghĩa.
Theo tín ngưỡng dân gian Việt Nam, rằm tháng 7 là một trong những ngày rằm quan trọng, gắn liền với lễ Vu Lan và lễ cúng cô hồn. Vào dịp này, các gia đình thường làm lễ tại nhà để tưởng nhớ tổ tiên, đồng thời bố thí cho những vong linh chưa siêu thoát.
Trong sách 'Tìm hiểu văn hóa Phương Đông 365 ngày', tác giả Thiên Nhân gợi ý một số ngày Hoàng đạo phù hợp để thực hiện lễ cúng rằm tháng 7 năm 2025.
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thắng lợi là bản hùng ca bất diệt, một mốc son chói lọi của cách mạng nước ta, mở ra kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc. Với ý nghĩa của thắng lợi đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: 'Chẳng những giai cấp lao động và những dân tộc bị áp bức nơi khác cũng có thể tự hào rằng: lần này là lần đầu tiên trong lịch sử của các dân tộc thuộc địa và nửa thuộc địa, một Đảng mới 15 tuổi đã lãnh đạo cách mạng thành công, đã nắm chính quyền toàn quốc'. Những âm hưởng hào hùng ấy, trong những ngày tháng 8 này, lại được nhắc nhớ khi ta đọc tập trường ca 'Sông Mã dậy sóng' (NXB Thanh Hóa, 2025) của Lê Khắc Tuế.
Xã Xuân Lập (Thọ Xuân) không chỉ là nơi đã sinh ra người Anh hùng dân tộc - Hoàng đế Lê Đại Hành, cùng nhiều bậc hiền tài, mà còn là vùng đất giàu truyền thống lịch sử với những công trình văn hóa tâm linh, những lễ hội vẫn được người dân gìn giữ và phát huy suốt bao thế kỷ. Là làng cổ của xã, Phú Xá có truyền thống gần 1.000 năm gây dựng và phát triển.
Nghề báo có nhiều khó khăn và thử thách, nếu không đam mê, không hết lòng, rất dễ bỏ nghề. Nhưng nếu đã yêu, đã say thì sẵn sàng chấp nhận dấn thân để được đi và viết, miệt mài góp sức đảm bảo dòng chảy thông tin đến với công chúng.
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: 'Nhiệm vụ của người làm báo là quan trọng và vẻ vang. Muốn hoàn thành nhiệm vụ ấy thì phải cố gắng học tập chính trị, nâng cao tư tưởng, nâng cao trình độ văn hóa, phải đi sâu vào nghiệp vụ của mình. Cần phải luôn luôn cố gắng, mà cố gắng thì nhất định thành công'. Thế hệ các nhà báo 'lão làng' đã gác bút, nhưng những câu chuyện của họ chính là bài học kinh nghiệm lớn nhất cho người làm báo để tiếp tục 'Học, học nữa, học mãi'.
Tập sách 'Nhà văn Việt Nam hiện đại Thanh Hóa' (NXB Hội Nhà văn, 2015) dày dặn với hơn 1.200 trang nhưng cũng chỉ có vài tác giả viết cho thiếu nhi. Điều đó phần nào thể hiện sự mất cân đối ở một mảng đề tài lớn, đồng thời cũng chỉ ra thực tế, đề tài thiếu nhi không hề là mảnh đất phì nhiêu và màu mỡ.
Nằm trên vùng đất xã Xuân Thiên (Thọ Xuân), làng Quảng Ích ban đầu là điểm dừng chân của những người buôn bán trên bến dưới thuyền, dần dần 'đất lành chim đậu' nhiều người đã đến định cư. Cũng bởi vì thế mà ở đây hội tụ đủ màu sắc, kiến trúc của những công trình văn hóa tâm linh, những dãy nhà cổ của các thương gia xưa.
Cuốn sách 'Thanh Hóa tươi đẹp' (2022, NXB Thanh Hóa) có khổ 14,5X20,5cm, dung lượng gần 200 trang. Nội dung cuốn sách được các tác giả Nguyễn Xuân Dương – Lâm Phúc Giáp dịch từ nguyên bản tiếng Pháp 'Thanh Hoa pittoresque' do học giả người Pháp Le Breton viết, xuất bản năm 1922. Hiện bản gốc đang được lưu giữ tại Thư viện Thanh Hóa. Như một cuốn cẩm nang, hướng dẫn du lịch, Le Breton đã khắc họa chân thực, sắc nét, lan tỏa nét đẹp đất và người xứ Thanh.
