Chúng tôi có dịp trở lại Chiềng Lao, cảm nhận rõ sự đổi thay của vùng đất ven lòng hồ thủy điện Sơn La, với cơ sở hạ tầng khang trang, tư duy sản xuất của người dân cũng đổi mới, phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững; các ngành nghề truyền thống được duy trì; đời sống, thu nhập của nhân dân ngày càng được nâng lên.
Những ngày cận Tết, khi tiết trời còn vương chút rét ngọt, về xã Ứng Thiên (TP. Hà Nội), người ta dễ dàng bắt gặp một nhịp sống đặc biệt-nhịp sống của làng nghề đang vào mùa tất bật nhất trong năm-làng nghề tăm hương Quảng Phú Cầu.
Xuân về giữa nhịp điệu hiện đại đang lan nhanh đến từng bản làng, những làng nghề truyền thống ở Cao Bằng vẫn giữ cho mình một dáng đi riêng: chậm rãi, bền bỉ, nhưng không ngừng vươn lên. Đó là sức vươn của bàn tay lao động, của ký ức văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ, để mỗi mùa xuân về, làng nghề lại vươn mình mạnh mẽ hơn, mang theo bao hy vọng về một năm mới ấm no, hạnh phúc.
Giữa cái nắng hè oi ả, ngọn lửa trong những lò rèn ở làng Bàn Mạch, xã Vĩnh Phú vẫn bập bùng đỏ rực. Tiếng búa chan chát va vào sắt thép, tiếng than hồng nổ lách tách hòa cùng nhịp máy mài, máy dập... tạo nên âm thanh náo nhiệt, rộn ràng như khúc nhạc quen thuộc kéo dài suốt hàng trăm năm qua. Những âm thanh ấy nếu ở nơi khác có thể khiến người ta khó chịu thì ở Bàn Mạch lại chính là hơi thở của cuộc sống, linh hồn của một làng nghề đã gắn bó với lửa và sắt từ bao đời.
Ở thung lũng yên bình dưới chân dãy Hoàng Liên, những đôi tay người cao tuổi xã Mường Bo vẫn hằng ngày tỉ mẩn bên nan tre, lò rèn làm nên những mạch nghề thầm lặng. Họ không chỉ đan những vật dụng hữu ích, mà còn gìn giữ một phần hồn cốt của dân tộc mình. Nơi đây, nghề truyền thống không đơn thuần là sinh kế, mà còn là ký ức, sợi dây nối dài văn hóa bản địa.
Từ lâu, nghề rèn của đồng bào dân tộc Mông không chỉ là công việc tạo ra những nông cụ thiết yếu phục vụ cuộc sống hằng ngày mà còn phục vụ nhu cầu sản xuất của nhân dân trong vùng. Ngày nay, dù có nhiều công cụ sản xuất bằng công nghiệp giá rẻ, nhưng ở bản Tà Số 1, xã Chiềng Hắc, thị xã Mộc Châu, vẫn có những lò rèn vẫn ngày đêm rực lửa, gìn giữ tinh hoa nghề truyền thống.
Nghề rèn là một trong những nghề truyền thống lâu đời, gắn với hoạt động sản xuất của người dân tộc Mông. Nghề rèn thường được người Mông thực hiện vào khoảng thời gian nông nhàn.
Khi bạn thả một chiếc đe sắt siêu nặng xuống một bể thủy ngân, điều kỳ lạ sẽ xảy ra, đó chính là chiếc đe sắt không thể chìm xuống dưới đáy và đây là một hiện tượng khoa học thuần túy khá thú vị.
Trong nhịp sống ngày càng nhộn nhịp, những người thợ làm nghề hàn nồi, vá chảo ngày càng vắng bóng. Với rất nhiều ưu ái, tôi gọi họ là 'nghệ nhân' – vì tính chất thủ công của công việc, vì sự khéo léo của đôi tay và sự gắn bó với nghề.
Bạn nghĩ sao nếu thỏi vàng 24K nguyên khối 1kg đối đấu trực tiếp máy ép thủy lực? Kết cục của màn đối đầu này như thế nào?
Năm 1978, sau khi ra trường, tôi được cử đến khảo sát công trình thủy lợi của xã Yang Nam, huyện Kông Chro. Anh Đinh Chiêm hồi ấy là cán bộ xã phụ trách mảng nông nghiệp đi cùng tôi.
Trong một lần tình cờ, khi theo chân anh Cường - một youtuber có đam mê với vùng đất Tây Bắc, tôi đã may mắn được gặp ông Tho, anh Tống. Họ là những người thợ tài hoa nơi vùng cao hẻo lánh, đang ngày ngày gìn giữ những kinh nghiệm quý giá về nghề rèn dao đậm đà bản sắc dân tộc. Tuy nhiên, những bí kíp tuyệt vời đó đang đứng trước nguy cơ thất truyền vì cái nghèo, cái thiếu vẫn còn đang đeo bám nơi đây…