Mỗi mùa xuân, dòng Sê Băng Hiêng trên miền biên giới lại tràn ngập những bông lau trắng. Bên dòng sông chảy ngược, lòng quân và dân quần tụ ở đôi bờ. Người lính biên phòng giúp đồng bào người Vân Kiều làm kinh tế, giữ văn hóa và yên bình trên dải biên cương.
Người Vân Kiều ở Hướng Lập kể rằng, trên đỉnh động Mang có một mạch nước ngầm phun lên từ lòng núi, nhưng lại chảy về hai hướng khác nhau. Một hướng xuôi theo phía Đông dãy Trường Sơn hợp lưu tạo nên ngọn nguồn con sông Bến Hải. Một hướng quặn ngược dòng về phía Tây dãy Trường Sơn, mang tên gọi Sê Băng Hiêng. Theo cách nói của họ thì Sê Băng Hiêng có nghĩa là dòng sông chảy ngược. Mỗi mùa Xuân, cả một vùng rộng lớn ven đôi bờ, lại tràn ngập những triền lau trắng. Bên dòng sông chảy ngược, lòng quân và dân quần tụ ở đôi bờ. Người lính Biên phòng giúp đồng bào Vân Kiều làm kinh tế, giữ gìn văn hóa và bảo vệ sự yên bình trên dải biên cương.
Những ngày đầu tháng Giêng âm lịch, khi người dân bắt đầu xuống đồng cho vụ sản xuất mới, bản biên giới Cù Bai, xã Hướng Lập, tỉnh Quảng Trị hiện ra trong sắc xanh mạ non trải khắp thung lũng. Ít ai ngờ, vùng đất từng là 'điểm trắng' hạ tầng, lặng lẽ nằm bên trục Đường Hồ Chí Minh huyền thoại, hôm nay đang từng bước định hình diện mạo một miền quê nông thôn mới giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ.
Tỉnh Quảng Trị dự kiến đưa sân bay Đồng Hới lên cấp quốc tế, xây mới sân bay Quảng Trị công suất 15 triệu khách và mở thêm các cửa khẩu A Roòng, Dốc Mây để thúc đẩy giao thương.
Dự thảo Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Quảng Trị thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 vừa được công bố để lấy ý kiến, trong đó đưa ra phương án phát triển cảng hàng không và cửa khẩu đường bộ.
Đã có một thời, nhắc đến Cù Bai là nhắc đến một bản biên giới xa ngái gắn liền với đường Hồ Chí Minh huyền thoại và Đồn Công an nhân dân vũ trang Cù Bai trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nơi mà cuộc sống của đồng bào Vân Kiều còn bộn bề khó khăn. Cù Bai bây giờ đã gần hơn, mang dáng dấp của một miền quê nông thôn mới với cánh đồng lúa nước thẳng tắp, nhiều căn nhà sàn khang trang cùng tiếng cười, nói rộn ràng ở điểm trường mầm non…
Từ đường Hồ Chí Minh nhánh Tây, trên hành trình đến với các bản làng đồng bào Bru - Vân Kiều tỉnh Quảng Trị nhân dịp đầu xuân năm mới, chúng tôi bám theo lối đi phía bờ Bắc sông Sê Băng Hiêng qua các bản Sê Pua, Tà Leng và 'xông đất' Cù Bai, địa danh lịch sử trong những năm tháng chiến tranh chống Mỹ gắn với đường Trường Sơn. Ở Cù Bai hiện tại vẫn còn lưu giữ gần như vẹn nguyên dấu tích hệ thống đường ống xăng dầu 'huyền thoại trong huyền thoại'.
