Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đặc biệt là trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, đèo Lũng Lô giữ vai trò là một trong những tuyến vận tải chiến lược, nơi quân và dân ta ngày đêm tiếp viện vũ khí, đạn dược, lương thực, thực phẩm ra tiền tuyến.
72 năm sau ngày Chiến thắng Điện Biên Phủ, có một địa danh lịch sử luôn được nhắc đến với niềm trân trọng, tự hào, đó là Ngã ba Cò Nòi. Nơi đây là trọng điểm đánh phá của không quân Pháp và như Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng nói, ngã ba ấy 'là một cửa ải, tất cả những người ra trận đều phải vượt qua'... Ở nơi đó, dưới mưa bom, bão đạn, lực lượng thanh niên xung phong đã dũng cảm làm nhiệm vụ phá bom, thông đường để vận chuyển lương thực, vũ khí lên mặt trận Điện Biên Phủ, góp phần làm nên chiến thắng 'lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu'.
Cách đây 72 năm, dưới sự lãnh đạo tài tình của Đảng ta do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu, quân và dân ta đoàn kết một lòng, vượt qua muôn vàn khó khăn, kiên cường chiến đấu oanh liệt, làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ 'Lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu' - một trong những chiến công hiển hách nhất, vang dội nhất trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam.
Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, tỉnh Sơn La có một địa danh lịch sử luôn được biết đến, đó là ngã ba Cò Nòi (xã Mai Sơn), trọng điểm đánh phá của thực dân Pháp.
Đầu năm 1954, trong hàng vạn chiến sĩ đang hừng hực khí thế tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ, nổi bật lên hình ảnh một cán bộ trẻ tuổi. Đó là Đại đội trưởng Đại đội 243, Tiểu đoàn 11 (Phủ Thông), Trung đoàn 141, Đại đoàn 312 Hà Văn Nọa.
Từ vùng đất hoang sơ, rừng thiêng nước độc với câu ca 'nước Sơn La, ma Vạn Bú', trải qua chặng đường 130 năm kể từ khi thành lập, đến nay, Sơn La dần trở thành trung tâm kinh tế - xã hội của tiểu vùng Tây Bắc. Hệ thống kết cấu hạ tầng được đầu tư đồng bộ, đóng vai trò đặc biệt quan trọng như 'trụ cột' cho Sơn La bứt phá vươn lên.
Ngã ba Cò Nòi là nút giao quan trọng nối các tuyến đường từ miền xuôi lên Tây Bắc, đảm bảo vận chuyển quân lương, vũ khí phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ.
Trong lịch sử của lực lượng thanh niên xung phong (TNXP), Ngã ba Cò Nòi (xã Mai Sơn, tỉnh Sơn La) là một trong những trận địa ác liệt nhất, sớm nhất. TNXP cùng quân và dân anh dũng chiến đấu, hy sinh, góp phần làm nên một Ðiện Biên Phủ 'lừng lẫy 5 châu, chấn động địa cầu'.
Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ thắng lợi, Ngã ba Cò Nòi đi vào lịch sử như một huyền thoại.
'Tôi tự hào cùng đồng đội đã tham gia bảo vệ 'tọa độ lửa' Cò Nòi (Mai Sơn, Sơn La), góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ hào hùng', ông Nguyễn Hùng Thịnh xúc động chia sẻ.
Cách đây 71 năm, dưới sự lãnh đạo sáng suốt, tài tình của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, quân và dân ta đã làm nên chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ 'lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu', buộc thực dân Pháp phải ký Hiệp định Giơ-ne-vơ ngày 11/7/1954, công nhận nền độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của 3 nước Đông Dương. Chiến thắng vĩ đại ở Điện Biên Phủ, có sự đóng góp to lớn của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Sơn La.
Dù là người lần đầu hay nhiều lần đến với Điện Biên nhưng họ đều có điểm chung là lần đầu tiên thực hiện nhiệm vụ thuyết minh viên trên mảnh đất lịch sử hào hùng. Niềm tự hào khi được kể lại những câu chuyện lịch sử từ quá khứ; sự xúc động trong từng âm vực giọng nói hay vui mừng khi được học hỏi, trau dồi kiến thức từ đồng nghiệp. Đó là những cung bậc cảm xúc của thí sinh tham gia thi hướng dẫn viên du lịch giỏi vừa được tổ chức tại Điện Biên.
