Học đạo từ khi nằm nôi

NSGN - Khi chúng ta nói rằng nhiều người Việt Nam đã học đạo từ khi nằm nôi, chỉ là một hình ảnh cho thấy Phật giáo đã gắn bó với lịch sử dân tộc Việt Nam từ nhiều ngàn năm. Nhiều lời dạy trong kinh Phật đã ăn sâu vào trong chính sử, và cả huyền sử của dân tộc Việt.

Từ người anh hùng làng Gióng đến thần Hộ quốc Sóc Thiên Vương/Tỳ Sa Môn Thiên Vương

NSGN - Kết quả nghiên cứu trong thế kỷ XX đã đưa ra một số kết luận rằng Thánh Gióng vốn là thần Sấm/ ông Đổng/ Khổng lồ hoặc Thánh Gióng vốn là thần Đá, thần Cây, thần Đất và xu hướng phổ biến được nhiều người thừa nhận: Thánh Gióng là anh hùng dân tộc cổ đại, giúp vua Hùng đánh giặc Ân xâm lược.

Thuyết Chủng tử của Kinh lượng bộ

NSGN - Kinh lượng bộ (Sautrāntika) thường được nhắc đến như một trường phái triết học lớn của Phật giáo Ấn Độ bên cạnh những trường phái nổi tiếng khác như Nhất thiết hữu bộ, Trung quán phái (Mādhyamika) và Duy thức phái.

Oan ức có cần biện bạch?

NSGN - 'Nếu một người tu, trải qua bao tháng năm hành đạo mà không thấy mình tầm thường hơn, giản dị hơn và khiêm tốn hơn thời gian ban đầu, thì có lẽ là người tu đó đã đi lạc rồi'.

Chơn thường thuyền không

NSGN - Thơ của Hòa thượng Thích Giác Toàn, bút danh Trần Quê Hương.

Giới thiệu tóm lược luận A Tỳ Đạt Ma Lục Túc

NSGN - Luận Dị Bộ Tông Luân, Bộ Luận lược thuật về Học thuyết của các Bộ phái Tiểu Thừa, tác giả là Tôn giả Thế Hữu (Phạn: Vasumitra).

Bạo lực: Nan đề chưa có lời giải

NSGN - Chính con người tạo nên địa ngục hay thiên đường vì mọi thứ đều khởi từ tâm, từ ý nghĩ, lời nói cho đến hành động.

Nhìn lại nguyên nhân suy tàn của Phật giáo tại Ấn Độ

NSGN - Phật giáo trải qua trên một ngàn năm ở Ấn Độ, tuy nhiên vẫn còn chưa biết đến điều gì đưa đến sự biến mất của Phật giáo khỏi vùng đất đã khai sinh ra đạo Phật. Nhiều học giả đã nỗ lực nghiên cứu bí ẩn này.

Giá trị của bảy pháp khiến cho quốc gia được hưng thịnh trong kinh Du hành

NSGN - Như chúng ta đều biết, Đức Phật đến với cuộc đời chỉ vì một mục đích duy nhất, cùng với một hạnh nguyện bao la là đem nguồn an lạc, hạnh phúc đến cho nhân loại.

Con đường thật chứng bất tử của Đức Phật trong kinh Thánh cầu

NSGN - Kinh Thánh cầu là bài kinh số 26 thuộc Trung bộ (Majjhima Nikāya). Nội dung kinh nói về con đường tìm cầu giải thoát tối thượng của Thái tử Siddhārtha Gautama.

13 pháp đầu-đà và cách thức thực hành

NSGN - Rất lâu trước thời Đức Phật đã có những phương pháp tu khổ hạnh khác nhau. Những người chấp nhận những phương pháp tu khổ hạnh này tin rằng chúng có thể giúp họ giải thoát khổ đau.

Văn học Phật giáo sơ kỳ và vấn đề truyền khẩu

NSGN - Có hai giả thuyết được đưa ra để giải thích việc truyền khẩu của văn học Phật giáo sơ kỳ.

Nguyện thay chúng sanh thọ vô lượng khổ

NSGN - Nỗi khổ của bạn chính là nỗi khổ của chúng sanh. Có thể bạn còn khổ đau nhưng khổ đau của bạn không vô ích.

Quan niệm về Đức Phật: Từ Phật giáo sơ kỳ đến Đại thừa

NSGN - Trong một ngàn năm đầu của Phật giáo ở Ấn Độ, quan niệm về Đức Phật đã trải qua những bước phát triển bắt đầu từ Đức Phật Gautama lịch sử, và đạt đến đỉnh cao là sự hình thành khái niệm triết học Tam thân (Trikāya).Trong bài viết này, tôi sẽ phác thảo sự phát triển và cũng thảo luận về các vấn đề liên quan.

