Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương thay mặt Bộ KH&CN phát động Giải thưởng báo chí về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026.
Khoa học không thể đi xa nếu chỉ loanh quanh trong những đề tài 'chắc thắng'. Khi nỗi sợ sai, sợ trách nhiệm khiến nhà khoa học tự thu mình trong 'vùng an toàn', thì dù thể chế có cởi mở đến đâu, sáng tạo vẫn khó bứt phá.
Hành lang pháp lý cho khoa học và công nghệ đã được thiết kế theo hướng chấp nhận rủi ro, trao quyền và khuyến khích đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, để các quy định ấy thực sự đi vào cuộc sống, không chỉ cần luật, mà còn cần niềm tin và sự chủ động của đội ngũ nhà khoa học trong việc bước ra khỏi 'vùng an toàn'.
Dù hành lang pháp lý cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đã được 'cởi trói' mạnh mẽ với nhiều cơ chế đặc thù, nhưng không ít nhà khoa học vẫn chần chừ, e ngại rủi ro và lựa chọn những đề tài 'an toàn'.
Dù hệ thống cơ chế, chính sách về khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo đã được ban hành khá đầy đủ, đến nay vẫn chưa có nhà khoa học nào chủ động ứng cử đảm nhiệm vai trò 'tổng công trình sư' hay 'kiến trúc sư trưởng' cho các dự án, chương trình lớn.
Trước thực tế còn nhiều nhà khoa học chần chừ chưa dám bước ra khỏi vùng an toàn để sáng tạo những điểm mới đột phá, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cho biết, Bộ KH&CN sẽ chủ động tìm kiếm và kéo họ ra khỏi vùng an toàn.
Bộ KH-CN mong muốn các nhà khoa học cập nhật quy định mới thường xuyên hơn và tin tưởng vào sự bảo vệ của pháp luật khi làm việc tâm huyết, đúng quy trình.
Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương nói, Bộ KH&CN sẽ không chờ đợi các nhà khoa học hay doanh nghiệp đề xuất, mà Bộ sẽ chủ động tìm kiếm và kéo họ ra khỏi vùng an toàn.
Không để nhà khoa học 'đơn độc' đối mặt với rủi ro pháp lý, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đang chuyển từ thế bị động sang chủ động hoàn toàn với 4 giải pháp trọng tâm nhằm tháo gỡ điểm nghẽn tâm lý trong nghiên cứu. Từ việc thí điểm cơ chế Sandbox đến cam kết miễn trách nhiệm dân sự, hình sự cho những thất bại có quy trình, ngành Khoa học đang nỗ lực tạo ra một 'vùng an toàn' mới - nơi rủi ro khoa học được chấp nhận và quyền lợi của người trí thức được bảo vệ tối đa.