Khơi dậy tiềm năng kinh tế vườn

Kinh tế vườn vẫn là hướng đi chủ đạo của xã Tam Mỹ, góp phần quan trọng trong xây dựng nông thôn mới. Ảnh: HOÀNG ĐẠO

Ông Nguyễn Quang Thạnh, Chủ tịch UBND xã Tam Mỹ, cho biết địa phương sở hữu quỹ đất nông nghiệp rộng, nhờ đó kinh tế vườn đang dần khẳng định vai trò quan trọng trong chuyển dịch cơ cấu sản xuất. Tổng diện tích đất nông nghiệp của xã hiện hơn 16.312ha, chiếm hơn 94% diện tích tự nhiên; trong đó diện tích đất trồng cây lâu năm đạt hơn 662ha. Năm 2025, tổng diện tích gieo trồng cây hằng năm của địa phương ước đạt 1.672ha, tổng sản lượng khoảng 9.481 tấn.

Nhờ các cơ chế hỗ trợ của Nhà nước giai đoạn 2022 - 2025, kinh tế vườn đã đạt nhiều kết quả tích cực trong thời gian qua. Toàn xã có 21 chủ vườn được hỗ trợ phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại. Trong đó có 20 chủ vườn đã được giải ngân kinh phí với tổng số tiền gần 1,4 tỷ đồng. Nguồn hỗ trợ được sử dụng để cải tạo đất, đầu tư hệ thống tưới, mua giống cây trồng và ứng dụng kỹ thuật mới vào sản xuất. Gần đây, địa phương đã tập trung vận động người dân cải tạo vườn tạp, chuyển đổi cơ cấu cây trồng và phát triển các loại cây ăn quả giá trị kinh tế cao. Nhiều hộ dân đã chủ động đầu tư chỉnh trang vườn, áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất.

Ông Mai Bá Nghi (thôn Phú Quý 3, xã Tam Mỹ) là một trong những hộ tiên phong cải tạo vườn tạp để phát triển cây ăn quả. Từ khu vườn trước đây trồng xen kẽ kém hiệu quả, ông Nghi đã mạnh dạn đầu tư cải tạo đất và bố trí lại cây trồng theo hướng tập trung, lấy cây chanh làm chủ lực.

“Việc chuyển đổi không chỉ giúp khu vườn thông thoáng, thuận lợi cho chăm sóc, đảm bảo thu hoạch ổn định và lâu dài. Hơn nữa, với định hướng gắn nông nghiệp vào du lịch của địa phương, việc chỉnh trang vườn còn phù hợp với kế hoạch phát triển, góp phần hình thành vùng nguyên liệu trong tương lai”, ông Nghi cho biết.

Theo Chi cục Phát triển nông thôn, đến nay đã có gần 2.000 vườn được hỗ trợ theo cơ chế của Nghị quyết số 35/2021/NQ-HĐND quy định về cơ chế hỗ trợ phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại trên địa bàn tỉnh Quảng Nam (cũ). Các mô hình chủ yếu tập trung phát triển cây ăn quả có giá trị kinh tế cao như cây có múi, lòn bon, măng cụt, sầu riêng, chuối, mít, thanh long, tiêu, quế, cau… Ở các vùng miền núi cao còn phát triển thêm nhiều loại cây dược liệu như sâm Ngọc Linh, giảo cổ lam, đương quy, ba kích.

Nhờ nguồn lực hỗ trợ, nhiều chủ vườn có điều kiện đầu tư đồng bộ hơn cho sản xuất. Việc áp dụng khoa học kỹ thuật trong chăm sóc cây trồng, phòng trừ sâu bệnh và quản lý nguồn nước đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Không ít mô hình đã ứng dụng hệ thống tưới bán tự động, thậm chí hệ thống tưới tự động điều khiển qua điện thoại thông minh. Các mô hình vườn hiện nay cũng được định hướng phát triển theo hướng sinh thái, chú trọng cảnh quan môi trường.

Tính đến tháng 5/2026, toàn thành phố có hơn 220 vườn, trang trại có tiềm năng kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm và khoảng 1.600 vườn đã tham gia liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị. “Dù phần lớn các mô hình vẫn đang trong giai đoạn đầu tư ban đầu do trồng cây dài ngày, song nhiều vườn đã bắt đầu cho thu hoạch, mang lại thu nhập từ 30-100 triệu đồng/năm; các trang trại đạt doanh thu khoảng 200-300 triệu đồng/năm”, ông Nguyễn Thế Hùng, Chi Cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn thông tin.

Từ thực tiễn triển khai, nhiều địa phương kiến nghị thành phố tiếp tục duy trì các chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp, nông thôn trong giai đoạn 2026 - 2030. Đồng thời ban hành cơ chế riêng cho phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại, phát triển du lịch nông thôn và hỗ trợ sinh kế cho vùng miền núi.

“Chúng tôi rất mong thành phố tiếp tục thực hiện các chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp, nông thôn; hỗ trợ phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại giai đoạn 2026 - 2030; cùng với các đề án như Trồng một tỷ cây xanh giai đoạn 2026 - 2030 và Chương trình phát triển du lịch nông thôn trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030…”, Chủ tịch UBND xã Tam Mỹ Nguyễn Quang Thạnh bày tỏ.

Theo định hướng trong thời gian tới, thành phố sẽ tiếp tục rà soát, điều chỉnh quy hoạch vùng sản xuất và phát triển các khu nông nghiệp tập trung gắn với hạ tầng đồng bộ. Việc hình thành vùng nguyên liệu quy mô lớn theo hướng tích tụ đất đai, dồn điền đổi thửa sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho cơ giới hóa, áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến như VietGAP, GlobalGAP và thu hút doanh nghiệp tham gia liên kết sản xuất.

Bên cạnh đó, thành phố đẩy mạnh đầu tư hạ tầng phục vụ nông nghiệp, hỗ trợ xúc tiến thương mại, phát triển thị trường tiêu thụ và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư kho lạnh, cơ sở chế biến sâu tại các vùng nguyên liệu nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản. Theo đó, UBND thành phố dự kiến trình HĐND thành phố ban hành nghị quyết về chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp, nông thôn giai đoạn 2026 - 2030 sau khi hoàn thiện đầy đủ hồ sơ theo quy định.