Theo quan niệm từ xa xưa của người Việt, ngày 23 tháng Chạp âm lịch được gọi là ngày Tết ông Công ông Táo. Vào ngày này, mỗi gia đình lại chuẩn bị một mâm lễ vật, đọc văn khấn tiễn ông Công, ông Táo lên chầu Trời.
Câu thơ Chắt chiu may được mấy lời tri âm trong bài mở đầu của tập thơ Tơ lòng (NXB Thanh Hóa) đã cuốn hút tôi về sự khiêm tốn đáng trân quý của Nhà giáo Ưu tú, nhà thơ Lê Xuân Đồng. 94 bài thơ lục bát là hành trình sáng tạo hướng tới các chủ đề về tình quê hương, tình đồng đội chiến đấu hy sinh, tình thầy trò và tình yêu mà tác giả muốn gửi đến bạn đọc như một sự tri ân với cuộc đời.
Từ thế kỷ XIV, trên đất Hội Hiền ngày nay đã có người tụ cư. Trải qua thời gian, làng Hội Hiền ngày càng phát triển. Theo sách Lịch sử xã Tây Hồ (NXB Thanh Hóa, 2018), vào năm 1337, có bốn quân nhân nhà Trần, đứng đầu là ông Đinh Thời Dĩnh người trấn Sơn Nam và 3 người khác sau khi thắng giặc Chiêm Thành ở phía Nam, đã dừng chân ở vùng đất Tây Hồ ngày nay. Nhận thấy đây là vùng đất đẹp, lại có một dòng kênh lớn chảy qua, người trong vùng gọi là Thủy Trạch, đất đai màu mỡ, tiện lợi cho việc sản xuất nông nghiệp, ông Đinh Thời Dĩnh bàn với ba người cùng ở lại cư trú. Rồi họ rủ được một số người quanh vùng cùng đến khai hoang lập nghiệp, 12 gia đình tụ lại sinh sống bên dòng Thủy Trạch và đặt tên nơi này là làng Biên.
Nếu như Lam Kinh là 'kinh đô tâm linh' của các vị vua nhà Lê thì trước đó Vạn Lại là phên dậu của hương Lam Sơn, nơi tập trung nhân tài vật lực phục vụ cho cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giành thắng lợi và sau này lại là 'kinh thành kháng chiến' trong sự nghiệp Trung hưng nhà Lê.
Có niên đại hàng nghìn năm, từ lâu gốm Tam Thọ đã nổi danh khắp vùng. Những dấu tích để lại tại khu vực lò gốm trên vùng đất Đông Vinh (TP Thanh Hóa) cho thấy suốt những thế kỷ đầu công nguyên nơi đây đã hình thành một làng nghề với hoạt động sản xuất gốm vô cùng sôi động.
Bảo tồn, phát huy giá trị đình làng được xác định vừa là trách nhiệm, vừa là giải pháp của cả hệ thống chính trị và Nhân dân địa trên địa bàn huyện Hậu Lộc, nhằm góp phần xây dựng và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong bối cảnh hiện nay.
Đi ngược lại với nhiều nhà thơ trẻ đương đại, Trương Xuân Thiên (sinh năm 1979) vẫn say đắm, mặn mà, tìm về các thể thơ truyền thống và gặt hái được không ít thành tựu.
Đến nay hầu hết người dân ở thôn Nhân Hòa, xã Hoằng Hợp (Hoằng Hóa) đều không hiểu tại sao tên làng lại thay đổi từ Nhân Cõi khu đến Kẻ Cuội rồi Nhân Vực. Đã thế sau này lại còn cụ thể hơn là Cuội trên. Chỉ biết đến ngày nay câu ca 'Khoai làng Vĩnh, lúa làng Cuội' được dân gian lưu truyền đã khẳng định đây là vùng đất trù phú phát triển nghề nông.