Sự tương quan giữa khái niệm Phật tính trong kinh Đại Bát-niết-bàn và khái niệm Pháp trong Kinh tạng Nikāya

NSGN - Điểm đặc biệt tạo nên giá trị đặc sắc cho Phật giáo đó là triết thuyết về tinh thần bình đẳng tuyệt đối. Đức Phật luôn nhấn mạnh đến tinh thần tự lực để giải thoát và đạt được những gì mình mong muốn.

Bổn phận của người học trò trong đạo Phật

NSGN - 'Và bao giờ con cũng phải đọc tiếng 'thầy' một cách trân trọng vì sau tiếng 'cha' thì tiếng 'thầy' là tiếng cao quý hơn cả, là tiếng đẹp đẽ hơn cả mà một người có thể đem tặng người khác'. (Edmond de Amicis - Tâm hồn cao thượng).

Cực lạc sen hồng

NSGN - Kính dâng Giác linh cố Đại lão Hòa thượng Thích Trí Tịnh - Đệ nhất Phó Pháp chủ kiêm Giám luật HĐCM GHPGVN, nguyên Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN (1984-2014)

Cúng dường nơi xứng đáng

NSGN - Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Phật ngụ tại vườn Cấp Cô Ðộc, trong rừng Kỳ-đà, thuộc nước Xá-vệ.

Kinh điển sơ kỳ và cái nhìn lịch sử

NSGN - Cụm từ 'Phật giáo sơ kỳ' đề cập đến thời kỳ sớm nhất trong quá trình phát triển tư tưởng và thực hành Phật giáo, kéo dài từ buổi đầu cho đến khoảng triều đại của vua Asóka (A Dục) vào thế kỷ III tr.TL.

Cuộc sống người tu

NSGN - Tại sao Đức Phật trở nên mệt mỏi với thế gian?

Pháp chết

NSGN - Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Phật trú tại núi Ma-câu-la 2 và khi đó có Tỳ-kheo La-đà làm thị giả.

Tâm hồn, phong thái của Thiền sư - cư sĩ Trần Thái Tông qua bài Ký Thanh Phong am Tăng Đức Sơn

NSGN - Trong lịch sử Phật giáo Việt Nam có nhiều vị cư sĩ đã đóng góp không nhỏ trong công cuộc hoằng dương Chánh pháp. Vua Trần Thái Tông là một nhân vật tiêu biểu. Ông là người có công đặt nền móng tư tưởng cho sự hợp nhất các dòng thiền của Đại Việt lúc bấy giờ.

Tìm về nguồn cội của tín niệm thờ Bạch Mã Thái giám

NSGN - Bài viết nhằm mục đích cung cấp những dữ liệu cần thiết từ văn hóa tâm linh Ấn Độ để từ đó truy nguyên về nguồn cội, tập tục tôn thờ thần Bạch Mã, thần Bạch Mã Thái giám vốn lưu truyền từ xa xưa và phổ biến từ Bắc chí Nam còn tồn tại đến nay.

Tu giải thoát: Bố thí, cúng dường...

NSGN - Bố thí và cúng dường là một trong những hạnh đầu tiên để làm cho cõi đời này tốt đẹp hơn, và là những bước đi đầu tiên của Phật tử trên con đường giải thoát. Suốt cuộc đời Đức Phật, Ngài đã sống bằng phẩm vật cúng dường.

Một số nhà sư trụ trì chùa Cao - Sài Sơn qua bia truyền đăng

NSGN - Chùa Cao trên núi Sài vốn nổi danh trong khu danh thắng chùa Thầy, xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai, Hà Nội.

Đàm luận về Thiền công án

NSGN - Thiền Công án là phương pháp dùng công án để thâm nhập vào cảnh giới thiền. Công án là những thể nghiệm của chư vị Tổ sư, giống như công văn của Chính phủ, có tính quyền lực. Vì vậy, những cơ duyên ngộ đạo chư vị Tổ sư được gọi là công án.

Tính Không trong tác phẩm 'Tầm hưởng' của Thiền sư Minh Trí

NSGN - Cho đến ngày nay người ta vẫn còn những tranh biện rằng đạo Phật là tôn giáo hay triết học. Thực chất trả lời cho vấn đề này không khó. Sở dĩ tồn tại những quan điểm này là do xuất phát từ góc nhìn về Phật giáo trên các bình diện khác nhau.

Trân quý thân người phản tỉnh sâu sắc

NSGN - Cuộc đời có bốn điều khó, trong Pháp hoa văn cú là: 'Trực Phật nan, thuyết Pháp nan, tín thọ nan'.

Cảm nhận về bài kinh 'Ngoài bức tường'

NSGN - Tiểu bộ (Khuddaka Nikāya) là bộ kinh đồ sộ nhất trong tạng Nikāya. Tiểu bộ gồm 15 tập với nội dung cực kỳ phong phú và thể loại đa dạng.