Trước khi chúng tôi cùng với đoàn cán bộ Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT) tỉnh Quảng Trị 'xuất ngoại' sang cụm bản Chiêng Túp, huyện Sê Pôn, tỉnh Sạ-vẳn-na-khệt, nước CHDCND Lào, xin trở lại với một sự kiện diễn ra từ năm 2022 tại TP. Đông Hà, tỉnh Quảng Trị cũ - đó là lễ ký kết thỏa thuận hợp tác giữa hai tỉnh anh em Quảng Trị (Việt Nam) và Sạ-vẳn-na-khệt (Lào) giai đoạn 2023-2025. Giữ nguyên vẹn cam kết và mặc dù có nhiều biến động khi hình thành tỉnh Quảng Trị mới nhưng Quảng Trị vẫn cử đội ngũ cán bộ, chuyên gia sang giúp tỉnh bạn. Vượt qua chông chênh mưa nắng, lũ nguồn giữa hai mái biên giới với bộn bề khó khăn, những 'siều' Quảng Trị làm nên một kỳ tích khi tại cụm bản Chiêng Túp, đã có vụ lúa nước đầu tiên gặt rộ; con bò, con dê, đàn ngan bén hơi dân bản 'chăm ăn, chóng lớn'. Đến Chiêng Túp, càng thấm đẫm hơn tình hữu nghị Việt-Lào!
Dãy Trường Sơn nơi miền Tây Quảng Trị từ bao đời là quê hương của đồng bào Vân Kiều và Pa Kô, cũng là vùng đất mà nhiều thế hệ những người chiếu phim miền núi Quảng Trị đã gắn bó nghĩa tình. Lặng lẽ cùng năm tháng, các anh vẫn bền bỉ vượt núi cao, suối sâu để đưa những thước phim về với bản làng. Không chỉ mang lại niềm vui, làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần của bà con, công việc ấy còn góp phần đổi thay diện mạo nông thôn miền núi dọc theo tuyến biên giới Việt-Lào, để mỗi bản làng thêm ấm no, khởi sắc.
Sê Băng Hiêng, con sông mang cái tên của người Bru-Vân Kiều với ý nghĩa 'dòng sông chảy ngược', miệt mài bồi đắp phù sa cho mảnh đất Hướng Lập ở phía Tây Quảng Trị. Nơi đây là vùng đất biên cương, là quê hương của nhiều nhóm người Vân Kiều như Ka Tiêng, Tà Rùng, Trăng-Tà Puồng, hay Cuôi, Tri, Cha Lỳ, A Xóc, Sê Pu, Cù Bai, Tà Păng. Từng là 'tọa độ chết' của đường Trường Sơn huyền thoại một thời, giờ đây Hướng Lập đã hồi sinh, trở thành một câu chuyện đầy tự hào về cuộc sống mới.
Mặc cơn mưa nặng hạt nơi vùng biên giới phía Tây tỉnh Quảng Trị, cán bộ, nhân viên Trung đoàn 52, Đoàn Kinh tế - Quốc phòng (KT- QP) 337 vẫn lên đường trao hỗ trợ các em học sinh và gia đình có hoàn cảnh khó khăn do đơn vị đỡ đầu ở các thôn: Xa Ry, Cổ Nhổi (xã Hướng Phùng); Cù Bai, A Xóc, Cha Ly (xã Hướng Lập).
Nước lũ đã rút, Sở Xây dựng Quảng Trị yêu cầu đơn vị quản lý đường bộ triển khai ngay đảm bảo giao thông bước 1 đoạn đường tràn tỉnh lộ 571 bị mưa lũ chia cắt để thông xe trong ngày mai, 31/8.
Hồi 16h ngày 30/8, bão số 6 sau khi vào đất liền nhanh chóng suy yếu thành áp thấp nhiệt đới trên khu vực Hà Tĩnh - Quảng Trị với sức gió cấp 7 (50-61km/h), giật cấp 9.
Góp từng cây con lên đồi trọc, gom từng mảnh tin yêu để dựng lại niềm hy vọng giữa đất nghèo, lão nông Lê Đình Hoan, người dân quen gọi là 'Pả Hoan' (Pả là họ của đồng bào Vân Kiều), không chỉ làm giàu cho mình, mà còn làm giàu cho cả một vùng núi cao Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị. Ông mở đường cho rừng mọc lại, cho dân bản đổi đời, cho cây bời lời bén rễ và lan xa tới tận đất bạn Lào.
