Tóc mẹ

Mẹ bảo, nước bồ kết với ít lá thơm ấy giúp đầu sạch lâu, mượt tóc. Chắc đó là lý do để khi thành thiếu nữ, tôi sở hữu một mái tóc đen bóng, suôn mềm, bồng bềnh như sóng. Gặp tôi, nhiều người thường khen tóc đẹp quá. Riêng người quen thì ai nấy đều bảo, con gái giống mẹ, tóc đẹp mê ly.

Minh họa: Kim Hương

Sau này, có một quãng đời bầm dập, tôi “nổi loạn” bằng cách đem mái tóc suôn dài óng mượt đi cắt, duỗi, uốn, tỉa. Kết quả mái tóc mềm mượt bị xơ cứng, chẻ ngọn tứ tung. Mỗi lần về thăm nhà, mẹ nhìn một lượt từ chân lên đầu rồi than: Có mái tóc đẹp mà không biết giữ, khi không đem phá tan tác… Tôi cười hì hì, xấu mặt thì lâu chứ xấu đầu mấy lát! Mẹ vẫn không vui, rồi nói, dễ gì có được mái tóc “trời cho” mà không biết giữ… Ba tôi nghe mẹ than thì bảo: Hồi xưa nhờ mái tóc đẹp mà mẹ mày có bao chàng theo! Chỉ một câu đó của ba, tôi đã tin sức cuốn hút của mái tóc suối mây thuở còn con gái của mẹ.

Có lần, mẹ kể, hồi thiếu nữ, tóc mẹ là niềm ước mơ của biết bao người con gái. Nhưng rồi, lấy chồng nghèo, sinh con đông, mái tóc đậm hương bồ kết từng bị cắt bán. Phải mất một quãng dài để nuôi lại. Rồi liên tục những trận ốm kinh hoàng, tóc mẹ bị rụng ngày một nhiều. Giờ già ngồi nhớ lại ngày xưa, lại tiếc mái tóc xanh một thuở...

Mái tóc của mẹ thời còn con gái tôi chỉ được nhìn qua tấm ảnh đen trắng đã ố mờ. Nhìn ảnh thôi, tôi cũng đã hình dung được mái tóc dày, đen bóng, suôn mềm của mẹ. Vậy mà, khi lớn lên, tôi chỉ còn thấy suối tóc xưa giờ đã thưa thớt, xác xơ. Hàng đêm, tôi lại thấy mẹ đem mái tóc giả ra vuốt vuốt, chải chải. Đó không phải là bộ tóc giả mua ở tiệm mà là tóc của mẹ. Luôn luôn như vậy, mỗi lần chải tóc, mẹ đều nhặt hết những sợi tóc rụng, sắp ngay ngắn và cột lại thành chùm. Ngày qua ngày, chùm tóc rụng của mẹ lại thêm dày. Còn nhớ, có một lần thấy mẹ lum khum lượm tóc vuốt ve thì tôi bảo, mai mốt lớn, đi làm, có tiền sẽ mua tặng mẹ một mái tóc thật đẹp. Nhưng mẹ nói vẫn thích được mang trên đầu tóc của chính mình. Đội tóc của người khác, mẹ có cảm giác không thoải mái. Và, chỉ khi chứng kiến cảnh mẹ cặm cụi nhặt từng sợi tóc rụng và thở dài lặng lẽ thì tôi mới thấm thía nỗi nhọc nhằn đời mẹ và biết yêu quý mái tóc mềm mượt hiện tại của mình. Còn mẹ, mẹ vẫn bảo chúng tôi, bây giờ, mẹ giữ lại những sợi tóc giả, như là minh chứng thuyết phục nhất để dạy con cháu bài học “cái răng cái tóc là góc con người”.