Lợi ích của thiền Tứ vô lượng tâm đối với xã hội

NSGN - Con người là một chúng sanh huyền bí có nhiều tiềm năng phi thường, và trong dòng tâm thức của chúng sanh ấy chứa đựng muôn hình vạn trạng có thể tạo ra năng lực đưa con người đi đến các cảnh giới khác nhau.

Lai lịch và công năng của Thập nhất diện Quan Âm

NSGN - Trong Phật giáo, Thập nhất diện Quan Âm, Phạn: Ekadasamukha, còn gọi: Thập nhất diện Quán Tự Tại Bồ-tát, Đại Quang Phổ Chiếu Quán Thế Âm Bồ-tát (Trung Quốc: Daguang Puzhao Guanshiyin; Nhật Bản: Daiko Fusho Kanzeon).

Giao lưu hoằng pháp Phật giáo xứ Thanh và Phật giáo xứ Quảng: Trường hợp Tăng cương Viên Hải chùa Đào Viên

NSGN - Phật giáo xứ Thanh và Phật giáo xứ Quảng xưa có mối quan hệ với nhau. Năm 1471, vua Lê Thánh Tông sau khi chiến thắng Chiêm Thành, cho lập Thừa tuyên Quảng Nam, rất nhiều quan quân cũng như dân chúng xứ Thanh vào Quảng Nam khai phá.

Sáu cơ sở kiến chấp

NSGN - Nếu vô thường là khổ thì nỗi khổ này có mặt là do có sắc, do sự tập khởi của sắc, sự dính mắc nơi sắc, do chấp ngã nơi sắc, khiến chúng sanh bị vô minh che lấp, bị ái trói cổ, phải rong ruổi đường dài, luân hồi sanh tử, lưu chuyển sanh tử.

Ba loại thị hiện

NSGN - Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Phật trú tại Già-xà Thị-lợi-sa 2 chi-đề 3 cùng với một nghìn vị Tỳ-kheo mà trước khi xuất gia là những Bà-la-môn bện tóc.

Cuộc đời Tôn giả Ānanda qua kinh tạng Nikāya

NSGN - Trong số những đệ tử ưu tú của Đức Phật, Tôn giả Ānanda là người có những đức tính cao thượng và ngài đã để lại nhiều cống hiến lớn lao cho việc truyền thừa đạo pháp đến với nhân loại.

Thoái thất và Không thoát thất

NSGN - Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Phật ngụ tại vườn Cấp Cô Độc, trong rừng Kỳ-đà, thuộc nước Xá-vệ. Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo: Có pháp thoái thất, pháp không thoái thất và sáu thắng xứ 2.

Làm thế nào để thực hành lòng biết ơn

NSGN - Đức Phật dạy: 'Có hai hạng người này, này các Tỷ-kheo, khó tìm được ở đời. Thế nào là hai? Người thi ơn trước và người biết nhớ ơn đã làm. Hai hạng người này, này các Tỷ-kheo, khó tìm được ở đời' (Kinh Tăng chi bộ , phẩm Các hy vọng).

Phạm Thiên trước mặt

NSGN - Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Phật trú tại thành Vương-xá. Lúc ấy, có Tôn giả Tịnh Thiên 2 từ nước Tỳ-đề-ha 3 du hành trong nhân gian rồi đến vườn Yêm-la 4 thuộc thành Di-hy-la 5.

Nguồn gốc và việc sử dụng khái niệm 'hòa' trong đạo đức Phật giáo nhân gian

NSGN - Thuật ngữ 'hòa' được nhắc đến thường xuyên trong Phật giáo nhân gian. Hòa thượng Tinh Vân viết: ' Bằng cách thực hành năm giới, chúng ta có thể thoát khỏi sợ hãi và đau khổ. Chúng ta có thể đạt được tự do, bình an, hòa hợp và hạnh phúc trong cuộc đời này '. (Hsing Yun 2010, tr.31).

Khái niệm hiếu của Phật giáo ở nơi ngữ cảnh dịch thuật kinh điển sang Hán ngữ thời kỳ đầu

NSGN - Max Weber, trong thảo luận của mình về tôn giáo ở Trung Quốc, đã chỉ ra rằng ở nơi ngữ cảnh của chế độ phong kiến Trung Quốc, hiếu thảo là 'đức tính tuyệt đối quan trọng', 'đức tính mà từ đó tất cả những đức tính khác sinh ra' và 'nghĩa vụ quan trọng nhất của hệ thống quan liêu'(Weber 1951, tr.157-58).

Cuộc đời Tôn giả Đại Ca-diếp (Mahā Kassapa) - bậc thực hành hạnh đầu-đà qua kinh tạng Nikāya

NSGN - Sau khi giác ngộ, Đức Phật đã du hóa khắp lưu vực sông Hằng. Không phân biệt giới tính, giai cấp trong xã hội, hễ ai có duyên Ngài đều hóa độ.