Chuỗi hoạt động thuộc Chương trình 'Tháng Ba biên giới' năm 2025 do Đồn Biên phòng Hướng Lập (BĐBP Quảng Trị) tổ chức đã trao tặng nhiều sinh kế giúp bà con Vân Kiều trên địa bàn vươn lên thoát nghèo, đồng thời góp phần vun đắp, thắt chặt hơn quan hệ hữu nghị, đoàn kết và tình cảm gắn bó đặc biệt giữa lực lượng bảo vệ biên giới và nhân dân hai bên biên giới Việt Nam - Lào.
Mấy tuần trước, chúng tôi đến thôn Làng Nủ (xã Phúc Khánh, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai) để chứng kiến một hình ảnh ấm áp khác ở vùng đất đã từng gánh quá nhiều đau thương, mất mát này. Giờ đây, một ngôi làng mới - gọi là khu tái định cư, đã thành hình. Thợ xây dựng cũng chính là những người lính của Binh đoàn 12 (Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn - Bộ Quốc phòng). Họ đã làm thông ca thông tầm, bất chấp thời tiết, chỉ trong chưa đầy 3 tháng đã hoàn thành một ngôi làng mới.
Hai mươi năm dạy học tại địa bàn miền núi từ huyện Hướng Hóa đến Gio Linh, cô giáo Hồ Thị Bình (sinh năm 1981), người dân tộc Vân Kiều, luôn được phụ huynh, học sinh xem như người mẹ hiền. 'Gia tài' cô để lại là các thế hệ học sinh con em đồng bào dân tộc thiểu số biết đọc, biết chữ. Nhiều trong số họ khôn lớn, trưởng thành, trở về góp sức xây dựng quê hương.
Trong ngày khai giảng năm học mới, tại xã vùng biên Quảng Trị, các chiến sĩ biên phòng đến tận bản làng vận động, hỗ trợ học sinh đến trường. Đặc biệt, các chiến sĩ còn thay nhau cõng các em vượt suối...
Cán bộ, chiến sĩ Bộ đội biên phòng Quảng Trị cõng học sinh vượt suối, bằng rừng đến trường khai giảng năm học mới 2024 - 2025.
Cán bộ chiến sĩ Đồn Biên phòng Hướng Lập đến từng nhà động viên học sinh, sửa soạn sách vở,... và cõng các em vượt suối đến trường khai giảng.
Tại thôn Cù Bai, đường đến trường vượt qua suối Tà Leng, những người lính Đồn biên phòng Hướng Lập thay nhau cõng học sinh vượt suối, kịp lễ khai giảng.
Sau khi Hiệp định Giơnevơ được ký kết ngày 21/7/1954, đế quốc Mỹ đã dựng chính quyền tay sai ở miền Nam, ngang nhiên bội ước hiệp định và rắp tâm xâm lược nước ta, biến miền Nam thành bàn đạp để tấn công miền Bắc. Trong bối cảnh đó, phía ta đã thành lập hàng loạt đồn, trạm công an nhân dân vũ trang (CANDVT) giới tuyến dọc theo Vĩ tuyến 17, kéo dài từ Cửa Tùng lên đến Cù Bai. Các đơn vị này được ví như những 'mắt thần' ngày đêm canh giữ, bảo vệ toàn vẹn vùng giới tuyến trong những năm tháng căng thẳng nhất.
