Phát triển vườn cây ăn quả đa giá trị

Du khách tham quan, trải nghiệm hái dâu tây tại mô hình nông nghiệp tuần hoàn Trang trại Farm ở xã Hợp Tiến.

Nếu trước đây các mô hình trồng cây ăn quả chủ yếu hướng đến tăng năng suất, sản lượng, thì nay nhiều nhà vườn đã chuyển sang phát triển theo hướng đa giá trị, kết hợp giữa sản xuất nông sản sạch với du lịch trải nghiệm, giáo dục thực tế và quảng bá sản phẩm địa phương. Hướng đi này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân, mà còn mở ra thêm dư địa phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.

Tại xã Hợp Tiến, mô hình nông trại của chị Lê Thị Trang đang là một trong những mô hình tiêu biểu trong phát triển cây ăn quả theo hướng đa giá trị. Dạo quanh khu nông trại rộng hơn 1ha với những giàn nho sữa xanh mướt, khu dâu tây trĩu quả cùng các luống rau sạch được chăm sóc bài bản, ít ai nghĩ nơi đây trước kia từng là diện tích đất trồng lúa bỏ hoang nhiều năm.

Với mong muốn xây dựng mô hình nông nghiệp sạch gắn với trải nghiệm sinh thái, chị Trang đã mạnh dạn đầu tư cải tạo đất, tìm tòi kỹ thuật trồng các loại cây mới phù hợp với điều kiện khí hậu địa phương. Sau 3 năm “vừa học, vừa làm”, khu trang trại dần hình thành với khoảng 4.000m2 trồng nho sữa, 3.500m2 trồng dâu tây cùng khu vực rau sạch luân canh theo mùa, ao cá và khu nuôi nhím. Tổng mức đầu tư hơn 4 tỷ đồng được bố trí hài hòa giữa sản xuất và không gian trải nghiệm cho du khách.

Với những loại cây có chi phí đầu tư và yêu cầu kỹ thuật chăm sóc cao như nho sữa, dâu tây, chị Trang cho rằng nếu chỉ phụ thuộc vào bán nông sản thì hiệu quả kinh tế sẽ khó ổn định lâu dài. Vì vậy, ngay từ khi bắt tay xây dựng trang trại, chị đã định hướng phát triển theo mô hình đa giá trị, kết hợp giữa sản xuất nông nghiệp sạch với trải nghiệm sinh thái và giáo dục thực tế.

Hiện nay, nhiều người tìm đến trang trại không chỉ để mua nông sản mà còn muốn trực tiếp tham quan, tự tay hái quả, tìm hiểu quy trình trồng và chăm sóc cây. Đặc biệt, các gia đình ngày càng quan tâm đến những không gian gần gũi thiên nhiên để con trẻ có thêm trải nghiệm thực tế ngoài lớp học.

Ngoài khách tham quan dịp cuối tuần, nhiều trường mầm non, tiểu học trên địa bàn cũng lựa chọn nơi đây để tổ chức các buổi ngoại khóa cho học sinh. Tại trang trại, các em được trải nghiệm chăm sóc cây trồng, thu hoạch rau, quả, tìm hiểu về môi trường sống và quy trình sản xuất nông nghiệp sạch.

“Du lịch nông nghiệp là mô hình rất tiềm năng, vừa tạo thêm nguồn thu ổn định cho người làm nông, vừa góp phần lan tỏa lối sống xanh, gần gũi với thiên nhiên và nâng cao nhận thức về nông nghiệp sạch cho trẻ nhỏ”, chị Trang chia sẻ.

Trước xu hướng phát triển nông nghiệp gắn với trải nghiệm sinh thái và nâng cao giá trị sản phẩm, chính quyền địa phương đang định hướng, khuyến khích người dân chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng phù hợp hơn với nhu cầu thị trường.

Ông Lê Văn Hoàng, Phó Chủ tịch UBND xã Hợp Tiến cho biết: "Những năm gần đây địa phương đang định hướng người dân chuyển đổi diện tích đất sản xuất kém hiệu quả sang phát triển các mô hình cây ăn quả theo hướng nâng cao giá trị thay vì chỉ chú trọng sản lượng như trước. Trong đó, xã khuyến khích các mô hình kết hợp giữa sản xuất nông nghiệp với trải nghiệm sinh thái, giáo dục thực tế và quảng bá sản phẩm địa phương".

Cùng với xã Hợp Tiến, nhiều hộ dân tại xã Yên Phú cũng từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang phát triển kinh tế vườn theo hướng nâng cao giá trị. Gia đình ông Lê Văn Thành ở thôn Bùi Thượng là một trong những hộ mạnh dạn chuyển đổi gần 2ha đất trồng màu kém hiệu quả sang trồng bưởi Diễn, ổi lê và nhãn. Theo ông Thành, trước đây nguồn thu chủ yếu phụ thuộc vào cây lúa và hoa màu nên thu nhập không ổn định. Sau khi chuyển sang phát triển cây ăn quả, đời sống gia đình dần cải thiện. Không chỉ bán quả cho thương lái, gia đình ông còn chủ động quảng bá sản phẩm qua mạng xã hội, đầu tư cải tạo cảnh quan khu vườn để đón khách tham quan, trải nghiệm vào mùa thu hoạch.

Thực tế cho thấy, phát triển cây ăn quả theo hướng đa giá trị đang mở ra hướng đi phù hợp cho nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh. Không chỉ nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tăng thu nhập cho người dân, các mô hình này còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất nông nghiệp từ “làm nhiều” sang “làm chất lượng”, từ bán sản phẩm sang bán thêm trải nghiệm và giá trị xanh.

Tuy nhiên, để các mô hình phát triển bền vững, nhiều địa phương cho rằng vẫn cần thêm các chính sách hỗ trợ về kỹ thuật, vốn đầu tư, xây dựng thương hiệu và kết nối tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, tăng cường liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nhằm hình thành chuỗi sản xuất ổn định, nâng cao giá trị cho nông sản địa phương.

Trước xu hướng người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nông sản sạch và các không gian trải nghiệm gần gũi thiên nhiên, phát triển vườn cây ăn quả đa giá trị được kỳ vọng sẽ tiếp tục trở thành hướng đi hiệu quả, góp phần thúc đẩy nông nghiệp Thanh Hóa phát triển theo hướng hiện đại và bền vững hơn.