Tại bản Giao Chản, xã Khổng Lào, tỉnh Lai Châu, trang phục cô dâu người Dao Tuyển (còn gọi là Dao Xanh) mang vẻ đẹp kín đáo mà tinh tế, thể hiện đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ. Sắc chàm trầm cùng màu khăn đỏ rực và ánh bạc lấp lánh phản ánh chiều sâu văn hóa cũng như nếp sống cộng đồng được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Ngày 18/2 (mùng 2 Tết Bính Ngọ), tại thôn Ná Lùng, xã Trịnh Tường đã diễn ra Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao tuyển nhân dịp đầu Xuân Bính Ngọ 2026. Đây là lần đầu tiên địa phương tổ chức ngày hội với quy cấp thôn, tạo không khí vui tươi, phấn khởi trong những ngày đầu năm mới.
Người Dao tuyển sinh sống ở các xã Bát Xát, Bảo Thắng, Bảo Yên, Mường Khương, Bắc Hà và phường Lào Cai. Đồng bào có nghi lễ đón Tết độc đáo và các sinh hoạt văn hóa dân gian giàu tính nghệ thuật, nhân văn và tính giáo dục.
Lai Châu giàu bản sắc văn hóa với 13 di sản văn hóa đã được ghi danh và công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và di sản văn hóa cấp Quốc gia. Những năm qua, tỉnh chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di sản như: phục dựng nghi lễ truyền thống, truyền dạy dân ca, dân vũ, nghề thủ công truyền thống… Qua đó, góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm của người dân, củng cố khối đại đoàn kết các dân tộc và tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội của địa phương.
Thôn Sả Hồ, xã Mường Khương là nơi sinh sống của 55 hộ dân với 90% là người dân tộc Dao tuyển. Người dân nơi đây chủ yếu phát triển kinh tế nhờ nông nghiệp và những đồi quýt sai trĩu quả là nguồn thu nhập chính của hơn một nửa số hộ trong thôn. Dù bận rộn với công việc nương đồi, nhưng người Dao tuyển ở Sả Hồ vẫn gìn giữ nhiều nét đẹp văn hóa, đặc biệt bộ trang phục truyền thống.
Là một thành tố trong trang phục truyền thống của phụ nữ Dao Tuyển, chiếc mũ đội đầu hàm chứa nhiều ý nghĩa về văn hóa, tín ngưỡng và xã hội. Đặc biệt, chiếc đĩa bạc bên trong mũ phản ánh quan niệm sống và thế giới tinh thần của cộng đồng người Dao Tuyển.
Tại xã Phúc Khánh, tỉnh Lào Cai, nghi lễ cưới hỏi của đồng bào Dao Tuyển vẫn thực hành theo phong tục truyền thống, phản ánh đậm nét bản sắc văn hóa dân tộc trong đời sống hôm nay.
Lễ cấp sắc của người Dao được coi là dấu mốc trưởng thành của nam giới, đồng thời khẳng định họ đã đủ tư cách tham gia vào các công việc lớn của gia đình, dòng họ và cộng đồng. Chùm ảnh sau được thực hiện tại gia đình bà Hoàng Thị Mỳ, người Dao Tuyển ở Bản Lụ, xã Xuân Hòa, tỉnh Lào Cai trong dịp gia đình tổ chức lễ cấp sắc cho 2 cháu nội là Nông Chí Thiện (8 tuổi) và Nông Chí Hùng (17 tuổi).
Giữa trập trùng núi non, thôn Làng Cù khu vực Bản Cái, xã Cốc Lầu đang dần hiện hữu với gam màu tươi sáng của những ngôi nhà kiên cố, những khuôn mặt rạng rỡ, rộn vang tiếng cười.
Sáng 14.7, Sở VHTTDL Lai Châu phối hợp với UBND xã Khổng Lào tổ chức lễ công bố Quyết định của Bộ VHTTDL công nhận 4 di sản: Lễ hội Then Kin Pang; Ẩm thực dân tộc Thái; Lễ Cấp sắc dân tộc Dao và Tri thức dân gian về chữa bệnh của người Dao là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Cứ mỗi độ Xuân về, người Dao Tuyển ở xã Bản Phiệt lại mong chờ lễ hội 'Hát qua làng' để chúc phúc, mừng năm mới qua các câu hát giao duyên và tham gia các trò chơi dân gian. Đây là phong tục truyền thống mang đậm nét văn hóa độc đáo của đồng bào Dao Tuyển tại xã Bản Phiệt.
Thời gian qua, Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Lào Cai đã nỗ lực thực hiện các nhiệm của Dự án 6: 'Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch' thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2021-2025. Đến nay Dự án đã đạt được kết quả khả quan.