Phá hơn 100 quả bom các loại, 4 lần được đồng đội làm lễ truy điệu sống, 1 viên đạn vẫn nằm trong cơ thể…, ở tuổi 98, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Cao Xuân Thọ vẫn ngời sáng phẩm chất 'Bộ đội Cụ Hồ'.
Hội Khoa học Lịch sử tỉnh hiện có 4 chi hội trực thuộc với hơn 130 hội viên luôn nhiệt tình, tâm huyết, say mê nghiên cứu, cho ra đời những công trình có giá trị khoa học và thực tiễn, góp phần làm sáng tỏ các vấn đề, sự kiện, nhân vật lịch sử, cung cấp nguồn tư liệu quý giá cho lịch sử địa phương.
Cuối năm 1952, Chỉ thị của Trung ương giao cho Yên Bái nhiệm vụ mở đường 13A từ bến phà Hiên, tỉnh Tuyên Quang vượt qua đèo Lũng Lô (tỉnh Yên Bái) nối với đường 41 tại ngã ba Cò Nòi (tỉnh Sơn La) để phục vụ mặt trận Điện Biên Phủ.
Với nhiệm vụ được giao, trong thời gian diễn ra chiến dịch Điện Biên Phủ, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Cao Xuân Thọ (hiện ở thôn Trinh Thọ, xã Hoằng Giang, Hoằng Hóa, Thanh Hóa) đã phá thành công hơn 100 quả bom các loại.
94 tuổi đời, 75 năm tuổi Đảng, đôi tai không còn nghe rõ, nhưng ký ức về những ngày tham gia giải phóng Điện Biên vẫn in đậm trong tâm trí cựu chiến binh Lưu Thế Quý (thôn Phú Cường, xã Ia Pal, huyện Chư Sê).
Vượt thời gian, vượt không gian cách xa vời vợi và vượt lên những cơn đau âm ỉ hành hạ mỗi ngày, chiều một ngày tháng 4 oi ả, 139 người chiến sĩ, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến từ 8 tỉnh, thành phố: Điện Biên, Hà Nội, Hồ Chí Minh, Sơn La, Lai Châu, Lào Cai, Yên Bái, Hòa Bình, đã tề tựu trên chiến trường xưa. Điện Biên Phủ - 70 năm trước, những người chiến sĩ, dân công, thanh niên tuổi mười tám đôi mươi ngày ấy, đã vai kề vai chung trận địa chiến hào... Lần trở về này với rất nhiều người là khó lắm. Khó hơn cả 70 năm trước khi họ đi phá đá mở đường, vai kề vai đồng đội để đào từng mét hào trên chiến trường Điện Biên.
Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ (ngày 7/5/1954), đỉnh cao của cuộc tiến công chiến lược Đông Xuân năm 1953-1954 là chiến công lớn nhất, chói lọi nhất của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Đây cũng là mốc son của nghệ thuật quân sự Việt Nam, trong đó có nghệ thuật huy động sức mạnh toàn dân làm nên chiến thắng 'lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu'.
Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, tỉnh Sơn La giữ vị trí quan trọng, là cửa ngõ tiến vào Tây Bắc, là huyết mạch giao thông nối đồng bằng Bắc Bộ, chiến khu Việt Bắc, Khu III, Khu IV với chiến trường. Với vị trí chiến lược quan trọng đó, Sơn La cùng cả nước huy động sức người, sức của phục vụ chiến đấu, góp phần làm nên chiến thắng. Trong đó, phụ nữ Sơn La sẵn sàng tham gia chiến đấu, hy sinh, đóng góp không nhỏ trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Những ngày này, các tỉnh, thành phố trên cả nước tổ chức nhiều hoạt động hướng tới kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954-7/5/2024).
Đã 70 năm trôi qua, nhưng ký ức '56 ngày đêm khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt' vẫn vẹn nguyên trong tâm trí ông Nguyễn Hùng Thịnh, nhân chứng chiến dịch Điện Biên Phủ chấn động địa cầu.
Địch coi Him Lam là trung tâm đề kháng mạnh nhất của tập đoàn cứ điểm.
Hướng tới kỷ niệm 70 năm chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ (7/5/1954 – 7/5/2024), trân trọng giới thiệu tiếp với bạn đọc Tiểu thuyết lịch sử 'Điện Biên – Bản hùng ca chiến thắng' của PGS TS Cao Văn Liên do NXB Hồng Đức ấn hành năm 2022.