Sự tích về cái mõ cá của nhà Phật

NSGN - Đây là cái mõ làm bằng gỗ hình con cá nên còn gọi là mộc ngư. Mộc ngư , xưa gọi mộc ngư cổ, mộc đạc, ngư cổ, ngư bản ; truyền thống là một pháp khí.

Phật giáo và mùa xuân: Ý nghĩa tâm linh qua một vài tác phẩm thi ca

NSGN - Trong văn hóa nhân loại, mùa xuân không chỉ là biểu tượng của sự sống, sự khởi đầu mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, nhất là trong triết lý Phật giáo.

Về bài thơ xuân xưa nhất trong Văn học Việt Nam

NSGN - Đa số các thiền sư Việt Nam nói chung, thiền sư đời Lý nói riêng thường không bàn suông nói góp về cuộc đời, mà chính là họ đã hành đạo, sống đạo trọn đời rồi mới thể hiện sự chứng nghiệm, thụ đắc chân lý của mình.

Xuân trong cửa Thiền

NSGN - Mùa xuân Giáp Thìn 2024, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Từ, Phó Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam, sinh ngày 24-7-1924, đi trọn khánh niên bách tuế và bước qua tuổi 'bách dư niên' trong cuộc đời.

Bổn phận của một Sa-môn

NSGN - Từ bây giờ, là người mới xuất gia, nhiệm vụ của các con là sửa đổi và phát triển bản thân. Các con cần luôn nhớ rằng giờ mình thuộc về một thành phần khác với những gia chủ và những người bình thường ở thế gian.

Vài suy ngẫm về bài ca 'Phóng cuồng ngâm' của Tuệ Trung Thượng Sĩ

NSGN - Tuệ Trung Thượng Sĩ tên thật là Trần Tung, sinh năm 1230 và mất năm 1291. Thượng sĩ là anh vợ của vua Trần Thánh Tông, được nhà vua tôn xưng là sư huynh, đồng thời ký thác con mình là Trần Nhân Tông cho ngài làm thầy trực tiếp dạy bảo. Ngài là một trong những tướng lĩnh có công với nước nhà.

Hạt đậu Phật là đậu gì?

NSGN - Trong tác phẩm Ích bộ phương vật lược ký (益部方物畧記) của nhà văn, nhà sử học thời Bắc Tống 北宋 (960-1127), tên là Tống Kỳ 宋祁 (998-1061), đã ghi nhận về một loại đậu, gọi là Đậu Phật (Phật đậu, 佛豆)1.

Sống với sơ tâm Như thị

NSGN - Nói sơ tâm là nói về tâm của người mới học, tâm đơn sơ, tâm như hài nhi trẻ nhỏ, tâm rất mực hồn nhiên, chưa có chút gì là chữ nghĩa dày đặc, không chút gì là kiến thức uyên bác.

Có hay không bậc A-la-hán thoái pháp?

NSGN - Căn cứ theo lộ trình tu tập như Phật đã dạy, một Tỳ-kheo khi chưa giải thoát hoàn toàn thì việc thoái thất có thể diễn ra. Tuy nhiên, khi vị ấy đạt đến giải thoát hoàn toàn viên mãn, đã đạt đến bất động, thì không còn bất kỳ một sự thoái thất nào.

Không tranh với thế gian

NSGN - Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo: Ta không tranh luận với thế gian, chỉ có thế gian tranh luận với Ta. Vì sao như vậy? Này Tỳ-kheo, nếu ai nói đúng như pháp thì người ấy không tranh luận với thế gian.

Quán tưởng cái chết

NSGN - Tất cả chúng sanh đều có những điều kiện giống nhau. Ban đầu được sinh ra, sau đó thay đổi, và cuối cùng là hư hoại và chết. Cái chết là điều không ai muốn, nhưng không ai có thể thoát khỏi. Cái chết chờ đợi tất cả chúng ta ở cuối con đường.

Tìm hiểu văn bia tháp Tịnh Từ tại chùa Ninh Phúc (Thủy Nguyên, Hải Phòng)

NSGN - Chùa Ninh Phúc (寜福寺 Ninh Phúc tự) tọa lạc tại thôn Nhân Lý, xã Cao Nhân, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng1.

Hòa thượng Thích Giác Toàn: Phật dạy về bốn đạo hành

NSGN - Trong kinh Tăng chi bộ, chương Bốn pháp, phẩm Đạo hành, Đức Phật dạy rằng: Này các Tỳ-kheo, có bốn đạo hành này. Thế nào là bốn? Đạo hành không kham nhẫn, đạo hành kham nhẫn, đạo hành nhiếp phục, đạo hành an tịnh.