Người gìn giữ hồn quê

Ông Đinh Tầm ở cổng đền Văn Thánh, nơi lưu giữ giá trị văn hóa, truyền thống hiếu học và tôn sư trọng đạo của Quảng Ngãi

Người đi tìm lại dáng xưa của đất học

Trong câu chuyện với anh Bùi Tấn Nam (nguyên Phó Chủ tịch UBND xã Đức Chánh trước đây, hiện là Phó trưởng Ban Xây dựng Đảng - Đảng ủy xã Mỏ Cày), tôi lặng đi khi nghe kể về ông Đinh Tầm - người đảng viên lão thành đã dành gần trọn cuộc đời mình để gìn giữ những giá trị văn hóa, lịch sử và đạo học của quê hương Mỏ Cày.

Ngôi đền này từng được xem là biểu tượng của truyền thống hiếu học xứ Quảng. Văn Thánh được xây dựng từ năm 1854, khi cụ Nguyễn Bá Nghi khởi xướng phong trào chấn hưng Nho học, trở thành nơi tôn vinh đạo học và những bậc hiền tài của vùng đất này.

Thế nhưng, qua chiến tranh và những biến thiên của thời cuộc, ngôi đền chỉ còn lại vài tấm bia đá phủ màu thời gian, những mảng tường đá ong cũ kỹ và lớp cỏ dại mọc dày quanh nền cũ.

Giữa không gian nhuốm màu hoang phế ấy, ông Đinh Tầm - người dành cả cuộc đời gắn bó với quê hương Mộ Đức đã tự nhận về mình một “nghĩa vụ” lặng thầm: đi tìm lại ký ức cho quê hương.

Ông Đinh Tầm chia sẻ rằng, ngày nào ông cũng ra đền, ngồi hàng giờ bên những viên đá ong loang màu mưa nắng để nhớ về lời dạy của cha ông thuở trước: một vùng đất muốn bền vững phải biết quý trọng sự học và giữ gìn cội nguồn văn hóa.

“Giữ gìn và bảo vệ Văn Thánh là giữ lại truyền thống hiếu học của một vùng đất. Đó cũng chính là cách giáo dục cho lớp trẻ hôm nay và mai sau”, ông nói chậm rãi nhưng đầy tâm huyết.

Từ những tư liệu rời rạc còn sót lại, ông lần tìm bản dịch văn bia ghi danh các tú tài, cử nhân của vùng đất Mộ Đức năm xưa; miệt mài sưu tầm hình ảnh, gặp gỡ các bậc cao niên để ghép nối từng mảnh ký ức đang dần bị thời gian phủ lấp. Mỗi cuộc gặp, mỗi trang giấy cũ, với ông, đều như một lần “đi lượm lại thời gian”.

Không dừng lại ở Văn Thánh, ông còn nhiều lần kiến nghị phục dựng di tích Hầm Bà Noa - nơi từng là căn cứ cách mạng quan trọng nhưng đã xuống cấp nghiêm trọng sau chiến tranh và năm tháng.

Với ông, mỗi di tích không đơn thuần là một công trình cũ kỹ, mà là phần hồn cốt của quê hương. “Mỗi di tích là một phần linh hồn của quê hương, mất đi là mất cả phần hồn”, ông nói.

Chính từ sự kiên trì ấy, địa phương và tỉnh đã bắt đầu quan tâm, đưa công trình Hầm Bà Noa vào diện bảo tồn, xếp hạng di tích.

Có lẽ, ông hiểu hơn ai hết rằng, gìn giữ văn hóa và tri thức không chỉ là giữ lại những viên đá cũ hay mái đền xưa, mà còn là giữ lại nếp nghĩ, đạo lý và cách con người ứng xử với tiền nhân, với lịch sử của chính quê hương mình.

Nhiều năm qua, ông liên tục kiến nghị với chính quyền các cấp về việc phục dựng, tôn tạo và phát huy giá trị các di tích.

Trong những buổi tiếp xúc cử tri, người ta vẫn thường thấy người đảng viên già chậm rãi đứng lên, giọng không lớn nhưng rành rọt khi nhắc đến Văn Thánh như nhắc về một phần máu thịt của quê hương: “Cái gì là hồn của quê hương thì không thể để mất”.

Một câu nói giản dị, nhưng phía sau là cả hành trình nhiều chục năm bền bỉ của một người không chấp nhận để ký ức quê hương bị vùi lấp dưới lớp bụi của thời gian.

Ông Đinh Tầm cho rằng, gìn giữ và bảo vệ đền Văn Thánh là giữ lại truyền thống hiếu học của một vùng đất, là cách giáo dục cho lớp trẻ bây giờ mà mai sau

Trọn vẹn niềm tin với Đảng

Ông Đinh Tầm vinh dự đứng vào hàng ngũ của Đảng từ khi còn rất trẻ. Ông từng tham gia công tác Đảng, công tác dân vận và đóng góp nhiều năm cho bộ máy chính quyền ở cơ sở.

