Trong dòng chảy chuyển đổi số (CĐS) mạnh mẽ hiện nay, công nghệ không chỉ mở ra những phương thức lưu trữ mới mà còn trở thành 'cầu nối' đưa di sản văn hóa đến gần hơn với cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Từ việc số hóa tư liệu, hiện vật, xây dựng bảo tàng ảo đến ứng dụng mã QR, thực tế ảo trong tham quan, trải nghiệm…, nhiều giá trị văn hóa tưởng chừng chỉ nằm trong ký ức đang được 'đánh thức' bằng ngôn ngữ của thời đại số. Số hóa không đơn thuần là lưu giữ di sản, mà còn góp phần bảo tồn bền vững, lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc theo cách sinh động, hiện đại và giàu sức sống hơn.
Từ những bảo vật quốc gia được 'hồi sinh' trong không gian 3D đến hệ thống thuyết minh tự động, mã QR, thực tế ảo…, chuyển đổi số đang mở ra cách tiếp cận mới cho di sản văn hóa xứ Thanh, đưa lịch sử đến gần hơn với cộng đồng và du khách.
Đẩy mạnh chuyển đổi số, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An đang triển khai nhiều hoạt động như số hóa di tích, ứng dụng mã QR, xây dựng cơ sở dữ liệu di sản và phát triển du lịch thông minh. Những bước chuyển này không chỉ góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa mà còn nâng cao hiệu quả quản lý, quảng bá hình ảnh Nghệ An trong thời đại công nghệ số.
Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên, xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An – nơi lưu giữ nhiều kỷ vật quý giá về quê hương, gia đình và thời niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh – đang chuyển mình mạnh mẽ nhờ ứng dụng công nghệ số. Việc đẩy mạnh số hóa tư liệu, xây dựng hệ thống thuyết minh tự động và không gian thực tế ảo đã mở ra phương thức tiếp cận mới, giúp lan tỏa giá trị văn hóa, lịch sử của di sản tới đông đảo công chúng trong và ngoài nước.
Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên, xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An – 'địa chỉ đỏ' thiêng liêng lưu giữ những kỷ vật vô giá về quê hương, gia đình và thời niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh đang chuyển mình mạnh mẽ trong xu thế công nghệ.
Xác định chuyển đổi số là 'cầu nối' then chốt để đưa di sản đến với cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ, tỉnh Hà Tĩnh tích cực ứng dụng công nghệ hiện đại vào công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử. Những nỗ lực này không chỉ nâng tầm vị thế của các điểm đến mà còn góp phần quan trọng trong việc lan tỏa tình yêu lịch sử, bồi đắp lòng yêu nước và tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ trong kỷ nguyên số.
Trên thế giới, di sản số đang trở thành chìa khóa quan trọng trong việc bảo tồn, quản lý và tái hiện các giá trị văn hóa. Tại Pháp hay Trung Quốc, các bảo tàng và thư viện đã chủ động ứng dụng công nghệ để gìn giữ và lan tỏa di sản đến công chúng, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận cho thế hệ hiện tại và tương lai.
UBND xã Chuyên Mỹ vừa ban hành Kế hoạch số 235/KH-UBND về triển khai số hóa di tích và di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn xã năm 2026.
Phía sau những mô hình khá hiệu quả, việc tiến hành số hóa di sản vẫn đang đối mặt với hàng loạt 'điểm nghẽn' khiến quá trình triển khai chưa đạt như kỳ vọng.
Cà Mau nỗ lực số hóa di sản, gắn văn hóa với du lịch, hướng phát triển bền vững, nhưng còn nhiều thách thức cần giải quyết.
Tại Thái Nguyên, việc ứng dụng công nghệ và mạng xã hội đang góp phần 'đánh thức' di sản, giúp lịch sử trở nên sinh động, dễ tiếp cận hơn, đặc biệt với thế hệ trẻ.
Người trẻ viết tiếp câu chuyện lịch sử (Bài cuối): Khi giá trị lịch sử trở thành động lực phát triển
Trong dòng chảy của kỷ nguyên số, cách tiếp cận lịch sử tại Thanh Hóa đang có nhiều thay đổi. Di sản hiện diện trong không gian trưng bày và từng bước đi vào đời sống thông qua công nghệ cùng các hình thức khai thác mới. Đây là hướng đi phù hợp trong bài toán bảo tồn gắn với phát triển của địa phương.
Tại nhiều di tích ở An Giang, chỉ cần quét mã QR, người dân có thể đọc, nghe và xem thông tin lịch sử. Mô hình do thanh niên thực hiện đang giúp di tích đến gần hơn với công chúng.
Số hóa các địa chỉ đỏ, di tích lịch sử - văn hóa đang trở thành phương thức hiệu quả trong giáo dục truyền thống cho thanh thiếu nhi, đồng thời góp phần quảng bá sâu rộng giá trị di sản của Phú Thọ. Từ ý nghĩa đó, Đoàn Thanh niên xã Hy Cương, Đoàn Thanh niên xã Bình Nguyên, Đoàn Thanh niên Prime Group và Chi đoàn Khu di tích lịch sử Đền Hùng đã phối hợp triển khai công trình thanh niên 'Số hóa thông tin di tích'.
Sau hợp nhất, tỉnh Ninh Bình có không gian văn hóa rộng lớn với mật độ di sản đậm đặc. Đứng trước khối lượng di sản văn hóa khổng lồ, ứng dụng công nghệ số là yêu cầu tất yếu, cấp thiết. Thời gian qua, ngành Văn hóa chủ động phối hợp với các ban, ngành, địa phương từng bước giải quyết bài toán quản lý, đồng bộ hóa dữ liệu và lan tỏa giá trị di sản qua các nền tảng công nghệ thông minh.