Thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 xã gồm: Mường Lạn, Nặm Lịch, Xuân Lao (thuộc huyện Mường Ảng cũ), xã Mường Lạn (tỉnh Điện Biên) có diện tích tự nhiên 13.602,18ha, dân số 13.498 người; trong đó dân số thuộc đồng bào dân tộc thiểu số (Thái, H'Mông, Khơ Mú) chiếm hơn 90%; tỷ lệ hộ nghèo ở Mường Lạn (46,65%).
Xã Pu Sam Cáp có 8 dân tộc cùng sinh sống, trong đó dân tộc Thái chiếm trên 71%. Đây là địa bàn rộng, đồi núi cao, đời sống nhân dân còn khó khăn, tiềm ẩn những yếu tố phức tạp về an ninh trật tự (ANTT), đặc biệt là tình trạng khai thác vàng trái phép, tệ nạn ma túy và một số hộ còn giữ, sử dụng súng tự chế.
Đảng viên được lắng nghe, nhân dân được chia sẻ, cấp ủy có thêm cơ sở thực tiễn để định hướng, lãnh đạo... là hiệu quả từ việc Thường trực Đảng ủy cấp xã thường xuyên dự sinh hoạt cùng chi bộ các thôn, bản. Từ những buổi sinh hoạt ấy, nhiều tâm tư được tháo gỡ, những khó khăn, vướng mắc được kịp thời giải quyết ngay tại cơ sở, tạo sự đồng thuận và nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chức đảng.