Nguyên là cán bộ xã và hiện tại là người có uy tín của thôn, ông Hồ Văn Tỉu - 68 tuổi đời, 40 năm tuổi Đảng - ở thôn Cù Bai, xã Hướng Lập, huyện Hướng Hóa, luôn nêu cao tính gương mẫu đi đầu tại địa phương. Luôn trăn trở vì sự phát triển của bản làng mình, những năm qua ông đã tự nguyện hiến hàng nghìn mét vuông đất ở khu vực trung tâm của xã, thôn để chung sức xây dựng nên các công trình dân sinh, đường giao thông. Không chỉ hào hiệp trong việc hiến đất, gia đình ông còn được xem là gia đình người đồng bào Vân Kiều điển hình về sự hòa thuận, có con cái thành công trong học tập. Ở bản làng Cù Bai xa xôi, ông Tỉu là một tấm gương sáng có sức lan tỏa trong cộng đồng.
Tỉnh Quảng Trị mong muốn giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm chi phí, tạo điều kiện thuận lợi cho cư dân 2 bên biên giới qua lại thăm thân, thúc đẩy giao thương, phát triển kinh tế - xã hội khu vực biên giới...
Đến những bản làng vùng cao Quảng Trị dịp cuối năm, bạn sẽ được gặp những nụ cười rạng rỡ của bà con Vân Kiều sau khi kết thúc vụ mùa bội thu.
Những năm gần đây, thôn Cù Bai (xã Hướng Lập, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị) đã bắt đầu 'quá tải' khi dân số tăng kéo theo nhu cầu về đất ở, đất sản xuất, đã đặt ra yêu cầu bức thiết về việc xây dựng các khu tái định cư mới. Với việc người dân hiến đất mà không cần đền bù đã giúp chính quyền địa phương thuận lợi đẩy nhanh tiến độ để sớm hình thành khu dân cư mới, giúp người dân ổn định cuộc sống.
Đại tướng Đoàn Khuê, bí danh là Võ Tiến Trình, sinh ngày 29/10/1923 ở làng Gia Đẳng, xã Triệu Tân (nay là xã Triệu Lăng), huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Tham gia cách mạng từ năm 16 tuổi, với quãng thời gian gần 60 năm hoạt động, cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Đại tướng Đoàn Khuê là tấm gương tiêu biểu của người chiến sĩ cộng sản kiên trung, sáng ngời phẩm chất cao đẹp 'Bộ đội Cụ Hồ'. Trong thời gian giữ chức vụ Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, đồng chí đã dành nhiều tình cảm cho cán bộ, chiến sĩ (CBCS) BĐBP Quảng Trị.
Đó là việc chi 4,3 tỷ đồng để xây kè chống sạt lở bờ hữu sông Sê Păng Hiêng đoạn qua thôn Cù Bai, xã Hướng Lập, huyện Hướng Hóa nhưng chỉ 888,04m và bằng phương thức… múc, đắp cát, cuội sỏi tại chỗ (!). Kết quả, công trình vừa hoàn thành đã xảy ra sạt lở tại nhiều điểm và có nguy cơ trôi sông vào mùa mưa lũ sắp tới.
Núi Cô Loang nằm ở thôn Sê Pu, xã rẻo cao biên giới Hướng Lập, huyện miền núi Hướng Hóa (Quảng Trị). Cùng với thôn Cù Bai, nơi đây được ví như cửa tử của những năm chiến tranh khốc liệt chống Mỹ, cứu nước.
Ngày giúp bà con xây bể nước dưới cái nắng đổ lửa, tối lại lên lớp dạy chữ cho đồng bào, nhưng những người lính Biên phòng chưa khi nào nề hà vất vả, bởi tất cả đều vì mục đích làm cho cuộc sống của bà con tốt hơn. Những việc làm đầy trách nhiệm, thắm tình quân dân ấy là nền móng vững chắc để cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Hướng Lập, BĐBP Quảng Trị xây dựng thế trận biên phòng toàn dân ở dải đất biên cương xa xôi này.
Công ty Thủy điện Quảng Trị vừa hoàn thành trang cấp bàn ghế, sơn sửa phòng học điểm trường Cù Bai, Trường PTDTBT TH&THCS Hướng Lập.
