'Bà đầm thép' Nhật Bản giành chiến thắng lịch sử

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi, lãnh đạo đảng cầm quyền Dân chủ Tự do (LDP), phát biểu trước giới truyền thông tại trụ sở LDP vào ngày tổng tuyển cử ở Tokyo, Nhật Bản, ngày 8/2. Ảnh: Nikkei

Liên minh cầm quyền của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi vừa tạo nên một cơn địa chấn chính trị với chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử hôm Chủ nhật. Kết quả lịch sử này đã mở rộng cánh cửa cho những cam kết táo bạo của bà như: cắt giảm thuế – động thái đang khiến thị trường tài chính "đứng ngồi không yên", và tăng cường chi tiêu quân sự nhằm đối trọng với Trung Quốc.

Là nữ thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản và tự nhận mình chịu ảnh hưởng sâu sắc từ "bà đầm thép" nước Anh Margaret Thatcher, bà Takaichi, đã mang về 316 trên tổng số 465 ghế tại Hạ viện cho Đảng Dân chủ Tự do (LDP). Đây là kết quả rực rỡ nhất mà đảng này từng đạt được.

Cùng với đối tác liên minh là Đảng Duy tân Nhật Bản (Ishin), Thủ tướng Takaichi hiện nắm trong tay 352 ghế. Con số này tạo nên "siêu đa số" (chiếm 2/3 Quốc hội), giúp bà dễ dàng hiện thực hóa các chương trình nghị sự lập pháp và có quyền phủ quyết các quyết định của Thượng viện – nơi bà chưa nắm quyền kiểm soát đa số.

Cơn bão phiếu bầu: Canh bạc thắng lớn

Phát biểu trên truyền hình khi kết quả kiểm phiếu dần được công bố, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi cho biết: "Cuộc bầu cử này xoay quanh những chuyển dịch chính sách trọng yếu, đặc biệt là bước ngoặt lớn về tài khóa và kinh tế, song song với việc củng cố an ninh quốc gia".

Bà nhấn mạnh: "Đây là những chính sách từng vấp phải sự phản đối gay gắt... Nhưng một khi đã nhận được sự ủy thác của công chúng, chúng tôi buộc phải dốc toàn lực để giải quyết triệt để".

Từ bên kia bán cầu, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gửi lời chúc mừng nồng nhiệt trên mạng xã hội, mong nhà lãnh đạo Nhật Bản đạt được "thành công rực rỡ trong việc thông qua nghị trình Bảo thủ và kiến tạo hòa bình nhờ sức mạnh".

"Quyết định táo bạo và khôn ngoan của bà Sanae khi kêu gọi bầu cử sớm đã được đền đáp xứng đáng", Tổng thống Trump – người dự kiến sẽ đón tiếp bà Takaichi tại Nhà Trắng vào tháng tới, nhận định.

Ở tuổi 64, bà Takaichi đã kêu gọi cuộc bầu cử sớm hiếm hoi vào mùa đông nhằm tận dụng tỷ lệ ủng hộ cá nhân đang tăng vọt kể từ khi bà lên nắm quyền lãnh đạo đảng LDP cầm quyền vào cuối năm ngoái. Cử tri bị thu hút bởi hình ảnh một nhà lãnh đạo thẳng thắn, cần mẫn. Tuy nhiên, lập trường dân tộc chủ nghĩa và sự chú trọng vào an ninh của bà đã làm căng thẳng thêm mối quan hệ với nước láng giềng hùng mạnh Trung Quốc, trong khi cam kết cắt giảm thuế lại đang làm giới tài chính lo ngại.

Cử tri Nhật Bản đi bỏ phiếu bất chấp thời tiết khắc nghiệt. Ảnh: Reuters

Sức nóng từ cử tri

Người dân Nhật Bản đã phải lội qua tuyết dày để đi bỏ phiếu. Tại một số khu vực, lượng tuyết rơi kỷ lục đã làm tê liệt giao thông và buộc một số điểm bỏ phiếu phải đóng cửa sớm. Đây mới chỉ là lần thứ ba kể từ sau chiến tranh, một cuộc bầu cử được tổ chức vào tháng Hai – thời điểm khắc nghiệt khác hẳn với những tháng thời tiết ôn hòa thường thấy.

