Tuyên Quang là địa phương có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 73,5% dân số, giàu bản sắc văn hóa với những giá trị được gìn giữ và tiếp nối qua nhiều thế hệ. Trong dòng chảy ấy, việc gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa, đặc biệt trong môi trường học đường có ý nghĩa quan trọng, không chỉ góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của học sinh trong bảo tồn, phát huy văn hóa truyền thống (VHTT) mà còn tạo môi trường để các em rèn luyện năng khiếu, hình thành nhân cách.
Gần 70 tuổi, nhưng bà Hà Thị Mỵ, thôn 5, xã Xuân Vân, tỉnh Tuyên Quang vẫn say sưa với điệu Then, đàn Tính. Bà bảo: 'Từ hồi trẻ đã yêu thích hát Then, đàn Tính nhưng không có điều kiện tham gia tập luyện, nay có thời gian hơn nên bà tích cực theo đuổi đam mê của mình'.
Hát Then - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại không chỉ là loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc của đồng bào Tày, Nùng, mà còn là linh hồn, là ký ức văn hóa, là sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại, gắn kết con người với cội nguồn. Đặc biệt mỗi độ Xuân về, những giai điệu Then vang lên bên tiếng tính tẩu réo rắt, khi tha thiết mời gọi, lúc thủ thỉ tâm tình như vẽ nên bức tranh âm nhạc vừa huyền bí, vừa đậm hồn cốt miền Non nước biên cương.
Tối 26/12, phường Tân Giang tổ chức Chương trình tôn vinh nghệ thuật hát Then, đàn tính và ra mắt Câu lạc bộ (CLB) hát Then, đàn tính phường Tân Giang năm 2025.
Cách trung tâm tỉnh hơn 80km, xã Bạch Xa là nơi có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Mặc dù đời sống còn nhiều khó khăn, nhưng bà con nơi đây luôn có ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Trong đó phải kể đến Câu lạc bộ Hát Then, đàn Tính của xã, ngôi nhà chung của những người say mê điệu Then, đang từng ngày gìn giữ và phát huy mạnh mẽ trong cộng đồng.
Tối 14.12, Sở VHTTDL tỉnh Cao Bằng tổ chức ra mắt CLB hát Then, đàn Tính, hát dân ca, dân vũ tổ dân phố 2, phường Nùng Trí Cao, nhằm triển khai có hiệu quả Dự án 6 về 'Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch'.
Sở VHTTDL tỉnh Cao Bằng vừa tổ chức ra mắt CLB hát Then, đàn Tính, hát dân ca, dân vũ tổ dân phố Đà Quận, phường Thục Phán, nhằm triển khai có hiệu quả Dự án 6 về 'Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch'.
Trong những năm gần đây, phong trào bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc đã nhận được sự quan tâm lớn của các trường học.
Tối 10.12, Sở VHTTDL tỉnh Cao Bằng tổ chức ra mắt CLB hát Then, đàn Tính, hát dân ca, dân vũ xóm Bản Danh Lũng Táo, xã Trà Lĩnh, nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch.
Di sản Then đã và đang được bảo tồn, phát huy mạnh mẽ, không chỉ là giá trị văn hóa của người Tày, Nùng, Thái mà còn góp phần quan trọng cho đời sống tinh thần và phát triển du lịch bền vững vùng Đông Bắc.
Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam và Sở VHTTDL Thái Nguyên vừa tổ chức lớp tập huấn 'Truyền dạy, trình diễn mô hình bảo tồn phát huy giá trị văn hóa phi vật thể dân ca, dân vũ dân tộc Tày, Nùng xã Võ Nhai', nhằm triển khai hiệu quả Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Sáng ngày 3/12, lớp tập huấn 'Truyền dạy, trình diễn mô hình bảo tồn phát huy giá trị văn hóa phi vật thể dân ca, dân vũ dân tộc Tày, Nùng xã Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên' chính thức khai mạc, mở ra hành trình 'đánh thức' những di sản văn hóa phi vật thể quý báu của địa phương.
Tối 30.11, Sở VHTTDL Cao Bằng phối hợp với UBND xã Hòa An tổ chức chương trình ra mắt CLB hát Then, đàn tính, hát dân ca xóm Nà Mè, xã Hòa An, nhằm triển khai có hiệu quả Dự án 6 trên địa bàn tỉnh Cao Bằng.
Tối 30/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND xã Hòa An tổ chức chương trình ra mắt Câu lạc bộ (CLB) hát Then, đàn tính, hát dân ca xóm Nà Mè, xã Hòa An.
Thôn Nặm Lương, xã Phù Lưu, tỉnh Tuyên Quang nằm nép mình dưới chân núi Cham Chu với gần 100% đồng bào dân tộc Tày sinh sống. Những năm qua, cùng với tập trung phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới, bà con nơi đây luôn giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc qua những điệu múa, hát Then, đàn Tính truyền thống.