70 năm đã qua, nhưng dư âm về Chiến thắng Điện Biên Phủ vẫn còn vang vọng mãi tới hôm nay. Hòa trong không khí cả nước hân hoan khúc tráng ca hào hùng của dân tộc hướng tới kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, chúng tôi có dịp gặp gỡ, trò chuyện với một số thanh niên xung phong ngày ấy để nghe những câu chuyện của một thời đã qua.
Ngày 25/4, Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Sơn La tổ chức Hội thảo khoa học 'Sơn La với Chiến thắng Điện Biên Phủ 1954 và một số vấn đề phát huy giá trị di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh', nhân kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 – 7/5/2024).
Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, chúng ta không thể quên địa chỉ đỏ Ngã ba Cò Nòi, nơi đã từng là 'túi bom' hứng chịu những trận đánh phá ác liệt của thực dân Pháp hòng cắt đứt con đường huyết mạch chi viện cho chiến trường Điện Biên Phủ. Trong cuốn hồi ký của mình, Đại tướng Võ Nguyên Giáp viết: 'Ngã ba Cò Nòi là một cửa ải tất cả những người ra trận đều phải vượt qua'. Không khuất phục trước những trận bom đạn dịch rải dày đặc, lực lượng TNXP vẫn bảo đảm giao thông trong quá trình diễn ra chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ, làm nên chiến thắng 'Lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu'.
Kéo pháo vào: Ha…i ba nào! Ha…i ba nào! Sau mỗi lần hô, cả khối người nắm chặt dây tời, choãi chân, rạp mình xuống kéo.
Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng lãnh đạo tỉnh Điện Biên đã động thổ khởi công bảo tồn, tôn tạo di tích khu Trung tâm đề kháng Him Lam (giai đoạn II)
Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, có trên 16.000 đội viên Thanh niên xung phong ngày đêm sát vai cùng bộ đội phục vụ chiến đấu và có hơn 8.000 cán bộ, đội viên lập công xuất sắc.
70 năm đã trôi qua, nhưng trong ký ức của những người từng góp sức làm nên chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ 'Lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu' như Thiếu tướng Lò Văn Nhài, nguyên Phó Tư lệnh chính trị Quân khu II, không thể quên năm tháng gian khổ, nhưng hết sức vẻ vang đó. Khi về nghỉ chế độ hưu trí tại quê hương Phù Yên, nhân dân yêu quý, trân trọng gọi ông là Tướng Nhài.
Hơn 70 năm về trước, khu vực Ngã ba Cò Nòi là 'yết hầu' mà địch quyết liệt ngăn chặn, nhằm cắt đứt con đường vận tải, tiếp tế cho chiến trường Điện Biên Phủ.
Cách đây 70 năm trước, tại Trung tâm đề kháng Him Lam đã diễn ra trận đánh mở màn của Quân đội nhân dân Việt Nam trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Chiến thắng mở màn đã đánh dấu một bước ngoặt lịch sử vang dội trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc Việt Nam.
Những ngày này, trên cung đường dẫn về Tây Bắc, du khách thường dừng chân ở Ngã ba Cò Nòi để thắp hương, tưởng nhớ công lao của các cựu thanh niên xung phong đã ngã xuống vì Tổ quốc. Nơi đây, dưới mưa bom, lửa đạn, họ đã hiên ngang, dũng cảm làm nhiệm vụ phá bom nổ chậm, thông đường, vận chuyển lương thực, vũ khí lên mặt trận Điện Biên Phủ.
Nhiệm vụ đó là: Tiêu diệt thêm một bộ phận sinh lực địch, chiếm thêm một số vị trí có lợi, đưa trận địa tiến công và bao vây vào gần địch hơn nữa; thắt chặt thêm vòng vây, đánh chiếm sân bay nhằm mục đích triệt hẳn đường tiếp tế và tăng viện của địch.
Nhiệm vụ đó là: Tiêu diệt thêm một bộ phận sinh lực địch, chiếm thêm một số vị trí có lợi, đưa trận địa tiến công và bao vây vào gần địch hơn nữa; thắt chặt thêm vòng vây, đánh chiếm sân bay nhằm mục đích triệt hẳn đường tiếp tế và tăng viện của địch.
Chúng tôi gặp ông Trần Khôi – một 'huyền thoại sống' của lực lượng dân công hỏa tuyến xứ Thanh trong chiến dịch Điện Biên Phủ trong ngôi nhà nhỏ ở phố Ngô Văn Sở, phường Ngọc Trạo (TP Thanh Hóa).