Bên ngoài một điểm bỏ phiếu ở thị trấn Uonuma thuộc tỉnh miền núi Niigata, giáo viên Kazushige Cho, 54 tuổi, đã bất chấp nhiệt độ dưới 0 độ C và tuyết dày để bỏ phiếu cho Đảng LDP."Cảm giác như bà ấy đang vạch ra một định hướng rõ ràng – như thể cả đất nước đang cùng nhau hợp lực và tiến về phía trước", cử tri Cho chia sẻ.

Tuy nhiên, lời hứa đình chỉ 8% thuế tiêu dùng đối với thực phẩm để hỗ trợ các hộ gia đình đối phó bão giá đã khiến các nhà đầu tư quan ngại. Họ lo lắng về việc quốc gia đang gánh nợ công nặng nề nhất trong nhóm các nền kinh tế phát triển sẽ lấy nguồn lực ở đâu để tài trợ cho kế hoạch này.

Ngày 8/2, Thủ tướng Takaichi khẳng định sẽ đẩy nhanh việc xem xét cắt giảm thuế tiêu dùng, đồng thời vẫn chú trọng đến tính bền vững tài khóa.

Chris Scicluna, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu tại Daiwa Capital Markets Europe (London), nhận định: "Kế hoạch cắt giảm thuế tiêu dùng của bà ấy để lại những dấu hỏi lớn về nguồn vốn và cách bà ấy sẽ giải quyết bài toán cân đối ngân sách."

Làn Sóng "Sanakatsu": Khi chính trị gia trở thành thần tượng

Ông Yoshinobu Tsutsui, người đứng đầu Keidanren (Liên đoàn Doanh nghiệp Nhật Bản), hoan nghênh chiến thắng của bà Takaichi như một sự khôi phục lại sự ổn định chính trị. "Kinh tế Nhật Bản đang ở thời điểm quan trọng để đạt được sự tăng trưởng mạnh mẽ và bền vững", ông nói.

Đảng LDP, thế lực thống trị nền chính trị Nhật Bản thời hậu chiến, từng mất quyền kiểm soát cả hai viện trong các cuộc bầu cử suốt 15 tháng qua dưới thời người tiền nhiệm Shigeru Ishiba.

Bà Takaichi đã lật ngược thế cờ bằng cách chạm đúng "long mạch" cảm xúc của cử tri trẻ. Bà thậm chí còn tạo ra trào lưu "Sanakatsu" (tạm dịch: Hội chứng cuồng Sanae). Túi xách và chiếc bút màu hồng bà thường dùng để ghi chép tại nghị trường đã trở thành những mặt hàng được săn lùng ráo riết.

Căng thẳng địa chính trị

Trái ngược với không khí hân hoan trong nước, Trung Quốc tỏ ra không mấy mặn mà.

Chỉ vài tuần sau khi nhậm chức, bà Takaichi đã châm ngòi cho cuộc tranh cãi lớn nhất với Bắc Kinh trong hơn một thập kỷ qua khi công khai phác thảo cách Tokyo có thể phản ứng nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan. Đáp lại, Trung Quốc đã triển khai nhiều biện pháp trả đũa, bao gồm việc kêu gọi công dân nước này hạn chế du lịch đến Nhật Bản.

Nhà lãnh đạo Đài Loan Lại Thanh Đức (Lai Ching-te) là một trong những nhà lãnh đạo nước ngoài đầu tiên chúc mừng bà Takaichi, bày tỏ hy vọng chiến thắng này sẽ "mang lại một tương lai thịnh vượng và an ninh hơn cho Nhật Bản cũng như các đối tác trong khu vực".

Quyền lực chính trị vững chắc hiện tại có thể giúp Thủ tướng Takaichi đẩy nhanh các kế hoạch củng cố quốc phòng, điều chắc chắn sẽ chọc giận Bắc Kinh.

Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi phát biểu trên truyền hình vào tối 8/2 rằng ông muốn thúc đẩy các chính sách tăng cường quốc phòng song song với việc duy trì đối thoại với Trung Quốc.

David Boling, giám đốc tại Asia Group, một công ty tư vấn rủi ro địa chính trị, nhận định: "Bắc Kinh sẽ không chào đón chiến thắng của bà Takaichi. Trung Quốc giờ đây phải đối mặt với thực tế rằng vị thế của bà ấy vô cùng vững chắc, và những nỗ lực cô lập bà ấy đã hoàn toàn thất bại".