Nhưng điều khiến người dân quý trọng ông có lẽ không nằm ở những chức vụ từng đảm nhiệm, mà ở cách ông sống trọn nghĩa với lời thề của người đảng viên.

Ở tuổi ngoài chín mươi, ông vẫn đều đặn tham gia sinh hoạt chi bộ, cẩn thận ghi chép từng chủ trương, chính sách mới rồi kiên nhẫn giải thích lại cho bà con trong thôn xóm.

Trong các cuộc họp, người đảng viên cao niên ấy luôn thẳng thắn góp ý về những vấn đề liên quan đến phòng chống tham nhũng, tiêu cực và giữ gìn đạo đức của cán bộ, đảng viên.

Trong gia đình, ông là tấm gương về nhân cách và đạo nghĩa. Ông thường dạy con cháu rằng: “Phải kính trên, nhường dưới. Học đạo làm người trước khi học chữ”.

Ông sống giản dị, trung thực và luôn sẵn lòng giúp đỡ người khác. Chính sự chân thành ấy khiến ông được bà con trong vùng kính trọng như một cây cổ thụ lặng lẽ tỏa bóng giữa làng quê.

Từ hồn xưa đến niềm tin hôm nay

Câu chuyện về ông Đinh Tầm là câu chuyện của sự tiếp nối giữa quá khứ và hiện tại; giữa truyền thống văn hóa của quê hương với trách nhiệm, niềm tin của người đảng viên trong đời sống hôm nay.

Khi ông lặng lẽ lau những tấm bia đá cũ kỹ ở đền Văn Thánh, cũng là lúc ông đang gìn giữ ký ức của cả một vùng đất học.

Khi ông đứng lên phát biểu trong những buổi sinh hoạt chi bộ, đó cũng là lúc tinh thần trách nhiệm và niềm tin của một người đảng viên lão thành tiếp tục được truyền sang thế hệ sau.

Xã Mỏ Cày hôm nay đang từng ngày đổi mới. Những con đường bê tông đã nối dài qua từng xóm nhỏ, đời sống người dân ngày càng khởi sắc.

Nhưng giữa nhịp sống hiện đại ấy, hình ảnh ông Đinh Tầm vẫn như một khoảng lặng cần thiết để nhắc mọi người rằng: nếu đánh mất truyền thống, con người sẽ rất dễ đánh mất cội nguồn của chính mình.

Cũng như đền Văn Thánh từng là nơi hội tụ của tinh thần trọng học, trọng đạo nghĩa của bao thế hệ người Quảng Ngãi, ông Đinh Tầm hôm nay vẫn lặng lẽ gìn giữ những giá trị ấy trong đời sống cộng đồng.

Không ồn ào, không phô trương, chỉ bằng một tấm lòng son bền bỉ với quê hương và với Đảng.

Ở xã Mỏ Cày, người dân vẫn nhắc về ông bằng sự kính trọng đặc biệt: “Ông Tầm không chỉ là người giữ đền, mà là người giữ lòng người”.

Giữa dòng chảy nhiều biến động của đời sống hiện đại, vẫn có những con người lặng lẽ như thế, bền bỉ nhặt nhạnh từng mảnh ký ức của quê hương để giữ lại cho thế hệ mai sau niềm tin vào tri thức, vào văn hóa và vào những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Ông Đinh Tầm, với tất cả sự giản dị và tâm huyết của mình, không chỉ góp phần dựng lại một ngôi đền cổ, mà còn góp phần neo giữ hồn cốt văn hóa và truyền thống nghĩa tình của vùng đất Mỏ Cày kiên cường.

Nhìn ông lặng lẽ giữa sắc trời chạng vạng nơi sân đền Văn Thánh, tôi chợt nhớ lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong tác phẩm Về công tác văn hóa văn nghệ: “Tây phương hay Đông phương có cái gì tốt, ta học lấy để tạo ra một nền văn hóa Việt Nam. Nghĩa là lấy kinh nghiệm tốt của văn hóa xưa và nay, trau dồi cho văn hóa Việt Nam có tinh thần thuần túy Việt Nam, để hợp với tinh thần dân chủ”.

Lời dạy ấy vẫn còn nguyên giá trị trong hôm nay, khi việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trở thành nền tảng quan trọng để phát triển đất nước trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Và những người như ông Đinh Tầm, bằng sự tận tụy và niềm tin son sắt của mình, vẫn đang âm thầm nối dài những giá trị tốt đẹp của quê hương cho các thế hệ mai sau.