Hướng đến kỷ niệm 98 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam 21/6 (1925-2023); 20 năm thành lập Câu lạc bộ (CLB) Nhà báo nữ tỉnh (2003-2023), trong 2 ngày 3-4/6, CLB Nhà báo nữ tỉnh phối hợp Công ty Thủy điện Quảng Trị, Tổng Công ty phát điện 2 và Đồn Biên phòng Hướng Lập tổ chức đoàn đi thực tế, thăm và tặng quà cho học sinh, giáo viên điểm trường Cù Bai, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Hướng Lập, xã Hướng Lập, huyện Hướng Hóa.
Tháng 2 đến là lúc những cành hoa Piar Tang Arát (người vùng xuôi tỉnh Quảng Trị gọi là hoa lang rừng) khoe sắc vàng trên khắp đỉnh non cao - nơi người Vân Kiều sinh sống. Những năm gần đây, cuộc sống của đồng bào Vân Kiều đã dần đủ đầy và ấm áp, đời sống kinh tế tiếp tục có bước phát triển bởi bản làng luôn nhận được sự quan tâm chăm lo của Đảng, Nhà nước, các cấp, các ngành, nhất là sự chung tay, đồng hành của cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Hướng Lập, BĐBP Quảng Trị.
Hơn 30 tuổi quân, tròn 25 năm thực hiện nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho đồng đội và Nhân dân thì đã có đến gần 20 năm, Thiếu tá Nguyễn Đình Vinh (sinh năm 1971), hiện đang là y sĩ công tác tại Trạm Quân dân y kết hợp Pa Lọ Ô, xã Thanh, huyện Hướng Hóa, gắn bó với những bản làng vùng cao biên giới còn nhiều khó khăn. Nhờ tấm lòng tận tụy của anh, hàng nghìn bệnh nhân nghèo đã được chữa khỏi bệnh, nghĩa tình quân - dân nơi miền biên ải cũng vì thế mà ngày càng khăng khít hơn.
Bão số 5 gây mưa lớn trên địa bàn tỉnh trong những ngày qua khiến nhiều nhà dân bị ảnh hưởng, một số ngầm tràn thuộc các tuyến giao thông ở huyện Hướng Hóa, Đakrông nước dâng cao, gây khó khăn cho việc đi lại của người dân. Ngoài ra, nhiều diện tích lúa ở các địa phương bị đổ rạp do chưa kịp gặt trước bão.
Ngày 2/6, Tổ chức Cây hòa bình Việt Nam tại Quảng Trị đã xử lý hủy nổ an toàn quả bom nặng hơn 2 tạ, còn nguyên kíp nổ tại xã vùng biên thuộc huyện miền núi Hướng Hóa.
Cơ quan chức năng xác định quả bom này là loại M117, nặng hơn 300 kg và còn nguyên ngòi nổ.
Những ngày qua, trước diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, các đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng đã điều động hàng trăm cán bộ, chiến sĩ tăng cường cho các tỉnh biên giới.
Xe chúng tôi theo đường Hồ Chí Minh nhánh Tây rồi bắt đầu ngoặt trái vào con đường nhỏ để ngược lên Cù Bai. Đây là một địa danh gắn liền với đường Hồ Chí Minh huyền thoại, với truyền thống cách mạng, yêu nước kiên trung của đồng bào dân tộc Vân Kiều và Đồn Công an nhân dân vũ trang Cù Bai trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, tiền thân của Đồn Biên phòng Hướng Lập hiện nay. Sau chừng một tiếng đồng hồ vượt cung đường ngoằn ngoèo với nhiều 'ổ voi' và một bên là đá núi, chiếc xe bán tải hai cầu đã đưa chúng tôi đến với bản Cù Bai yên bình.
Chiều nay 24/12/2020, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Đức Tiến chủ trì buổi làm việc với Sở Giao thông vận tải (GTVT) về điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án Xây dựng cơ sở hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu cho đồng bào dân tộc thiểu số (CRIEM)- dự án thành phần tỉnh Quảng Trị do Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) tài trợ.