Hơn 70 năm qua, cứ đến ngày 21/11 âm lịch, 27 hộ gia đình trong thôn Trung Lập, xã Xuân Lập (Thọ Xuân) đều tổ chức giỗ cùng ngày. 'Đó là quá khứ đau buồn nhất của cả làng', ông Đỗ Huy Nhất, Bí thư chi bộ kiêm Trưởng ban Công tác mặt trận thôn Trung Lập 2, cho biết.
Lương bình quân của nhân sự tại 57 NXB là 9,6 triệu đồng/tháng, song có sự chênh lệch lớn trong mức thu nhập bình quân này giữa nhân sự các đơn vị.
Thành lập ban điều hành rồi biên soạn, đóng góp kinh phí xuất bản cuốn sách về làng mình. Một trong số ít làng ở Thanh Hóa làm được ấy là Phong Lai, xã Xuân Lai (Thọ Xuân). Cuốn sách 'Làng Phong Lai xưa và nay' (NXB Thanh Hóa, 2022) dày 200 trang đã dựng lại một bức tranh khá toàn diện, hệ thống về quá trình hình thành và phát triển của làng từ quá khứ đến hiện tại.
Tôi phải cảm ơn nhà thơ Lê Tuấn Lộc và Chi hội Văn học công nhân Hội Nhà văn Việt Nam đã cho tôi cơ hội cùng đoàn nhà văn gốc xứ Thanh ở Hà Nội tham gia chương trình 'Về nguồn'.
Ngày 18-1, Ban Tuyên giáo Trung ương chủ trì, phối hợp Bộ TT-TT, Hội Xuất bản Việt Nam tổ chức Hội nghị giao ban cơ quan chủ quản nhà xuất bản (NXB) năm 2023, nhằm đánh giá việc thực hiện công tác lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý của cơ quan chủ quản đối với hoạt động của NXB trong năm 2023.
Nhắc đến đất Vĩnh Thịnh (Vĩnh Lộc) là nhắc đến một thứ thổ ngữ vô cùng độc đáo với cách phát âm đặc sắc. Chính vì thế, 'đi đâu thì đi, nhưng về đến cổng làng là phải nói tiếng làng mình', ông Lưu Văn Bình, Trưởng ban văn hóa làng Sanh, xã Vĩnh Thịnh nói với chúng tôi.
Trên vùng đất 'địa linh nhân kiệt' và 'thang mộc' của 2 vương triều Tiền Lê, Hậu Lê, không chỉ có đền thờ Lê Hoàn, có kinh đô tưởng niệm Lam Kinh, mà còn có kinh đô kháng chiến Vạn Lại - Yên Trường nơi hào kiệt bốn phương trông về với lòng ngưỡng mộ và mong muốn giương cao ngọn cờ trung hưng, phù Lê, chống Mạc. Ở đó, mỗi di tích chứa đựng cả hàng trăm câu chuyện, hàng nghìn hiện vật.
Người ta ở đời không ai có thể vượt ra ngoài hai chiều của một mặt phẳng: không gian và thời gian. Vũ Duy Hòa trong sinh mệnh của mình cũng là một con người như thế. Mượn thơ để lưu tồn và trú ẩn trên hai chiều mặt phẳng ấy là điều có thật trong tập thơ 'Chiều nghiêng' của anh. Cuộc sống cùng những va đập của nó luôn là cảm hứng cho thơ khởi phát nơi tâm hồn người viết. Và đến lượt mình, Vũ Duy Hòa đã ấn định ngày cho 'đứa con tinh thần' ra đời với tựa đề đầy sức gợi - 'Chiều nghiêng'.
Sinh ra ở vùng quê giàu truyền thống cách mạng, lại là con của gia đình nhà Nho yêu nước, ông Nguyễn Văn Hồ (1908-1984) người làng Phong Cốc, tổng Thử Cốc, phủ Thiệu Hóa (nay là xã Xuân Minh, Thọ Xuân) đã sớm được đến trường học chữ Hán. Tham gia cách mạng khi vừa tròn 18 tuổi, 3 lần bị địch bắt giam, nhưng ông vẫn một lòng trung kiên với cách mạng, với Đảng, với Nhân dân.