Trong những năm gần đây, người Dao Họ ở Lào Cai tích cực xóa bỏ các hủ tục lạc hậu trong nghi lễ làm tang ma, chắt lọc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp. Từ đó đã tạo ra những đổi thay rõ nét, nâng cao đời sống tinh thần và vật chất cho cộng đồng.
Hàng năm, cứ vào dịp đầu xuân năm mới, người Dao Tuyển ở huyện Bảo Thắng, Lào Cai, lại tổ chức Hội hát qua làng giữa nam và nữ rất tưng bừng.
Lễ cưới của người Dao Tuyển có nhiều nghi lễ, như lễ so tuổi, dạm ngõ, ăn hỏi, thách cưới và lễ cưới... luôn mang đậm những nét văn hóa độc đáo và riêng biệt.
Chuyển đổi số là cơ hội lớn để chị em phụ nữ nắm bắt thông tin, tiếp cận với các mô hình kinh doanh mới, thị trường, tạo ra các giá trị mới. 'Thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong kinh tế số là một trong những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong lĩnh vực kinh tế' cũng là một trong những mục tiêu, nhiệm vụ của các cấp Hội phụ nữ toàn quốc trong nhiệm kỳ này.
Chảo Thị Yến (sinh năm 1990), là người Dao Tuyển ở thôn Ngám Xá, xã Nậm Chạc, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai. Yến là sinh viên đầu tiên ở xã giành được học bổng trị giá hơn 50.000 USD (khoảng 1,2 tỷ đồng) của chương trình Erasmus ngành Quản lý tài nguyên rừng bền vững tại Đại học Göttingen (Đức). Tốt nghiệp, Yến chọn cách quay về bản khởi nghiệp.
Lễ cấp sắc là tín ngưỡng dân gian có vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa của người dân tộc Dao, chứa đựng nhiều yếu tố truyền thống, một hiện tượng văn hóa tổng hợp, bao gồm cả yếu tố tâm linh, văn hóa nghệ thuật thông qua nhiều loại hình dân ca, dân vũ, nhạc lễ... Sinh hoạt văn hóa độc đáo này đang được cộng đồng người Dao Tuyển ở huyện Bảo Yên – Lào Cai gìn giữ, bảo tồn phù hợp với đời sống mới.
TS. Trần Hữu Sơn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa dân gian ứng dụng lý giải điểm đặc biệt ở lễ cấp sắc của người Dao: khi làm lễ, thầy cúng thường mặc thêm áo hoặc quần phụ nữ.
Xóa bỏ định kiến con gái học nhiều là bất hiếu, Chảo Thị Yến (xã Nậm Chạc, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai) đã trở thành nữ thạc sĩ dân tộc thiểu số đầu tiên giành học bổng du học châu Âu và trở thành người truyền cảm hứng trên mạng xã hội.
Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc lần thứ II được tổ chức tại Thái Nguyên, có nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật phong phú. Ban Tổ chức đã mời hàng trăm nghệ nhân dân gian ở nhiều lứa tuổi, từ các bản làng người Dao trong toàn quốc đến Ngày hội để trình diễn, tái hiện những nét đẹp, tôn vinh văn hóa đặc sắc và phản ánh cuộc sống của đồng bào…
Trong lịch sử người Dao ở Việt Nam, lần đầu tiên có hai anh em ruột nhận Bằng Tiến sĩ trong cùng một ngày (20-11-2017); Quỳnh Giao cũng là nữ Tiến sĩ người Dao đầu tiên.
Tránh xa những ồn ào, thị phi những TikToker miền sơn cước khắc họa một cuộc sống bình dị của những con người, món ăn, cảnh đẹp nơi họ sinh sống.
Thái Nguyên - vùng đất văn hóa, là nơi hội tụ của đa dạng những nét đẹp của rất nhiều đồng bào dân tộc anh em. Trong đó, phải kể đến những nghi lễ nổi bật của người dân tộc Dao, mà đặc trưng là nghi lễ cấp sắc của dân tộc Dao, nghi lễ đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.
Mỗi dân tộc trong cộng đồng các dân tộc thiểu số Việt Nam đều có những ngày Tết riêng. Theo đó, mỗi nơi bà con lại làm những loại bánh khác nhau để dâng cúng tổ tiên.
Động Tiên nằm sâu trong lòng núi Thẻ (Chỏng The) thuộc địa bàn bản Thâu 1, xã Xuân Thượng (huyện Bảo Yên) có diện tích lớn và kiến tạo tuyệt mỹ.
Các cô gái Mông, Dao, Giáy, Hà Nhì, Nùng, Phù Lá... mỗi người một vẻ đẹp hồn nhiên.