Sở VHTTDL tỉnh Cao Bằng vừa tổ chức ra mắt CLB hát Then, đàn Tính, hát dân ca, dân vũ xóm Đoỏng Hủ, xã Hạ Lang, nhằm triển khai có hiệu quả Dự án 6 trên địa bàn tỉnh Cao Bằng.
Tối 22.11, tại Sân khấu phố đi bộ, phường Kỳ Lừa tỉnh Lạng Sơn, Trung tâm Văn hóa tỉnh Lạng Sơn tổ chức chương trình Giao lưu hát Then, đàn Tính các CLB tỉnh Lạng Sơn mở rộng lần thứ III năm 2025, nhằm tôn vinh, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống dân tộc Tày, Nùng trong đời sống cộng đồng.
Những năm gần đây, tại các vùng quê của Thái Nguyên, ngày càng nhiều bạn trẻ chọn trở về quê hương để khởi nghiệp. Họ mang theo tri thức, khát vọng, tinh thần sáng tạo và cả tình yêu sâu đậm với mảnh đất nơi mình sinh ra. Chính họ đang 'thổi làn gió mới' vào nông thôn, góp phần thay đổi tư duy làm kinh tế và tạo dựng những mô hình nông nghiệp xanh, du lịch trải nghiệm bền vững.
Bước vào năm học mới 2025 - 2026 cô và trò Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc với một tinh thần mới, khát vọng mới và quyết tâm thực hiện chủ đề xuyên suốt: 'Kỷ cương - Sáng tạo - Đột phá - Phát triển.'
Chiều 2-11, xã Yên Minh ra mắt Câu lạc bộ (CLB) hát Then, đàn Tính. Tới dự có lãnh đạo Đảng ủy, UBND xã; các thôn, tổ dân phố, nghệ nhân dân gian và đông đảo người dân.
Triển khai Dự án 6 'Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch', Thái Nguyên đã đạt nhiều kết quả. Mô hình văn hóa được phục dựng, bảo tồn, hàng trăm di sản văn hóa được kiểm kê, đầu tư, nhiều mô hình du lịch cộng đồng hình thành...
Mới đây, Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam đã tổ chức chương trình 'Sắc then Việt Bắc' - một sự kiện văn hóa đặc biệt, hội tụ các nghệ nhân, nghệ sĩ, các nhà nghiên cứu và công chúng yêu mến không gian Then truyền thống của dân tộc Tày, Nùng.
Đến thăm Câu lạc bộ (CLB) hát Then, đàn Tính xã Thái Sơn đúng dịp CLB đang tập luyện các tiết mục văn nghệ chuẩn bị cho Đại hội đại biểu MTTQ xã, chúng tôi được thưởng thức những điệu hát Then mượt mà ca ngợi quê hương, đất nước. Bằng tình yêu với điệu Then, đàn Tính, mỗi thành viên trong CLB đang tích cực gìn giữ và lan tỏa văn hóa dân tộc Tày trong cộng đồng.
Chiều 31-8, Chương trình talkshow và trình diễn di sản 'Sắc Then Việt Bắc' đã được tổ chức thành công tại Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam, mang đến một trải nghiệm nguyên bản hiếm có về Then - một di sản văn hóa dân gian độc đáo của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Thái ở khu vực miền núi phía Bắc, đã được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Người Tày di cư từ núi rừng phía Bắc vào Lâm Đồng những năm 1990, sinh sống tập trung ở các xã Đạ Tẻh, Cát Tiên, Bảo Lâm, Lâm Hà. Không chỉ mang theo phong tục tập quán, lễ hội Lồng tồng, các làn điệu hát Then, đàn tính cùng trò chơi ném còn, lày cỏ… người Tày còn mang theo cả điệu múa Chầu đặc sắc.
Sinh ra sau chiến tranh, những người trẻ hôm nay đang viết tiếp câu chuyện hòa bình theo cách của riêng mình: sống tử tế, làm việc hăng say, dấn thân cống hiến.
Được thành lập từ năm 2021, qua hơn 4 năm hoạt động, Câu lạc bộ hát Then xã Xuân Vân (xã Trung Trực cũ), tỉnh Tuyên Quang đã tập hợp những người yêu hát Then, cùng nhau giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Tày ở địa phương.
Nơi núi rừng xanh thẳm có một người đàn ông hiền lành, phúc hậu đang từng ngày góp phần làm sống lại một trong những di sản phi vật thể quý giá nhất của dân tộc Tày: hát Then, đàn Tính. Đó là ông Đào Văn Hợi, đang sinh sống tại xóm Cây Thống, xã Đức Lương.
Phòng Văn hóa, Khoa học và Thông tin huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn vừa phối hợp với UBND xã Hoàng Việt tổ chức lớp truyền dạy hát Then, đàn Tính, múa Chầu năm 2025, đồng thời ra mắt 2 CLB hát Then, đàn Tính thôn Lù Thẳm và thôn Khun Pinh.
