Mùa quả ngọt từ đổi thay tư duy

Gia đình chị Nguyễn Thanh Trúc, thôn 1, xã Trường Xuân thành công với trồng chanh dây công nghệ cao trong nhà lưới

Đổi thay từ những vườn cây

Tại thôn Tân Lợi, xã Quảng Tín, nhiều hộ dân đã mạnh dạn ứng dụng công nghệ cao vào nông nghiệp tạo ra hiệu quả kinh tế và bền vững hơn. Gia đình ông Đinh Quốc Cử, những năm qua không còn canh tác theo thói quen cũ, ông mạnh dạn chuyển đổi giống, ứng dụng kỹ thuật tiên tiến vào sản xuất. Trên 3 ha cà phê, ông ghép các giống mới được công nhận như: TR4, xanh lùn; còn 5 ha sầu riêng là giống Ri6 hạt lép. Nhờ thay đổi cách làm, thu nhập của gia đình ông những năm gần đây ổn định ở mức khoảng 1 tỷ đồng mỗi năm.

Hiện tại ở Tân Lợi, ngày càng nhiều hộ dân mạnh dạn ứng dụng công nghệ cao vào nông nghiệp tạo ra hiệu quả kinh tế và bền vững hơn. Theo ông Huỳnh Văn Quý - Trưởng thôn Tân Lợi, trên tổng diện tích 485 ha đất sản xuất của thôn, các loại cây trồng chủ lực như: cà phê, hồ tiêu, sầu riêng đều được đầu tư bài bản hơn. Đáng chú ý, khoảng 20 ha sầu riêng đã được cấp mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu. Kinh tế phát triển, những ngôi nhà mới mọc lên, đời sống người dân khấm khá hơn, góp phần cùng địa phương hoàn thiện các tiêu chí nông thôn mới.

Làn sóng nông nghiệp công nghệ cao đang lan tỏa đến cả những địa bàn khó khăn hơn. Tại xã Trường Xuân, một xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số, những khu nhà lưới đang dần xuất hiện, mang theo kỳ vọng về một cách làm nông mới. Trong khu nhà lưới, chị Nguyễn Thanh Trúc, thôn 1 cẩn thận chăm sóc từng giàn chanh dây. Khác với cách trồng truyền thống, toàn bộ vườn được đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt tự động, kết hợp cảm biến độ ẩm để điều tiết nước và phân bón chính xác. Nhờ vậy, những rủi ro như ruồi vàng chích hút hay sương muối gây thối rụng trái gần như được kiểm soát. Vườn cây phát triển ổn định, cho năng suất cao, đặc biệt tỷ lệ trái đạt chuẩn xuất khẩu luôn ở mức cao. Thu nhập của gia đình chị đạt gần 1 tỷ đồng/năm/1.000 m2.

Nông nghiệp công nghệ cao tại Trường Xuân những năm gần đây phát triển mạnh. Năm 2025, toàn xã có 702 hộ đạt danh hiệu sản xuất, kinh doanh giỏi cấp xã và 59 hộ cấp tỉnh. Theo ông Nguyễn Văn Anh - Chủ tịch Hội Nông dân xã, ứng dụng công nghệ cao không còn là câu chuyện xa vời mà đã trở thành phong trào mạnh mẽ trong phát triển nông nghiệp ở địa phương, góp phần lớn vào xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn thành những vùng quê đáng sống.

Thực tế cho thấy, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đang lan rộng trên toàn khu vực phía Tây tỉnh. Thống kê sơ bộ cho thấy, hiện có khoảng 95.000 ha cây trồng các loại có ứng dụng một phần công nghệ cao như: giống mới, tưới tiết kiệm nước, sản xuất chứng nhận, áp dụng quy trình sản xuất tiên tiến. Từ những mảnh vườn nhỏ đến những vùng sản xuất tập trung, sự thay đổi trong tư duy canh tác đang tạo nên một diện mạo mới cho nông thôn. Người nông dân không chỉ trông chờ vào thiên nhiên, mà đã biết chủ động ứng dụng khoa học, liên kết sản xuất, hướng tới thị trường. Chính sự kết hợp giữa lợi thế đất đai, khí hậu và tinh thần dám nghĩ, dám làm của người dân, cùng sự đồng hành của hợp tác xã và doanh nghiệp… đã giúp nông nghiệp công nghệ cao trở thành “đòn bẩy” quan trọng cho tăng trưởng kinh tế nông thôn.

Những giống cây mới nở hoa trên đất khó

Tại hội thảo các giải pháp đột phá ứng dụng tiến bộ khoa học vào sản xuất, các nhà khoa học đã chỉ ra rằng, khu vực phía Đông Nam Lâm Đồng đều có thể áp dụng sản xuất sạch cho các cây trồng phù hợp, đưa đến năng suất cao, mở rộng thị trường tiêu thụ. TS Phan Công Kiên - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu bông và Phát triển nông nghiệp Nha Hố cho biết: “Viện đã nghiên cứu, chuyển giao hàng loạt giống cây trồng mới (nho, táo, mãng cầu, nha đam...), phù hợp vùng đất khô hạn duyên hải Lâm Đồng. Các giống cây trồng mới được viện hướng dẫn các hộ tham gia mô hình canh tác hữu cơ, ứng dụng nhà màng, tưới tiết kiệm, giúp tăng năng suất, giảm chi phí; liên kết chuỗi sản xuất, tiêu thụ; nâng cao giá trị nông sản”.

Giống táo TN05 được chấp nhận đơn đăng ký bảo hộ, ngành chức năng công nhận vườn đầu dòng, tạo cơ sở cho việc nhân rộng sản xuất. Từ diện tích chuyển giao ban đầu 20 ha tại các xã: Tuy Phong, Vĩnh Hảo, Liên Hương và Bắc Bình, mô hình nhanh chóng được mở rộng theo hướng liên kết chuỗi giữa nhà khoa học - nhà nông - doanh nghiệp. Đến nay, diện tích táo tại các địa phương này đã tăng lên khoảng 150 ha, chủ yếu áp dụng kỹ thuật bao lưới, giúp kiểm soát sâu bệnh, nâng cao năng suất và bảo đảm chất lượng sản phẩm.

Tương tự, giống nho tươi NH01-152 chiếm trên 50% diện tích 3 xã trồng nho: Tuy Phong, Vĩnh Hảo, Liên Hương. Bên cạnh các giống nho ăn tươi (không hạt) NH04-102, nho ăn tươi NH01-205, giống nho lưỡng dụng NH01-26 trồng 10 ha; giống táo TN01 trồng 20 ha, giống mãng cầu, ổi Đài Loan, mít đều phù hợp khu vực ven biển Lâm Đồng.

Khi nông sản “vượt biển”

Không dừng lại ở việc nâng cao năng suất, những người làm nông hôm nay còn nghĩ xa hơn: Đưa sản phẩm của mình ra thế giới. Tại một trang trại ở Hàm Thuận Bắc, câu chuyện về những trái chanh dây vàng đã có một hành trình đặc biệt. Từ chuyến tham quan của một người bạn Singapore, những trái chanh đầu tiên được mang theo như một món quà. Không ngờ, chính từ đó, sản phẩm bắt đầu được biết đến, rồi có thêm những đơn đặt hàng tiếp theo. Khi sản phẩm được sản xuất theo tiêu chuẩn GlobalGAP, truy xuất nguồn gốc rõ ràng, cánh cửa vào những thị trường khó tính.

Trang trại chanh dây vàng tại xã Hàm Thuận Bắc

Theo Giám đốc Công ty Cổ phần Nông trang Eden (Eden Farm), xã Hàm Thuận Bắc, trước đó, Eden Farm đã xuất 5 tấn qua 5 công ty trong nước chuyên xuất chanh dây vàng đi châu Âu. Qua thực hành sản xuất theo tiêu chuẩn sạch cho thấy, sản phẩm nông nghiệp khu vực đất đai cằn cỗi này có thể mở rộng thị trường, nếu làm bài bản, minh bạch, có hệ sinh thái đúng. Đơn vị đã phối hợp chính quyền xã Hàm Thuận Bắc tập huấn cho hàng trăm hộ dân trong vùng, để liên kết mở rộng sản xuất chanh dây theo chuẩn sạch, tăng thu nhập người dân.

Câu chuyện mở rộng thị trường không chỉ dừng lại ở chanh dây. Thực tế, nhiều năm qua, không ít sản phẩm thanh long sạch, được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP đã từng bước chinh phục thị trường quốc tế. Tiêu biểu như các đơn vị sản xuất, hợp tác xã đã đưa thanh long xuất khẩu ra nước ngoài, đồng thời khẳng định chỗ đứng vững chắc ở thị trường trong nước. Một số mô hình còn đa dạng hóa sản phẩm qua chế biến hoặc tiêu thụ tươi, được người tiêu dùng ở nhiều tỉnh, thành đón nhận. Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, những vườn thanh long sản xuất theo hướng sạch còn trở thành điểm đến trải nghiệm, thu hút khách nước ngoài đến tham quan, tìm hiểu quy trình canh tác hiện đại - một cách quảng bá nông sản hiệu quả và bền vững.