Tiếng đàn Tính, lời Then của người Tày, làn điệu Soọng cô của người Sán Dìu cùng nhiều phong tục truyền thống của các dân tộc trên địa bàn tỉnh đang được các nghệ nhân, người cao tuổi gìn giữ và phát huy. Không chỉ bảo tồn bản sắc văn hóa, họ còn góp phần củng cố sự đồng thuận, tăng cường gắn kết cộng đồng tại các xã dự kiến sáp nhập theo Nghị quyết 10 của HĐND tỉnh Tuyên Quang.
Tiếng đàn Tính, lời Then của người Tày, làn điệu Soọng cô của người Sán Dìu cùng nhiều phong tục truyền thống của các dân tộc trên địa bàn tỉnh đang được các nghệ nhân, người cao tuổi gìn giữ và phát huy. Không chỉ bảo tồn bản sắc văn hóa, họ còn góp phần củng cố sự đồng thuận, tăng cường gắn kết cộng đồng tại các xã dự kiến sáp nhập theo Nghị quyết 10 của HĐND tỉnh.
UBND xã Tràng Lương, TP Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh vừa tổ chức lớp truyền dạy hát Then, đàn Tính, các làn điệu dân ca cho gần 30 học viên dân tộc Tày là các hạt nhân văn nghệ ở cơ sở, đoàn viên thanh niên, hội viên phụ nữ, những người yêu thích nghệ thuật hát Then – đàn Tính nhằm bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc gắn với phát triển du lịch.
Từ năm 2019 'Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam' được UNESCO ghi danh vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Từ bao đời nay hát then, đàn tính không thể thiếu trong đời sống văn hóa tinh thần của đồng bào dân tộc Tày. Mặc cho dòng chảy của thời gian, giai điệu then ngọt ngào hòa cùng tiếng đàn tính trầm bổng vẫn đang được các thành viên của Câu lạc bộ hát then, đàn tính liên thế hệ ở xã Phúc Lương (Đại Từ) gìn giữ, phát huy và lan tỏa.
Thời gian qua, các cấp hội phụ nữ ở huyện vùng cao Võ Nhai đã triển khai nhiều mô hình phù hợp, thiết thực, góp phần xây dựng tổ chức Hội ngày càng vững mạnh, thu hút đông đảo hội viên tham gia. Qua đó, giúp chị em thay đổi nếp nghĩ, cách làm, có thêm cơ hội cải thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Trong tiết trời se lạnh xen lẫn những cơn mưa phùn đầu xuân, bên hiên nhà sàn thời gian đã khắc lên dấu ấn rêu phong, lời Then, tiếng đàn tính mời bạn, mừng xuân mới ngân vang hòa cùng tiếng suối róc rách reo ca. Về Cao Bằng những ngày đầu xuân mới, lắng nghe hơi thở mùa xuân đang bật mầm, nảy lộc, nghe tiếng tính trong trẻo, ngọt ngào len lỏi khắp các bản làng để thêm yêu quê hương, đất nước.
Phong trào văn nghệ quần chúng trên địa bàn tỉnh diễn ra sôi nổi, sâu rộng thu hút đông đảo người dân tham gia. Qua đó, đóng góp tích cực vào công tác xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở và góp phần lưu giữ, phát triển bản sắc văn hóa truyền thống các dân tộc tại địa phương.
Phong trào văn nghệ quần chúng trên địa bàn tỉnh diễn ra sôi nổi, sâu rộng thu hút đông đảo người dân tham gia. Qua đó, đóng góp tích cực vào công tác xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở và góp phần lưu giữ, phát triển bản sắc văn hóa truyền thống các dân tộc tại địa phương.
Mô hình đội, câu lạc bộ (CLB) sinh hoạt văn hóa dân gian tại các thôn, bản vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Hàm Yên đã và đang phát triển sâu rộng, từng bước khai thác hiệu quả những tiềm năng về văn hóa bản địa, bản sắc dân tộc tại địa phương.
Tối 10/10, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức chương trình ra mắt Câu lạc bộ (CLB) hát Then, đàn tính, hát dân ca xóm Nà Tâự, xã Lê Lợi (Thạch An).
Nhận thấy việc hát Then ngày càng mai một, cô giáo Bùi Thị Thu Hồng đã nỗ lực khôi phục và truyền dạy các em học sinh thông qua câu lạc bộ do mình thành lập
Thành lập từ năm 2009, Câu lạc bộ (CLB) hát Then - đàn tính và hát dân ca Minh Thanh, xã Vũ Minh (Nguyên Bình) trở thành mái nhà chung của những người yêu Then trên địa bàn. CLB có nhiều cách làm hay, sáng tạo, mang văn hóa cổ truyền vào đời sống, góp phần quảng bá hình ảnh con người, mảnh đất giàu bản sắc văn hóa trên quê hương cách mạng.
Bài hát 'Lời then dâng Đảng' được nhiều câu lạc bộ (CLB) luyện tập như một bài 'tủ' để tham gia giao lưu và biểu diễn. Khi đến xã Nghinh Tường (Võ Nhai) chúng tôi cũng được đắm mình trong những làn điệu mượt mà, vui tươi như vậy.